O93, f. 38vb; V630, f. 81va; W411, f. 12v; V1341, f. 13rb; E97, f. 250rb

INCIPIT¹ GANGRENSE² CONCILIUM POST NICENAM³ SYNODUM EDITUM.

TITULI⁴

I De his⁵, qui⁶ nuptias damnant.

<E97, f. 250va> II De his⁷, qui carnem manducantes damnant.

III Non debere servum occasione⁸ religionis⁹ dominum suum contemnere.

IIII De oblatione presbyteri coniugati.

V Orationes ecclesiae non debere contemni¹⁰.

VI Non debere extra ecclesiam congregari¹¹.

VII De fructibus in ecclesiam et non alibi dandis.

VIII De his¹², quae in usus¹³ pauperum conferuntur.

VIIII Virginitati studentem non debere nuptias exsecrare¹⁴.

<V630, f. 81vb> X De his¹⁵, qui pro virginitate superbiunt.

XI Agapem fratrum non debere contemni.

XII De continentibus et usu palliorum¹⁶.

XIII Non debere mulierem continentiae causa virilem habitum usurpare.

XIIII Non debere condemnantem nuptias a viro discedere.

XV Non debere quemquam continentiae causa filios¹⁷ suos neglegere¹⁸.

XVI Ne¹⁹ filii occasione religionis parentes suos dispiciant²⁰.

XVII Caput tondere mulieri²¹ non licere.

XVIII Non debere die dominico ieiunare.

XVIIII Non licere communia²² ieiunia solvere.

XX Communicandum in basilicis martyrum.²³

Dominis honorabilibus consacerdotibus in Armenia constitutis episcopis Eusebius, Eulalius, Olipius, <V1341, f. 13va> Philetus, Pappus, Basilius, Bitinicus, Heracius^{24 25}, Ipacius, Bassus, Eugenius, Gregorius, Elianus, Pressius, Eugenius, qui convenerunt in Gangrense²⁶ concilium in domino salutem. Quoniam conveniens sancta synodus episcoporum in Gangrensem ecclesiam propter quasdam²⁷ ecclesiasticas et necessarias causas inquirendas et ea, quae secundum Eustachium gesta sunt, dinoscenda invenit multa fieri indecenter ab his²⁸, qui²⁹ eundem Eustachium secuti³⁰ sunt, necessario statuit palam factis omnibus amputare³¹ universa, quae ab eodem male commissa sunt. Declaratum est enim hos eosdem³² nuptias accusare et docere, quod nullus in coniugali positus gradu³³ spem habeat apud deum, unde factum est, ut multae mulieres seductae relictis propriis viris et viri uxoribus destitutis vinculum coniugale dissolverent <E97, f. 250vb> continentiam profitentes, <W411, f. 13r> quam, cum retinere non possent, adulterium³⁴ commiserunt. Inventi sunt enim³⁵ dissensiones ac separationes in³⁶ dominicis ecclesiis³⁷ docere, id est, et traditiones ecclesiasticas et ea, quae in ecclesiis aguntur, debere contemni, privatis conventiculis institutis atque ad imitationem eorum, quae in domo dei aguntur, omnia praesumere³⁸ celebrare, adhuc etiam vestibus communibus spretis novos et insolitos habitus assumpsisse. Primitias quoque fructuum et oblationes <V630, f. 82ra> eorum, quas veterum institutio ecclesiis tribuit, sibimet vindicasse³⁹, id est, propria ratiocinatione⁴⁰ doctrinae, tamquam sanctis sibi eas offerri debere apud se et inter se dispensandas, servos a dominis recedentes et per hunc inusitatum⁴¹ religionis⁴² suae habitum sub specie religionis dominos contempsisse. Mulieres quoque praeter consuetudinem et sui sexus ornatum hinc se iustificare⁴³ credentes virilem habitum suscepisse pluresque earum occasione religionis tonsas genuini decoris comas penitus amputasse. Ieiunia⁴⁴, quae in ecclesia praedicantur, contemnenda⁴⁵ asseruisse. Nonnullos etiam eorum cibos carnium tamquam illicitos <O93, f. 39ra> reputasse in domibus coniugatorum⁴⁶ nec⁴⁷ orationes quidem debere celebrari persuasisse⁴⁸, in tantum, ut easdem fieri vetent et oblationibus, quae in domibus factae fuerint, minime communicandum esse decernant. Presbyteros vero, qui matrimonia⁴⁹ contraxerunt, sperni debere dicunt, nec sacramenta, quae ab his⁵⁰ confici<V1341, f. 13vb>antur⁵¹, attingi. Loca sanctorum martyrum vel basilicas contemnere et omnes, qui illuc conveniunt et sacramenta conficiunt⁵², repraehendere. Divites⁵³ fideles⁵⁴, qui non⁵⁵ omnibus renuntiant, quae possident, spem apud deum non habere, et multa alia, quae enumerare nulli possibile est, singulos quoque⁵⁶ eorum pro suo arbitrio constituere. Unusquisque enim eorum per⁵⁷ talem institutionem ab ecclesiastico canone recedens tamquam proprias leges sibimet condidisse⁵⁸. Sed nec⁵⁹ communis his⁶⁰ omnibus et una sententia est. Singuli enim, prout videtur et libet, accusationem ecclesiae nitendo tamquam rector non sit, vel addit⁶¹ decreta vel minuit. Propter hoc ergo coactum⁶² est <E97, f. 251ra> hoc concilium in Gangrensi ecclesia habitum canones istos exponere, quibus probantur⁶³ memorati extra ecclesiam esse. Quod si per poenitentiam condemnaverint omnia haec, quae male senserunt, tamquam a se non bene prolata acceptabiles fiant, <W411, f. 13v> atque ad⁶⁴ eos singula, quae debeant⁶⁵ contemnere⁶⁶, synodus credidit exponenda. Quod si quis renuerit haec, quae hodie constituta⁶⁷ sunt, tamquam hereticus⁶⁸ anathematizatus et damnatus abiciatur, et erit non solum incommunicatus, verum etiam ab ecclesia abiciatur extorris, donec deprecetur episcopus⁶⁹ et de universis, quae penes eos depraehensa atque detecta sunt, providerit⁷⁰, quid⁷¹ horum susceperit observandum.

<V630, f. 82rb> DE⁷² HIS⁷³, QUI NUPTIAS DAMNANT

I⁷⁴ Si quis nuptias in accusationem deduxerit⁷⁵ et mulierem fidelem ac religiosam cum viro suo dormientem abominandam⁷⁶ crediderit aut etiam accusandam⁷⁷ tamquam non posse coniugatos in regnum dei ingredi, anathema sit.

DE⁷⁸ HIS⁷⁹, QUI CARNEM⁸⁰ MANDUCANTES DAMNANT

II⁸¹ Si quis carnem⁸² manducantem ex fide cum religione praeter sanguinem et idolo⁸³ immolatum⁸⁴ et suffocatum crediderit⁸⁵ condemnandum tamquam spem non habentem, quod eas manducat⁸⁶, anathema sit.

NON⁸⁷ DEBERE SERVUM OCCASIONE⁸⁸ RELIGIONIS DOMINUM SUUM CONTEMNERE

III⁸⁹ Si quis servum alienum occasione⁹⁰ religionis doceat dominum suum debere contemnere et eius ministerium⁹¹ destituere ac non potius docuerit eum suo domino bona fide et cum omni honorificentia deservire, anathema sit.

DE⁹² OBLATIONE PRESBYTERI CONIUGATI

IIII⁹³ <V1341, f. 14ra> Si quis discernit presbyterum⁹⁴ coniugatum, tamquam occasione nuptiarum, quod offerre non debeat⁹⁵ et ab eius oblatione ideo⁹⁶ abstinet, anathema sit.

ORATIONES⁹⁷ ECCLESIAE NON DEBERE CONTEMNI⁹⁸

V⁹⁹ Si quis docet domum dei contemptibilem esse debere et congregationes quae in ea fiunt, anathema sit.

NON¹⁰⁰ DEBERE¹⁰¹ EXTRA ECCLESIAM CONGREGARI¹⁰²

VI¹⁰³ Si quis extra ecclesiam privatam¹⁰⁴ populos congregans contemnat ecclesiasticas sanctiones¹⁰⁵ ipsamque ecclesiam apud se¹⁰⁶ sine <E97, f. 251rb> consilio episcopi cum presbytero¹⁰⁷ agat, anathema sit.

DE¹⁰⁸ FRUCTIBUS IN ECCLESIA ET NON ALIBI DANDIS¹⁰⁹

VII¹¹⁰ Si quis oblationes fructuum¹¹¹ vel primitias ecclesiae debitas voluerit extra ecclesiam accipere aut¹¹² dare praeter¹¹³ conscientiam episcopi¹¹⁴ vel eius, cui huiusmodi officia commissa sunt et non magis cum consilio eiusdem haec¹¹⁵ agenda¹¹⁶ putaverit, anathema sit.

DE¹¹⁷ HIS¹¹⁸, QUAE¹¹⁹ IN USUS PAUPERUM CONFERUNTUR¹²⁰

VIII¹²¹ Si quis dederit vel acceperit¹²² fructuum¹²³ oblationes praeter¹²⁴ episcopum vel eum, qui constitutus¹²⁵ est ab eo ad dispensandam¹²⁶ misericordiam pauperibus, et qui dat et qui accipit¹²⁷ anathema sit.

<O93, f. 39rb> VIRGINITATEM^{128 129 130} STUDENTI¹³¹ NON DEBERE <W411, f. 14r> NUPTIAS EXSECRARI¹³²

VIIII Si quis vel virginitatem vel continentiam professus tamquam abominabiles nuptias iudicat¹³³ et non propter solum¹³⁴ hoc, quod continentia¹³⁵ et¹³⁶ virginitatis¹³⁷ bonum¹³⁸ sanctum¹³⁹ propositum sit, anathema sit.

DE¹⁴⁰ HIS¹⁴¹, QUI PRO VIRGINITATE SUPERBIUNT

X¹⁴² Si quis propter deum virginitatem professus in coniugio positos¹⁴³ per arrogantiam <V630, f. 82va> vituperaverit, anathema sit.

AGAPEM¹⁴⁴ FRATRUM¹⁴⁵ NON DEBERE CONTEMNI

XI¹⁴⁶ Si quis contemnendos duxerit agapem facientes et propter honorem domini¹⁴⁷ fratres pauperes convocantes et noluerit communicare vocationibus¹⁴⁸ eorum tamquam nihili¹⁴⁹, quod fit, ducens¹⁵⁰, anathema sit.

DE¹⁵¹ CONTINENTIBUS ET USU PALLIORUM¹⁵²

XII¹⁵³ Si quis virorum putaverit sancto proposito, id est continentiae, convenire, ut pallio¹⁵⁴ utatur tamquam ex eo iustitiam habiturus et repraehendat vel iudicet <V1341, f. 14rb> alios, qui cum reverentia birris utuntur et alia veste communi, quae¹⁵⁵ in usu est, anathema sit.

NON¹⁵⁶ DEBERE¹⁵⁷ MULIEREM CONTINENTIAE CAUSA VIRILEM¹⁵⁸ HABITUM USURPARE

XIII¹⁵⁹ Si qua¹⁶⁰ mulier suo¹⁶¹ proposito utile iudicans, ut¹⁶² virili¹⁶³ veste utatur, ad hoc, ut viri habitum imitetur, anathema sit.

NON¹⁶⁴ DEBERE CONDEMNANTEM NUPTIAS A VIRO DISCEDERE

XIIII¹⁶⁵ Si qua mulier¹⁶⁶ derelicto viro discedere voluerit soluto vinculo coniugali¹⁶⁷ nuptias condemnando, anathema sit.

NON¹⁶⁸ DEBERE QUEMQUAM CONTINENTIAE CAUSA FILIOS¹⁶⁹ SUOS NEGLEGERE

XV¹⁷⁰ Si quis dereliquerit proprios filios et non eos aluerit¹⁷¹ et, quod¹⁷² pietatis est, <E97, f. 251va> necessaria non praebuerit¹⁷³, sed¹⁷⁴ sub¹⁷⁵ occasione continentiae neglegendos putaverit, anathema sit.

NE^{176 177} FILII OCCASIONE¹⁷⁸ RELIGIONIS PARENTES SUOS DESPICIANT¹⁷⁹

XVI¹⁸⁰ Si qui¹⁸¹ filii parentes maxime¹⁸² fideles deseruerint occasione¹⁸³ dei cultus hoc iustum esse iudicantes et non potius debitum honorem parentibus reddiderint¹⁸⁴, ut hoc ipsum¹⁸⁵ in eis venerentur, quod fideles sunt, anathema sit.

CAPUT¹⁸⁶ TONDERE MULIERI¹⁸⁷ NON LICERE

XVII¹⁸⁸ Quaecumque¹⁸⁹ mulier religioni iudicans convenire comam sibi amputaverit, quam deus ad velamen eius et ad memoriam subiectionis illi dedit tamquam resolvens ius subiectionis, anathema sit.

NON¹⁹⁰ DEBERE DIE DOMINICO IEIUNARE

XVIII¹⁹¹ Si quis tamquam hoc continentiae convenire iudicans die dominico ieiunaverit in eiusdem diei contemptum¹⁹², anathema sit.

NON¹⁹³ LICERE COMMUNIA IEIUNIA SOLVERE

XVIIII¹⁹⁴ Si quis eorum, qui in proposito sunt continentiae, praeter necessitatem corporalem superbiat et ieiunia communia totius <W411, f. 14v> ecclesiae putaverit contemnenda perfectam¹⁹⁵ in sua scientia vindicans¹⁹⁶ rationem, anathema sit.

COMMUNICANDUM^{197 198} IN BASILICIS MARTYRUM

XX¹⁹⁹ Si quis per superbiam tamquam perfectum²⁰⁰ se existimans conventus, qui per loca et basilicas²⁰¹ sanctorum martyrum fiunt vel accusaverit vel etiam oblationes, quae ibidem celebrantur spernendas esse crediderit memoriasque <V1341, f. 14va> sanctorum contemnendas²⁰², anathema sit.

Haec autem scripsimus non abscidentes eos, <V630, f. 82vb> qui in ecclesia dei secundum scripturas sanctum²⁰³ propositum continentiae eligunt, sed eos, qui suscipiunt habitum eius et in superbiam efferuntur²⁰⁴ adversus eos, qui simplicius vivunt. Sed et²⁰⁵ hos condemnamus, qui se extollunt adversus scripturas et²⁰⁶ ecclesiasticos canones et nova introducunt praecepta. Nos autem et virginitatem cum²⁰⁷ humilitate admiramur et²⁰⁸ continentiam cum castitate²⁰⁹ et religione deo acceptissimam dicimus et renuntiationem saecularium negotiorum atque actuum cum humilitate²¹⁰ approbanda laudamus et nuptiarum vinculum, quod secundum castitatem <E97, f. 251vb> secum perdurat, honoramus <O93, f. 39va> et divites cum iustitia et operibus bonis non abicimus et parsimoniam cum²¹¹ veste humili non reprobamus, sicut etiam ornatum praeter²¹² corporis diligentiam infucatum²¹³ laudamus. Dissolutos autem et fractos²¹⁴ in vestibus incessus²¹⁵ non recipimus, et domos dei honoramus et conventus, qui in his²¹⁶ fiunt tamquam sanctos et utiles recipimus²¹⁷, pietatem²¹⁸ in privatis domibus non concludentes et omnem locum in nomine dei aedificatum honoramus et congregationem in ecclesia factam ad utilitatem communem recipimus, et bona opera, quae supra vires in fratres pauperes exercentur²¹⁹ secundum ecclesiasticas traditiones beatificamus et omnia, quae conveniunt traditionibus apostolicis et sanctarum scripturarum praeceptis in ecclesia fieri exoptamus²²⁰.

EXPLICIT²²¹

O93, f. 39va; V630, f. 82vb; W411, f. 14v; V1341, f. 14va; E97, f. 251vb