O93; f. 15va; N442,
f. 38va; V630, f. 39vb; I83, f. 82rb;
VD38, f. 74va;
SG670, p. 149b; P9629, f. 14r
CUIUS SUPRA AD OMNES
GALLIARUM URBIUM EPISCOPOS DE CONSPIRATIONIBUS ET RELIQUIS ILLICITIS CAUSIS,
NE FIANT.
Dilectissimis
fratribus per Galliam constitutis universis episcopis Calistus.
Plurimorum relatu comperimus dilectionem vestram
fervore spiritus sancti ita
ecclesiae gubernacula firmiter contra impetus tenere et regere, ut
naufragia detrimenta deo auctore non sentiat.
Talibus igitur
gloriantes in<SG670, p. 150a>diciis rogamus, ne illis in partibus contra statuta apostolica quicquam
fieri sinatis, sed nostra fulti auctoritate nociva
compescite, illicita prohibete.
Conspirationum vero crimina
vestris in partibus vigere audivimus, et
plebes contra episcopos suos conspirare nobis mandatum est. Cuius criminis astutia non solum
inter christianos abominabilis est, sed etiam inter ethnicos et ab exteris legibus prohibita. Et idcirco huius criminis reos non solum
ecclesiasticae,
sed etiam saeculi damnant leges, et non solum
conspiran<I83, f. 82va>tes, sed et <VD38, f. 74vb> consentientes eis.
Antecessores vero nostri cum plurima turba
episcoporum, quicumque eorum in sacerdotali honore sunt positi aut
exsistunt <O93, f. 15vb> clerici, honore, quo utuntur, cadere praeceperunt,
ceteros vero communione privari et ab ecclesia
extorres fieri iusserunt,
omnesque simul utriusque
ordinis viros infames esse censuerunt , et non solum
faci<SG670, p. 150b>entes, sed et eis consentientes.
Iustum est enim, ut, qui divina contemnunt mandata et inoboedientes patrum exsistunt
iussionibus, severioribus corrigantur
vindictis, quatenus ceteri timorem habeant talia committere, et deus gaudeat
fraternitate ac concordia, et cuncti sumant severitatis atque
bonitatis exemplum. Nam si, quod absit,
ecclesiasticam sollicitudinem vigoremque
neglegimus, perdit desidia disciplinam et animabus
fidelium profecto nocebitur. Hi vero
in nullius accusatione sunt recipiendi nec
eorum vel anathe<N442, f. 38vb>matum vox ullum nocere aut accusare potest.
Excommunicatos quoque a sacerdotibus
nullus recipiat ante utriusque partis examina<I83, f.
82vb>tionem iustam, nec cum eis
in oratione aut cibo vel potu aut <VD38, f. 75ra> osculo
communicet, nec ave eis dicat. Quia qui<SG670, p.
151a>cumque in <V630, f. 40ra> his
vel aliis prohibitis
scienter excommunicatis
communicaverit, iuxta apostolorum institutionem et
ipse simili
excommunicationi subiaceat. Ab his ergo et clerici et laici se
abstineant, qui eadem pati noluerint. Infidelibus quoque nolite coniungere nec cum eis ullam
participationem habere. Talia vero
agentes non fideles, sed infideles
iudicantur. Unde ait apostolus: Quae pars fideli cum
infidele, aut quae
participatio iustitiae cum iniquitate?
Nemo quoque alterius terminos usurpet nec alterius
parrochianum iudicare aut
excommunicare praesumat, quia talis
diiudicatio aut excommunicatio
vel damnatio nec rata erit nec vires
ullas habebit, quoniam nullus alterius iudicis nisi sui sententia
tenebitur aut damnabitur. Unde et dominus <SG670, p.
151b> loquitur dicens: Ne transgrediaris terminos antiquos, quos
posuerunt patres tui.
Nullus autem primas vel metropolitanus
diocesiani <P9629, f.
14v> ecclesiam vel [parrochianum aut aliquid eius parrochiae praesumat <I83,
f. 83ra> excommunicare vel iudicare aliquidve agere] absque eius
consilio vel iudicio, sed hoc observet, [quod ab
apostolis ac patribus et praedecessoribus nostris est statutum et a nobis]
confirmatum, id est, si quis metropolitanus
epis[copus, nisi quod ad suam solummodo propriam pertinet parrochiam,
sine] consilio et voluntate omnium
comprovincialium episcop[orum extra aliquid agere temptaverit, gradus
sui peri]culo subiacebit, et quod egerit, irritum habeatur et vacuum.
Sed quicq[uid de provincialium coepisco]porum causis eorumque
ecclesiarum et clericorum atque saecularium necessitatibus agere aut disponere
necesse <SG670, p. 152a> fuerit, hoc cum omnium consensu
provincialium agatur pontificum,
non aliquo dominationis fastu , sed humillima et
concordi administratione, sicut dominus ait:
Non veni ministrari, sed ministrare. Et
alibi: Qui maior est vestrum, erit minister
vester, et reliqua. Similiter et ipsi comprovinciales
episcopi cum eius consilio, nisi
quantum ad proprias pertinet parrochias, agant
iuxta sanctorum constituta patrum, ut uno animo, uno ore concorditer sancta
glori<VD38, f. 75va>ficetur trinitas in saecula. Nullus
primas,
<I83, f. 83rb> nullus metropolitanus
nullusque reliquorum episcoporum
alterius adeat civitatem aut ad possessionem accedat, quae ad eum non pertinet et
alterius episcopi est parrochiae super cuiusquam dispositione nisi
vocatus <V630, f. 40rb> ab eo, cuius iuris esse dinoscitur, ut quiddam ibi disponat vel
ordinet aut iudicet, si sui gradus honore potiri volue<SG670, p.
152b>rit. Sin aliter praesumpserit,
damnabitur, et non solum ille, sed cooperantes eique
consentientes, <N442, f. 39ra> quia sicut ordinatio, ita
eis et iudicatio et
aliarum rerum dispositio prohibetur. Nam qui ordinare non poterit, qualiter iudicabit? Nullatenus procul
dubio iudicabit aut iudicare poterit, quoniam, sicut alterius uxor nec adulterari ab
aliquo vel iudicari aut disponi nisi a proprio viro eo vivente
permittitur, sic nec uxor episcopi, qui eius ecclesia vel parrochia
indubitanter intellegitur, eo vivente absque eius iudicio et
voluntate alteri iudicare vel
disponere aut eius concubitu frui, id est
ordinatione, ullatenus conceditur. Unde ait
apostolus: Alligata est uxor le<I83, f. 83va>gi,
quamdiu vir eius vivit, eo vero defuncto soluta est a lege viri.
<VD38, f. 75vb> Similiter et sponsa episcopi,
quia sponsa uxor est, quae eius dicitur ecclesia, illo
vivente ei est <SG670, p.
153a> alligata. Eo vero defuncto soluta est, cui voluerit,
nubat,
tantum in domino, id est regulariter. Si enim eo vivente
alteri nupserit, adultera iudicabitur. Similiter et ille, si adulteram sponte duxerit, adulter
aestimabitur et communione privabitur. Si autem persecutus
fuerit in sua ecclesia,
fugiendum illi est ad alteram eique sociandum dicente domino: Si
persecuti vos fuerint in unam civitatem, fugite
in aliam. <O93, f. 16ra> Si autem utilitatis causa fuerit
mutandus, non per se hoc agat, sed
fratribus invitantibus et auctoritate huius sanctae sedis faciat, non
ambitus causa, sed utilitatis.
Coniunctiones autem
consanguineorum fieri prohibete, quod eas et divinae et
saeculi prohibent leges. Leges ergo divinae haec agentes et eos,
qui ex eis prodeunt, non solum eiciunt, sed et maledictos
appellant. Leges vero saeculi infames tales vocant et
<I83, f. 83vb> ab hereditate re<SG670, p.
153b>pellunt. Nos vero sequentes
patres nostros infamia eos notamus et infames
esse censemus, quia infamiae maculis sunt aspersi.
Nec eos viros vel accusationes, <VD38, f. 76ra> quas leges saeculi
reiciunt, suscipere debemus.
Eos autem consanguineos dicimus, quos divinae et imperatorum ac Romanorum atque
Graecorum leges consanguineos appellant et in hereditate suscipiunt nec
repellere possunt. Talium enim coniunctiones nec legitimae sunt nec manere
possunt, sed sunt repellendae. Quisquis ergo non est
legitime coniunctus vel absque dotali titulo ac be<V630, f.
40va>nedictione sacerdotis constat
copulatus, sacerdotes vel legitime coniunctos
criminari vel in eos testificari minime potest, quoniam
omnis incesti macula pollutus infamis
est et accusare supradictos non permittitur. Non solum ergo hi reiciendi
sunt et infames efficiuntur, sed etiam omnes eis
consentientes.
Similiter <SG670, p.
154a> de raptoribus vel eis, qui seniores impetunt, fieri censemus . Hos vero saeculi leges
interficiunt, sed nos misericor<I83, f. 84ra>dia
praeeunte sub infamiae nota
ad poenitentiam recipimus, ipsam quoque infamiam, <N442, f.
39rb> qua sunt aspersi, delere non
possumus, sed animas eorum per poenitentiam publicam et ecclesiae satisfactionem sanare cupimus,
quia manifesta peccata non sunt occulta correctione purganda.
<P9629, f. 15r> Omnes ergo, qui in [recta
fide suspecti sunt, in accusatione sacerdotum et
eorum, super quorum fide non] hesitatur, minime recipi[antur et in testimonio
humano dubii habeantur. Infirmari ergo oportet eorum vocem,] de quorum fide
dubitatur, nec eis omn[ino
<VD38, f. 76rb> esse credendum, qui
rectam fidem ignorant. Quaerendum est ergo] in iudicio, cuius sit
conversationis et fidei is , qui accusat, [et
is, qui accusatur, quoniam hi, qui non sunt rectae] conversationis ac
fidei, et quorum vita <SG670, p. 154b> est accusabilis,
non
permittuntur maiores [natu accusare, nec quorum fides, vita] et libertas
nescitur, neque viles personae in eorum recipiantur accusationem.
Rimandae vero sunt
accusatorum enucleatim personae, qui sine
scripto difficile, per scriptum autem numquam recipiantur, quia per scripturam
nullus <I83, f. 84rb> accusari potest, sed propria
voce et praesente eo, quem accusare voluerit, suam quisquis agat accusationem, nec absente eo,
quem accusare voluerit, quicumque
accusator credatur . Similiter testes
per quamcumque scripturam
testimonium non proferant, sed
praesentes, quae viderunt et
noverunt, veraciter testimonium dicant. Nec de aliis
causis vel negotiis testimonium dicant, nisi de his, quae sub
praesentia eorum acta esse noscuntur.
Accusatores vero consanguinei
adversus extraneos testimonium non dicant, nec familiares vel de domo prodeuntes,
sed si voluerint et invicem consenserint, inter se parentes
tantummodo testificentur, et non in alios. Nec
accusatores vel testes suspecti recipiantur, quia propinquitatis et
familiaritatis ac domi<SG670, p. 155a>nationis affectio veritatem impedire solet. Amor
carnalis et timor atque avaritia plerumque sensus <V630, f.
40rb>
hebetant humanos et
pervertunt opiniones, ut quaestum pietatem putent et
pecuniam quasi mercedem prudentiae.
Nemo enim in dolo
loquatur ad proximum <VD38, f. 76vb> suum, fovea alta est
os
malivoli, innocens dum credit facile, cito labitur. Sed iste lapsus resurgit, <I83, f.
84va> et tergiversator suis artibus praecipitatur , unde numquam
exiliat atque evadat.
Ponderet ergo unusquisque
sermones suos, et quod sibi loqui non vult, alteri non loquatur, unde
bene sacra ait scriptura:
<N442, f. 39va> Quod tibi non vis fieri, alteri ne facias. Nos enim tempore
indigemus, ut aliquid maturius agamus, nec
praecipitemus consilia et opera nostra neque ordinem corrumpamus. Sed si
aliquis lapsus quoquo modo fuerit, portemus eum et fraterno corripiamus affectu, sicut ait beatus
apostolus: Si praeoccupatus
fuerit homo in aliquo delicto, vos, qui
spiritales estis, <SG670, p. 155b> instruite huiusmodi in
spiritu lenitatis considerans teipsum, ne et tu tempteris. Alter
alterius onera portate, et sic adimplebitis legem Christi.
Porro sanctus David de
criminibus mortiferis egit
poenitentiam et tamen in honore <O93, f. 16rb> permansit.
Beatus
quoque Petrus amarissimas lacrimas fudit, quando dominum negasse
poenituit, sed tamen apostolus permansit. Et dominus per prophetam
peccantibus pollicetur dicens: <VD38,
f. 76vb> Peccator in quacumque
<I83,
f. 84vb> die conversus ingemuerit,
omnium
iniquitatum illius amplius non recordabor.
Errant enim, qui putant
sacerdotes post lapsum, si condignam egerint poenitentiam,
domino ministrare non posse et suis honoribus frui, si bonam deinceps vitam
duxerint et suum sacerdotium
condigne custodierint. Et
ipsi, qui hoc putant, non solum errant, sed etiam traditas ecclesiae
claves disputare et agere videntur, de quibus
dictum est: <SG670, p. 156a> Quaecumque solveritis in terra, erunt soluta
et in caelo, alioquin haec sententia aut domini non est aut vera. Nos vero
indubitanter tam domini sacerdotes quam reliquos fideles post dignam
satisfactionem posse redire ad honores credimus
testante domino per prophetam: Numquid qui cadit non adiciat, ut resurgat, et
qui aversus est, non
revertetur? Et alibi: Nolo, inquit dominus, mortem peccatoris, sed ut
convertatur et vivat. Et propheta David poenitentiam agens dixit: Redde
mihi laetitiam salutaris tui et spiritu principali confirma me. <V630, f.
41ra> Ipse namque post poenitentiam et
alios docuit et sacrificium deo
obtulit dans exemplum <VD38, f. 77ra>
doctoribus sanctae ecclesiae, si lapsi fue<I83, f. 85ra>rint et condignam poenitentiam deo gesserint, utrumque facere
posse. Docuit enim, quando dixit: Doceam iniquos vias tuas, et impii <SG670, p.
156b> ad te convertentur. Et sacrificium
deo pro se obtulit, dum
dicebat: Sacrificium deo spiritus contribulatus. Videns enim propheta scelera sua mundata
per poenitentiam <P9629, f. 15v> non dubitavit
[praedicando et
domino libando curare aliena.
Lacrimarum ergo effusio movet animi passionem.]
Satisfactione autem impleta
avertitur [animus ab ira. Qui
enim non ignoscit alteri, quomodo sibi putat] subvenire? Superabundant ergo peccata,
s[uperabundet et misericordia,
quoniam apud dominum mi]sericordia et copiosa apud eum redemptio.
Penes dominum enim
[omnium abundantia est, quia dominus virtu]tum ipse est rex gloriae.
Ait enim apostolus: Omnes peccav[erunt et egent gloria dei, iustifica]ti
gratis per gratiam ipsius,
per redemptionem, quae est in Christo Iesu, quem pr[oposu]it deus
propitiatorem per fidem <VD38,
f. 77rb> in sanguine ipsius ad ostensionem iustitiae
<SG670, p.
157a> suae propter remissionem
praecedentium delictorum, in sustentatione dei, ad ostensionem
iustitiae <I83, f. 85rb> eius in hoc tempore, ut sit
ipse ius<N442, f.
39vb>tus et iustificans eum, qui ex fide est Iesu Christi. David enim dicit: Beati,
quorum remissae sunt iniquitates et quorum tecta sunt peccata. Beatus , cui non imputavit dominus peccatum.
Mundatur ergo homo a peccato
et resurgit gratia dei a lapsu et in pristino
manet officio iuxta praedictas auctoritates, videat, ne amplius peccet,
ut sententia evangelica maneat in eo, quae ait: Vade et
amplius noli peccare. Unde ait apostolus: Non ergo regnet peccatum in
vestro mortali corpore, ut oboediatis concupiscentiis eius, sed neque exhibeatis membra vestra arma
iniquitatis peccato, sed exhibete vos tamquam ex mortuis viventes
et membra vestra arma iustitiae <SG670, p. 157b> deo. Peccatum enim vobis non dominabitur, non
enim sub lege
estis, sed sub gratia. Quid ergo? Peccavimus, quoniam non sumus sub lege, sed
sub gratia? Absit. <VD38,
f. 77va> Nescitis, quoniam, cui exhibetis vos
servos ad oboediendum, servi estis eius, cui oboeditis, sive peccati ad
mortem, sive oboeditionis ad iustitiam? Gratias autem <I83, f.
85va> deo, quod fuistis servi peccati, oboedistis autem ex corde
in
eam formam doctrinae, in qua traditi estis.
Liberati autem a peccato servi facti estis
iustitiae, humanum <V630, f.
41rb> dico. Maius enim peccatum est
iudicantis quam eius, qui iudicatur. Existimas autem hoc, inquit apostolus, o homo
omnis, qui iudicas eos, qui talia
agunt et facis ea, quia tu effugies iudicium dei? An divitias bonitatis eius et patientiae
et
longanimitatis contemnis? Ignoras, quoniam benignitas
dei ad poenitentiam te adducit? Secundum duritiam <SG670, p.
158a> autem tuam et impoenitens cor thesaurizas tibi iram in die
irae et revelationis iusti iudicii dei, qui reddet unicuique secundum
opera eius: his quidem, qui secundum patientiam boni operis gloriam et
honorem et incorruptionem quaerentibus vitam aeternam, his autem, qui
ex contentione et, qui non acquiescunt veritati, credunt autem
iniquitati, ira et indignatio, tri<VD38, f. 77vb>bulatio
et
angustia in omnem animam hominis operantis malum, Iudaei primum et
Graeci, <O93, f. 16va> gloria autem et honor et pax
<I83, f.
85vb> omni operanti bonum. Sententiam, fratres, quae
misericordiam vetat, non solum tenere,
sed et audire refugite, quia potior est misericordia
omnibus holocaustomatibus et sacrificiis.
Consultis vestris breviter
respondimus, quia oppressos nimis et aliis praeoccupatos iudiciis litterae nos
invenere vestrae.
Data VIII Idus
Octob. Antonio et Alexandro cc. conss.
O93, f. 16va; N442,
f. 39vb; V630, f. 41 rb; I83, f. 85vb;
VD38, f. 77vb;
SG670, p. 158a; P9629, f. 15v