O93, f. 45ra; V630, f. 91va; W411, f. 30r; B132, f. 23vb; V1341, f. 23rb; E97, f. 262ra

INCIPIT CALCIDONENSIS¹ SYNODUS SEXCENTORUM TRIGINTA EPISCOPORUM HABITA CONTRA OMNES HERESES² MAXIME ADVERSUS EUTICEN ET DIOSCORUM VALENTINIANO SEPTIES ET AHINO³ CONSS. ERA CCCCLXXXVIIII⁴.

Consulatu⁵ piissimi⁶ et amatoris Christi⁷ Flavii Marciani⁸ perpetui augusti die Idus Octobris⁹ synodus facta in Calcido<V630, f. 91vb>nense¹⁰ civitate, metropoli provinciae Bithiniae, <B132, f. 24ra> ex decreto¹¹ synodorum¹² et fidelissimorum verborum^{13 14} imperatorum Valentini¹⁵ et Marciani, convenientibus in ecclesia¹⁶ sanctae ac triumphatricis martyris Euphemiae gloriosissimis principibus, id est magnificentissimo et glorificentissimo magistro militum expraefecto et exconsule patricio Anatholio et magnificentissimo et gloriosissimo praefecto¹⁷ sacri praetorii praefecturae¹⁸ Palladio et¹⁹ magnificentissimo et gloriosissimo praefecto urbis Tatiano et magnificentissimo et gloriosissimo magistro divini²⁰ officii Vincemalo²¹ et magnificentissimo et gloriosissimo magistro²² Martiale²³ et gloriosissimo et mag<V1341, f. 24ra>nificentissimo comite²⁴ domesticorum Sporacio²⁵ et magno comite rerum privatarum²⁶ Genetholio, appositis etiam ex²⁷ glorioso senatu²⁸, id est²⁹ magni^{30 31} et gloriosi³² expraefecto praetorii³³ sexies exconsule³⁴ ordinario³⁵ et patricio Florentio et magnifico³⁶ et glorioso³⁷ et^{38 39} magistro exconsule ordinario⁴⁰ et patricio⁴¹ senatore et magnificentissimo⁴² et glorioso et⁴³ magistro exconsule ordinario⁴⁴ patricio Nomo <E97, f. 262rb> et magnificentissimo⁴⁵ et gloriosissimo expraefecto et consule ordinario⁴⁶ et patricio Protogeno⁴⁷ et magnificentissimo⁴⁸ et gloriosissimo expraefecto Zoilo et magno⁴⁹ et gloriosissimo⁵⁰ expraefecto urbis Apollonio⁵¹ et magnificentissimo⁵² expraeposito⁵³ urbis⁵⁴ Artaxersi⁵⁵, et⁵⁶ magnificentissimo et gloriosissimo comite largitorum⁵⁷ Marcialio⁵⁸ et magnificentissimo et⁵⁹ gloriosissimo comite^{60 61} domesticorum Spatio⁶² et magno⁶³ comite rerum privatarum⁶⁴ Genatolio⁶⁵ appositis etiam ex⁶⁶ glorioso senatu⁶⁷, id est, et magno <W411, f. 30v> et glorioso expraetore⁶⁸, exconsule et patricio⁶⁹ Florentio magistro⁷⁰ exconsule et patricio senatore et⁷¹ magno et glorioso⁷² et⁷³ magistro et exconsule patricio⁷⁴ Nomo et⁷⁵ magno et glorioso expraefecto et⁷⁶ consule patricio Protogenio et magno et glorioso exprafecto⁷⁷ Gallo⁷⁸ et magno⁷⁹ et glorioso expraefecto urbis Appollio⁸⁰ et magno et magistro exproposito Artaxersi⁸¹ concilio⁸² autem totius orbis secundum divinum praeceptum in Calcidona⁸³ civitate congregato, id est, Paschasio⁸⁴ et Lucentio episcopis et Bonifacio presbytero, convenientibus legatis⁸⁵ venerabilis⁸⁶ et sancti⁸⁷ archiepiscopi⁸⁸ antiquae Romae Leonis⁸⁹ conveniente⁹⁰ et Anatholio⁹¹ sancto archiepiscopo⁹² magnificen<B132, f. 24rb>tissimo Constantinopolitano novae Romae et reliquis sanctissimis et reverentissimis sexcentis⁹³ triginta episcopis⁹⁴ ecce⁹⁵ advenientibus omnibus⁹⁶ ante cancellos⁹⁷ sancti altaris cum magnificentissimo⁹⁸ et eximio⁹⁹ senatu¹⁰⁰, adveniente etiam piissimo imperatore Marciano in supradicta sanctissima basilica, praesente etiam zelo divino¹⁰¹, calore fidei accensa piissima et fide<V630, f. 92ra>lissima regina augusta¹⁰² Pulcheria, sanctam synodum allocutus est haec:

Cum primum per electionem in regnum decreto¹⁰³ dei provecti¹⁰⁴ sumus inter tantas publicas¹⁰⁵ utilitates nullum magis¹⁰⁶ nos constrinximus¹⁰⁷ ad¹⁰⁸ negotium quam rectam et veram fidem Christianorum, quae sancta et veneranda consistit, indubitatam omnibus declarare. Manifestum est enim, quod ex avaritia vel vano¹⁰⁹ studio hi^{110 111}, qui praecedentibus temporibus diversa habuerunt¹¹² et docuerunt, populum pro¹¹³ id¹¹⁴, quod¹¹⁵ eis expedit¹¹⁶, non prout convenit, neque quod veritas aut doctrina patrum exquirit¹¹⁷, multi ad errorem¹¹⁸ seducti sunt. Unde¹¹⁹ sanctam synodum <E97, f. 262va> scilicet ad istam fieri perfectionem properavimus¹²⁰ et laborem vobis arbitrati sumus imponere, ut omni errore¹²¹ caliginis deterso, secundum quod ipsa divinitas hominibus se fieri manifestam¹²² voluit et patrum demonstravit doctrinam¹²³, <V1341, f. 23vb> sic fides nostra, quae pura et sancta consistit in omnium ingrediens animas, propriae veritatis effulgeat luce. De cetero audeat nemo de nativitate domini et salvatoris nostri Iesu Christi¹²⁴ aliud disputare, praeter quod apostolorum¹²⁵ proemium^{126 127} trecentorum <O93, f. 45rb> decem et octo sanctorum patrum consonans huic doctrinae tradidisse¹²⁸ noscitur, sicut sanctissimi papae Leonis, qui¹²⁹ apostolicum gubernat thronum ad sanctae memoriae Flavianum regiae¹³⁰ urbis Constantinopolitanae quondam episcopum¹³¹ testatur¹³² litterae¹³³. Nos¹³⁴ enim ad confirmandam fidem non ad ostendendam virtutem et¹³⁵ exemplo imperatoris¹³⁶ Constantini adesse synodo excogitavimus¹³⁷, ne in posterum multitudo populi institutionibus pravis¹³⁸ attracta¹³⁹ inveniatur dissentiens, facile enim simplicitas quorundam commentis¹⁴⁰ ceu¹⁴¹ locuti sumus usque¹⁴² nunc delusa est, manifeste^{143 144}, quoniam <B132, f. 24va> di<W411, f. 31r>versorum pravis doctrinis discordiae et hereses ostensae sunt. Nobis autem omne¹⁴⁵ studium adhibendum¹⁴⁶ est, ut¹⁴⁷ populum propter veram sanctamque¹⁴⁸ doctrinam idipsum¹⁴⁹ sentientem uni rectae applicare ecclesiae, et ideo veram fidem catholicam¹⁵⁰ etiam exponere secundum patrum¹⁵¹ doctrinam, concordantibus¹⁵² animis vestris, vestra properet reverentia¹⁵³, ut, qualiter in Nicena¹⁵⁴ synodo usque in hoc tempore absciso¹⁵⁵ errore vera fides est hominibus cognita¹⁵⁶, sic et nunc per hanc sanctam synodum deposita nebula, quae in eis¹⁵⁷ paucis¹⁵⁸ annis, ut superius diximus, ex pravitate et avaritia quorundam visa est exoriri, semper serventur¹⁵⁹, quae statuta <V630, f. 92rb> sunt¹⁶⁰. Erit quidem divinae providentiae, quod pie fieri volumus, in saecula hoc conservare¹⁶¹ firmissime.

Et post recta¹⁶² haec verba omnes episcopi clamaverunt: Marciano¹⁶³ novo Constantino multis¹⁶⁴ annis, regi¹⁶⁵ si¹⁶⁶ multi anni reginae orthodoxis¹⁶⁷, multi¹⁶⁸ anni Marciani¹⁶⁹ amatoris¹⁷⁰ Christi regnum in saecula permaneat¹⁷¹, digni¹⁷² orthodoxi¹⁷³ fide¹⁷⁴, amatoris¹⁷⁵ <E97, f. 262vb> Christi, sit a¹⁷⁶ vobis procul invidia. Et post haec¹⁷⁷ Aetius¹⁷⁸, archidiaconus Constantinopolitanae novae¹⁷⁹ Romae et primicerius notariorum dixit: Nutu supernae gratiae et¹⁸⁰ zelo divino serenitatis vestrae, piissimi, quibus a deo omnes¹⁸¹ regere¹⁸² concessum¹⁸³ est, imperatores¹⁸⁴, circa sanctionem vestram congregata haec sancta¹⁸⁵ et magna totius mundi synodus¹⁸⁶, cum¹⁸⁷ plurima multorum dierum vacatione¹⁸⁸ et divina diligentia omnem quidem in praeterito, quomodo exorta est contra rectam et inviolabilem catholicam nostram fidem verbo veritatis discordiam effugavit, omnem abigendo¹⁸⁹ innovationem¹⁹⁰, sicut in scriptis¹⁹¹ per singula¹⁹², quae subsequuntur¹⁹³, acta demonstrant. Terminum vero simplicem statuit divinarum <V1341, f. 24ra> scripturarum virtute munitum et sanctorum ac beatissimorum in ipso¹⁹⁴ conservant¹⁹⁵ sententiam ad veram quidem¹⁹⁶ scientiam sincere legentium et ad longaevam¹⁹⁷ coronam¹⁹⁸ vestri imperii. Et habeo ipsum prae manibus, et si videtur nutu¹⁹⁹ <B132, f. 24vb> vestrae serenitatis, perlegam²⁰⁰. Piissimus et fidelissimus imperator indixit²⁰¹: Perlege. Aetius²⁰² archidiaconus perlegit:

Sancta et magna et²⁰³ venerabilis synodus, quae secundum gratiam dei et decreto piissimorum imperatorum Valentiniani et Marciani augustorum congregata est in Calcedonense^{204 205} civitate metropoli provinciae Bithiniae in basilica sanctae ac triumphatricis martyris Euphemiae statuit, quae subter compraehensa sunt. Dominus et salvator noster Iesus Christus, fidei agnitione proprios confirmans discipulos ait: Pacem meam do vobis, pacem meam relinquo vobis, ut²⁰⁶ ne²⁰⁷ nulla²⁰⁸ fidei dissensio²⁰⁹ in proximos oriatur, sed²¹⁰ aequo²¹¹ veritatis praedicatio ostendatur. Sed quia non desinit malignus in ipsis pietatis²¹² seminibus zizania sua inserere et novi²¹³ aliquid²¹⁴ adversus veritatem <W411, f. 31v> semper excogitare, idcirco dominus noster humano generi²¹⁵ solite cupiens providere, piissimum hunc²¹⁶ et²¹⁷ fidelissimum imperatorem erexit ad ze<V630, f. 92va>lum, qui undique sacerdotum pontifices ad se convocavit ut gratia domini nostri²¹⁸ Iesu²¹⁹ Christi cooperante omnem²²⁰ mendacii²²¹ pestilentiam ab ovibus Christi removeat easque veritatis²²² germinibus²²³ reficiat. Quod et²²⁴ communi decreto peregimus²²⁵ erroris quidem sectas abicientes et patrum rectam fidem <E97, f. 263ra> renovantes trecentorum²²⁶ decem et octo symbolum omnibus²²⁷ praedicantes, et velut horum domesticos centum quinquaginta patres, qui²²⁸ Constantinopolim²²⁹ convenerunt huic piissimo titulo adscripsimus²³⁰, quoniam²³¹ et²³² ipsi eandem fidem subsignaverunt²³³. Statuimus igitur <O93, f. 45va> ordinem et omnes²³⁴ fidei formulas custodientes²³⁵ etiam sanctam synodum Ephesi²³⁶ factam, cuius fuerunt auctores venerabilis²³⁷ memoriae Caelestinus Romanae²³⁸ urbis et Cyrillus Alexandrinae²³⁹ ecclesiae sacerdotes²⁴⁰, ut praefulgeat quidem rectae et inculpabilis²⁴¹ fidei expositio²⁴² trecentorum decem et octo sanctorum²⁴³, qui in Nicea sub Constantino piae memoriae imperatore convenerunt. Contineatur et centum quinquaginta sanctorum²⁴⁴ patrum in urbe Constantinopolitana decretum ad peremptionem quidem sectarum tunc pullulantium²⁴⁵, confirmationem vero²⁴⁶ ipsius catholicae atque apostolicae nostrae fidei.

Symbolum trecentorum decem et octo sanctorum patrum, qui²⁴⁷ in Nicea convenerunt²⁴⁸.

<V1341, f. 24rb> Credimus in unum deum, patrem omnipotentem, omnium visibilium²⁴⁹ et invisibilium conditorem et in unum dominum Iesum Christum filium dei de²⁵⁰ patre natum²⁵¹, hoc²⁵² est de substantia patris, unigenitum, deum verum de deo vero, natum, non factum, homousion²⁵³ patris²⁵⁴, hoc est eiusdem cum patre²⁵⁵ substantiae, per quem omnia facta sunt quae in caelo et quae in terra, qui propter nos et propter nostram salutem descendit²⁵⁶ et incarnatus est, homo factus passus est²⁵⁷ et resurrexit tertia die et ascendit in caelos, inde venturus est iudicare vivos et mortuos et²⁵⁸ in spiritum sanctum. Eos autem, qui dicunt: Erat, quando non erat, et antequam nasceretur, non erat, et quia ex nullis exstantibus²⁵⁹ factus est aut ex alia subsistentia²⁶⁰ vel substantia, dicunt esse aut convertibilem²⁶¹ filium dei, anathematizat catholica²⁶² et apostolica ecclesia.

Et idipsum²⁶³ centum quinquaginta sanctorum patrum symbolum²⁶⁴.

Credimus in unum deum, patrem omnipotentem, factorem caeli et²⁶⁵ terrae, visibilium et²⁶⁶ invisibilium conditorem et in unum dominum Iesum Christum, filium dei unigenitum, ex patre natum ante omnia saecula, deum de deo, lumen de lumine, deum verum de deo vero, natum, non factum, homousion²⁶⁷ patri²⁶⁸, hoc <V630, f. 92vb> est eiusdem cum patre substantiae, per quem omnia <E97, f. 263rb> facta sunt²⁶⁹, quae in caelo sunt²⁷⁰ et quae in terris, qui propter nos et propter nostram salutem descendit²⁷¹ et incarnatus est de spiritu sancto et Maria virgine, homo factus passus est²⁷² sub Pontio Pilato, sepultus²⁷³ tertia die resurrexit, ascendit in caelos²⁷⁴, sedet²⁷⁵ ad dexteram²⁷⁶ patris, iterum venturus iudicare²⁷⁷ vivos et mortuos, cuius regni non erit finis, et in spiritum sanctum, dominum et vivificatorem²⁷⁸ ex patre procedentem, cum patre et filio adorandum et glorificandum, qui locutus est per prophetas²⁷⁹, unam catholicam atque²⁸⁰ apostolicam ecclesiam. Confitemur unum baptisma, in remissionem²⁸¹ peccatorum. Exspectamus²⁸² resurrectionem mortuorum et²⁸³ vitam futuri saeculi²⁸⁴.

Sufficeret^{285 286} quidem²⁸⁷ ad plenissimam pietatis agnitionem et confirmationem cautissimum²⁸⁸ hoc et salutare divinae²⁸⁹ gratiae²⁹⁰ symbolum. De patre enim et filio et spiritu sancto doctrinam perfectam edocet et incarnationem dominicam fideliter suscipientibus manifestat. Sed quoniam hi²⁹¹, qui praedicationem veritatis destruere²⁹² conantur²⁹³, quasdam²⁹⁴ propriae hereseos novitates²⁹⁵ parturiunt, quidam enim mysterium pro nobis actum divinae dispensationis audent corrumpere et vocem illam divini²⁹⁶ partus factam ad virginem denegant, alii temperamentum confusionemque inducentes et unam esse <V1341, f. 24va> naturam carnis et deitatis insensate componentes, passibilem unigeniti divinam naturam tali confusione prodigiose divulgant, idcirco omnem²⁹⁷ adversus veritatem²⁹⁸ opponendam²⁹⁹ ab ipsis machinationem volens excludere sancta et magna universalis synodus hanc³⁰⁰ praedicationem immobilem docens³⁰¹, statuit praecipue trecentorum decem et octo sanctorum patrum fidem incontaminatam manere. Et propter eos, qui spiritui sancto adversantur, centum quinquaginta patrum paulo posteriore tempore in urbe Constantinopolitana convenientium de substantia spiritus sancti traditam doctrinam corroborat, quam etiam illi omnibus³⁰² insinuaverunt, non quod in praecedentibus aliquid deesset adicientes, sed³⁰³ de spiritu³⁰⁴ eorundem intellectum³⁰⁵, adversus eos, qui deitatis eius dominationem nituntur demergere³⁰⁶ scripturarum testimoniis plenius manifestantes. Propter eos <O93, f. 45vb> sane, qui dispensationis mysterium³⁰⁷ <E97, f. 263va> temptant corrumpere et purum hominem esse, qui ex sancta³⁰⁸ virgine³⁰⁹ Maria natus est³¹⁰, impudenter divulgant³¹¹, beatissimi quondam³¹² Cyrilli Alexandrinae ecclesiae sacerdotis³¹³ synodicas³¹⁴ epistolas tam ad Nestorium quam ad ceteros per orientem congruas³¹⁵ et sibi consentientes suscepit ad confutationem quidem <V630, f. 93ra> Nestorianae amentiae et³¹⁶ ad interpretationem³¹⁷ eorum, qui religioso zelo salutaris symboli cupiunt³¹⁸ intellectum³¹⁹, quibus et epistolam sancti ac beatissimi primae sedis archiepiscopi Leonis scriptam ad Flavianum sanctae recordationis archiepiscopum ad perimendam <W411, f. 32v> Euticetis malignitatem, quaeque³²⁰ magni Petri confessioni³²¹ concordante³²² communem³²³ quandam pugnam exsistentem³²⁴ contra eos, qui non recte glorificant ad confirmationem catholicae religionis evidenter subiunxit. Nam³²⁵ eos, qui in duos filios dispensationis dominicae mysterium scindere moliuntur, exsecrati³²⁶ et eos, qui passibilem divinitatem unigeniti filii audent asserere, de concilio sacerdotum repellit, et eis, qui in duabus³²⁷ naturis Christi permixtionem³²⁸ vel confusionem³²⁹ argumentantur, adversatur³³⁰, et qui caelestem aut³³¹ alterius cuiusque substantiam exsistere formam servi, quam ex nobis assumpsit, insaniendo asserunt, procul abicit, et eos, qui duas ante adunationem naturas³³² domini delirant, unam³³³ vero post adunationem confingunt, anathematizat³³⁴. Consentientes³³⁵ sanctis patribus unum eundemque³³⁶ filium confiteri dominum nostrum Iesum Christum consona voce pariter edocemus³³⁷, perfectum eundem in deita<V1341, f. 24vb>te³³⁸, deum^{339 340} et hominem, verum eundem ex anima rationali et corpore, secundum divinitatem unius cum patre naturae, secundum humanitatem eundem unius naturae nobiscum, per omnia similem nobis absque peccato, ante saecula quidem ex patre natum secundum divinitatem, in novissimis vero diebus eundem³⁴¹ propter nos et propter nostram salutem³⁴² hunc unum eundemque Christum filium dominum unigenitum in duas naturas inconfuse, immutabiliter, indivise, inseparabiliter cognoscendum, <E97, f. 263vb> in nullo naturarum differentias propter unitatem perimendas, magis autem salva utriusque naturae proprietate et in una coeunte persona unoque statu concurrente, non in duabus personis partiendum³⁴³ vel dividendum³⁴⁴, sed unum eundemque filium unigenitum deum verbum dominum³⁴⁵ Iesum Christum, sicut ab exordio prophetae de³⁴⁶ eo, et ipse nos erudivit, et pro nobis tradidit symbolum. His³⁴⁷ itaque cum omni undique subtilitate et diligentia a nobis ordinatis, statuit sancta et universalis synodus aliam fidem³⁴⁸ nulli licere profiteri³⁴⁹ aut scribere aut docere³⁵⁰ aut dicere aliter³⁵¹. Qui autem audent exponere aliam fidem aut proferre aut docere aut³⁵² tradere aliud³⁵³ symbolum volentibus converti^{354 355} ad³⁵⁶ scientiam veritatis ex gentilibus, ex Iudaeis vel hereticis quibuscumque, si quidem episcopi aut clerici fuerint, <V630, f. 93rb> alienos esse episcopos ab³⁵⁷ episcopatu et clericos a clero, si vero monachi vel laici fuerint, anathema fieri³⁵⁸.

INCIPIT^{359 360} REGULA SUPRASCRIPTI CONCILII CALCIDONENSIS.

I De canonibus uniuscuiusque concilii conservandis.

II Quod non oporteat episcopos aut quoslibet³⁶¹ ex clero per pecunias ordinari.

III Quod non oporteat episcopos³⁶², clericos³⁶³ et monachos praedia saecularia vel causas suscipere.

IIII De honore³⁶⁴ monachis competente, et ut³⁶⁵ nullus eorum temptet ecclesiastica aut saecularia inquietare negotia, nec alienum servum praeter conscientiam³⁶⁶ domini³⁶⁷ eius suscipere.

V Quod non liceat episcopum vel quemlibet ex clero de alia ad aliam transire³⁶⁸ civitatem.

VI Quod non oporteat absolute quoslibet³⁶⁹ ordinari³⁷⁰.

VII De clericis et monachis non manentibus in suo proposito³⁷¹.

VIII De clericis, qui sunt in ptotiis³⁷², monasteriis atque martyriis, quae sub potestate episcoporum uniuscuiusque civitatis exsistunt.

VIIII Quod non oporteat clericos praetermisso episcopo ad saecularia iudicia commeare.

<V1341, f. 25ra> X Quod non liceat clericos³⁷³ in duabus ecclesiis ministrare.

<O93, f. 46ra> XI Quod oporteat egenis epistolam tribui, honestiores autem commendaticiis litteris approbare³⁷⁴.

XII Quod nequaquam in duobus metropolitanis³⁷⁵ provincia dividatur³⁷⁶.

XIII Quod non oporteat extraneos clericos sine commendaticiis litteris ministrare.

XIIII Quod non liceat clerico uxorem sectae alterius accipere, nisi forte spondeat³⁷⁷ se ad veram fidem venire.

<E97, f. 264ra> XV De diaconissis mulieribus³⁷⁸, quod³⁷⁹ nisi quadragenarias non liceat ordinari³⁸⁰.

XVI De monachis vel³⁸¹ puellis deo dicatis, quod non liceat eis³⁸² nuptias iungi.

XVII De ecclesiis in parrochiis per XXX annos ab episcopo habitis vel de renovatis urbibus.

XVIII De conspiratione clericorum, quod Graeci fratras³⁸³ dicunt.

XVIIII Quod oporteat per provincias bis in anno concilia fieri.

XX Quod minime clericis³⁸⁴ in aliam³⁸⁵ civitatem transmigrare liceat nisi eis³⁸⁶, qui pro³⁸⁷ persecutione³⁸⁸ proprias³⁸⁹ amiserint civitates.

XXI De episcoporum aut clericorum accusatoribus, quales debeant suscipi in accusationem³⁹⁰.

XXII Quod non liceat clericis post mortem sui episcopi res ad eum pertinentes diripere.

XXIII De clericis³⁹¹ et monachis³⁹² excommunicandis³⁹³, qui praeter voluntatem sui episcopi ad urbem regiam veniunt.

<V630, f. 93va> XXIIII Quod non liceat monasteria³⁹⁴, quae³⁹⁵ consecrata sunt, diversoria secularia fieri.

XXV Quod non oporteat post obitum³⁹⁶ episcopi ordinationem³⁹⁷ alterius episcopi³⁹⁸ differre³⁹⁹.

XXVI De oeconomis⁴⁰⁰, id est dispensatoribus, singulis⁴⁰¹ ecclesiis habendis.

XXVII De his⁴⁰², qui sibi rapiunt uxores.

FINIUNT⁴⁰³ CAPITULA SEQUUNTUR REGULAE

I⁴⁰⁴ Regulas^{405 406} a⁴⁰⁷ sanctis patribus in unaquaque⁴⁰⁸ synodo usque nunc prolatas proprium⁴⁰⁹ robur obtinere⁴¹⁰ statuimus.

II Si⁴¹¹ quis episcoporum accepta pecunia ordinationem fecerit et super^{412 413} pretium deduxerit inpretiabilem gratiam atque ordinaverit per⁴¹⁴ pecunias⁴¹⁵ episcopum sive chorepiscopum seu⁴¹⁶ presbyterum seu⁴¹⁷ diaconum aut quaecumque⁴¹⁸ alium, qui connumeratur <V1341, f. 25rb> inter clericos, aut accepta pecunia ordinaverit oeconomum, id⁴¹⁹ est defensorem sive panamonarium, quicumque ergo haec meditaverit <W411, f. 33v> sive convictus fuerit, ipse quidem subeat gradus sui periculum, et qui sic⁴²⁰ ordinatus ⁴²¹ fuerit, nullum habeat fructum ex huiusmodi mercimonio et creatione probrosa⁴²², sed⁴²³ sit alienus et dignitatis et sollicitudinis eius, quam per pecunias intravit. Sed et ille, qui tam⁴²⁴ turpibus et illicitis intercessor apparuit, siquidem clericus fuerit, de proprio decidat⁴²⁵ gradu, si vero laicus sive monachus fuerit⁴²⁶, anathema sit.

III Pervenit⁴²⁷ in sanctam⁴²⁸ synodum, quia de his⁴²⁹, qui in clero connumerantur, quidam propter turpis⁴³⁰ lucri gratiam maiorum⁴³¹ possessionum⁴³² conductiones <E97, f. 264rb> et causas saeculares suscipiant et seipsos quidem a ministeriis sanctis per desidiam separant⁴³³, ad domos autem⁴³⁴ saecularium concurrant et substantiarum eorum gubernationes avaritiae causa⁴³⁵ suscipiunt⁴³⁶. Decrevit igitur sancta et magna synodus neminem⁴³⁷ deinceps eorum, hoc est non⁴³⁸ episcopum sive clericum aut monachum, conducere⁴³⁹ possessiones aut misceri⁴⁴⁰ saecularibus procurationibus⁴⁴¹, nisi forte, qui legibus ad minorum aetatum⁴⁴² tutelas⁴⁴³ sive curationes inexcusabiles attrahuntur, aut cui ipsius civitatis episcopus⁴⁴⁴ ecclesiasticarum rerum⁴⁴⁵ commiserit gubernacula vel orphanorum aut viduarum, quae⁴⁴⁶ indefensae sunt aut earum personarum, quae⁴⁴⁷ maxime ecclesiastico⁴⁴⁸ indigent adminiculo propter timorem dei. <V630, f. 93vb> Si quis vero transgressus fuerit statuta, correptioni⁴⁴⁹ ecclesiasticae subiaceat⁴⁵⁰.

IIII Qui^{451 452} vere et pure solitariam eligunt⁴⁵³ vitam, digni sunt convenienti honore. Qui⁴⁵⁴ tamen quidam⁴⁵⁵ monachi habitu utentes indifferenter⁴⁵⁶ per civitates, necnon⁴⁵⁷ et monasteria seipsos praesumptione propria⁴⁵⁸ commendantes⁴⁵⁹, placuit neminem aut aedificare aut constituere monasteria aut oratorii domum sine conscientia ipsius civitatis episcopi. Eos vero, qui per singulas civitates seu possessiones in monasteriis⁴⁶⁰ sunt, subiectos⁴⁶¹ esse debere⁴⁶² episcopo⁴⁶³ et quieti operam dare atque observare ieiunia et orationes in locis, in quibus semel deo se⁴⁶⁴ devoverunt⁴⁶⁵ <O93, f. 46rb> permanentes, et neque communicare ecclesiasticas⁴⁶⁶ neque saeculares aliquas attrectare actiones relinquentes propria monasteria, nisi forte iubeantur propter urguentes⁴⁶⁷ necessitates⁴⁶⁸ ab ipsius civitatis episcopo et neminem servorum suscipi in monasterium, ut⁴⁶⁹ sit cum eis monachus, nisi cum domini⁴⁷⁰ proprii conscientia. <V1341, f. 25va> Praetereuntem⁴⁷¹ vero haec <W411, f. 34r> decrevimus extra communionem esse, ne⁴⁷² nomen domini blasphemetur⁴⁷³. Convenit vero⁴⁷⁴ civitatis episcopo curam sollicitudinemque⁴⁷⁵ necessariam⁴⁷⁶ monasteriis exhibere.

V Propter^{477 478} eos episcopos sive clericos, qui de civitate ad⁴⁷⁹ civitatem transeunt, placuit definitiones <E97, f. 264va> datas a sanctis patribus habere propriam firmitatem.

VI Neminem⁴⁸⁰ absolute ordinari⁴⁸¹ presbyterum vel diaconum nec⁴⁸² quemlibet in ecclesiastica ordinatione constitutum⁴⁸³, nisi manifeste in ecclesia civitatis sive possessionis⁴⁸⁴ aut in martyrio aut in monasterio hi⁴⁸⁵, qui⁴⁸⁶ ordinatur, mereatur ordinationis publicatae vocabulum. Eorum⁴⁸⁷, qui absolute ordinantur⁴⁸⁸, decrevit⁴⁸⁹ sancta synodus vacuam habere manus impositionem et⁴⁹⁰ nullum⁴⁹¹ tale factum valere⁴⁹² ad iniuriam ipsius, qui⁴⁹³ eum ordinavit.

VII Eos⁴⁹⁴, qui semel in clero taxati fuerint⁴⁹⁵ sive in monasteriis deputati, decrevimus neque⁴⁹⁶ ad militiam neque ad honores saeculares venire. Eos⁴⁹⁷ autem, qui hoc ausi fuerint facere et non actum⁴⁹⁸ rei poenitere⁴⁹⁹ maluerint, ut ad hoc idem revertantur⁵⁰⁰, quod ante^{501 502} obtentu⁵⁰³ dei proposuerunt⁵⁰⁴ sibi, anathematizari⁵⁰⁵.

VIII Clerici⁵⁰⁶ in ptotiis⁵⁰⁷, monasteriis aut martyriis constituti sub potestate sint eius, qui in ea est civitate episcopus, secundum traditionem sanctorum patrum nec per praesumptionem recedant a suo episcopo. Eos vero, qui ausi fuerint rescindere huiusmodi institutionem quocumque modo vel si noluerint subiacere proprio⁵⁰⁸ episcopo, si quidem fuerint clerici⁵⁰⁹, personarum ordinatione⁵¹⁰ subiaceant condemnationibus canonum⁵¹¹, <V630, f. 94ra> si⁵¹² vero laici⁵¹³ vel monachi fuerint⁵¹⁴, communione⁵¹⁵ priventur⁵¹⁶.

VIIII Si⁵¹⁷ clericus adversus clericum habeat⁵¹⁸ negotium, non relinquat suum episcopum et ad saecularia <E97, f. 264vb> iudicia concurrat, sed prius⁵¹⁹ negotium agitetur apud episcopum proprium, vel⁵²⁰ certe, si fuerit iudicium ipsius episcopi, apud arbitros⁵²¹ ex utraque parte electos audiatur⁵²² negotium. Si quis vero contra haec⁵²³ fecerit, canonum subiaceat⁵²⁴ correptionibus. Et si clericus adversus suum seu alium episcopum habeat causam, apud audientiam synodi provinciae conquiratur. Si vero contra ipsius provinciae⁵²⁵ metropolitanum episcopum episcopus sive clericus habeat controversiam, pergat⁵²⁶ ad ipsius <W411, f. 34v> diocesis primatem⁵²⁷ aut certe ad Constantinopolitanae regiae⁵²⁸ civitatis sedem, ut eorum ibi proprium negotium exquiratur.

X <V1341, f. 25vb> Non⁵²⁹ licere clericum in ecclesiis duarum civitatum ordinari, sed in ea, in qua ab initio ordinatus est, et cuius expetitio⁵³⁰ erat ante perfugium, et si propter⁵³¹ vanae gloriae desiderium contigerit⁵³², ut post ad ecclesiam maiorem confugerit⁵³³, eum^{534 535} indubitanter revocari debere ad eam, in qua ab exordio ordinatus est, et ibi tantummodo ministrare. Si⁵³⁶ vero quis iam translatus est ab alia in⁵³⁷ aliam ecclesiam, nihil habeat commune cum priore ecclesia, sive sub ecclesia constitutis martyribus⁵³⁸ sive in⁵³⁹ ptotiis⁵⁴⁰ vel exsynodicis⁵⁴¹ aut eorum negotiis. Eos vero⁵⁴², qui ausi fuerint post ordinationem huius magnae et universalis⁵⁴³ synodi agere, quae prohibita sunt, statuit sancta synodus cadere de proprio gradu.

XI Omnes⁵⁴⁴ pauperes et indigentes ecclesiasticis⁵⁴⁵ auxiliis, cum⁵⁴⁶ proficiscuntur sub⁵⁴⁷ probatione epistolii⁵⁴⁸ sive pacificis⁵⁴⁹, quae⁵⁵⁰ dicuntur ecclesiasticae⁵⁵¹, tantummodo commendari⁵⁵² statuimus et non commendaticiis epistolis, quia commendaticiis⁵⁵³, quas dicimus, epistolas eos tantum accipere convenit, qui in opere⁵⁵⁴ non⁵⁵⁵ sunt clariores⁵⁵⁶, ut eis tantummodo praebeantur.

XII Pervenit⁵⁵⁷ ad nos eo⁵⁵⁸, quod quidam praeter ecclesiasticos⁵⁵⁹ ordines affectantes⁵⁶⁰ potentiam per pragmaticam⁵⁶¹ formam unam provinciam in duas dividant ita⁵⁶² ex hoc inveniuntur⁵⁶³ duo⁵⁶⁴ metropolitani episcopi in eadem una⁵⁶⁵ esse provincia. <O93, f. 46va> Statuit igitur sancta synodus deinceps nihil tale attemptari a quolibet episcopo, eos vero, qui⁵⁶⁶ aliquid tale temptaverint⁵⁶⁷, cadere de proprio gradu. Si quae vero antea⁵⁶⁸ civitates per pragmaticum imperialem metropolitani nominis⁵⁶⁹ honore decoratae <V630, f. 94rb> sunt, nomine <E97, f. 265ra> solo fruantur, et qui ecclesiam eius regit episcopus, privilegio metropolitano episcopo iure proprio reservato.

XIII Extraneum⁵⁷⁰ clericum et lectorem⁵⁷¹ extra suam civitatem sine commendaticiis⁵⁷² litteris proprii episcopi nusquam penitus liceat ministrare.

XIIII Quia⁵⁷³ in quibusdam provinciis conceditur psalmistis et lectoribus uxores accipere, statuit sancta synodus prorsus non licere cuiquam⁵⁷⁴ ex his alterius sectae accipere uxorem. Si⁵⁷⁵ quis vero praevenit et habet iam de tali⁵⁷⁶ connubio filios, si forte <W411, f. praevenerit⁵⁷⁷ eos iam apud hereticos baptizari⁵⁷⁸, debet⁵⁷⁹ eos offerre sanctae⁵⁸⁰ ecclesiae⁵⁸¹ catholicae, ut ibi communicent. Qui vero adhuc⁵⁸² baptizati non sunt, omnimodo non posse eos in heretica ecclesia baptizari, nec matrimonio iungi heretico, Iudaeo vel pagano, nisi forte spoponderit⁵⁸³ se venire ad orthodoxam fidem, dum <V1341, f. 26ra> coniungitur personae⁵⁸⁴ orthodoxae. Si quis vero hanc definitionem⁵⁸⁵ sanctae synodi praeterierit, regularum condemnationibus subiaceat.

XV Diaconissam⁵⁸⁶ non debere ante quadraginta annos ordinari⁵⁸⁷ et hoc⁵⁸⁸ cum diligenti probatione. Si vero susceperit⁵⁸⁹ ordinationem et quantocumque tempore observaverit⁵⁹⁰ ministerium⁵⁹¹ et postea se nuptiis tradiderit iniuriam faciens dei gratiae, haec anathema sit cum eo, qui in illius nuptiis⁵⁹² convenerit.

XVI Si⁵⁹³ qua virgo se⁵⁹⁴ dedicaverit deo, similiter⁵⁹⁵ monachus, non licere eis iungi⁵⁹⁶ nuptiis. Si vero inventi fuerint⁵⁹⁷ hoc facientes, maneant excommunicati. Statuimus vero posse in eis facere humanitatem, si ita probaverit loci episcopus.

XVII Per⁵⁹⁸ singulas ecclesias rusticanas, parrochias sive possessiones⁵⁹⁹ manere⁶⁰⁰ immobiles apud eos, qui eas retinent⁶⁰¹ episcopos⁶⁰² et maxime, qui eas sine violentia iam per triginta annos tenentes gubernaverunt. Si vero intra triginta annos⁶⁰³ facta fuerit aut fiat⁶⁰⁴ de⁶⁰⁵ his altercatio⁶⁰⁶, licere⁶⁰⁷ eis, qui se dixerint laesos, propter eas⁶⁰⁸ movere apud synodum provinciae certamen. Si quis vero putaverit se a proprio metropolitano gravari, apud primatem⁶⁰⁹ dioceseos⁶¹⁰ aut⁶¹¹ apud Constantinopolitanae civitatis sedem agat iudicium, sicut dictum est. Si⁶¹² vero quaelibet⁶¹³ civitas per auctoritatem imperialem renovata est aut si renovetur⁶¹⁴ <E97, f. 265rb> in posterum civilibus⁶¹⁵ et publicis ordina<V630, f. 94va>tionibus, etiam ecclesiarum parrochitanarum⁶¹⁶ sequatur⁶¹⁷ ordinatio.

XVIII Coniurationum⁶¹⁸ et conspirationum crimen, quod apud Graecos dicitur fratrea⁶¹⁹, publicis etiam legibus certum est penitus inhiberi, hoc multo magis in sancta dei ecclesia, ne fiat, convenit abdicari⁶²⁰. Si qui⁶²¹ vero clerici seu monachi inventi fuerint coniurantes aut fratrias vel factiones⁶²² componentes aliquas suis episcopis aut aliis clericis, omnimodo cadant de proprio gradu.

XVIIII Pervenit⁶²³ ad nostras aures, quod in provinciis constituta episcoporum <W411, f. 35v> concilia minime celebrentur⁶²⁴. Ex⁶²⁵ hoc probatur, quod multae, quae correctione⁶²⁶ opus habeant, ecclesiasticae res neglegantur. Statuit igitur haec sancta synodus secundum patrum regulas bis in anno in unum convenire per singulas provincias episcopos, ubi singula, quae emerserint, corrigantur⁶²⁷. Qui vero noluerint convenire episcopi constituti in suis civitatibus, et hoc maxime cum sui corporis sanitate consistentes etiam hominibus aliis <V1341, f. 26rb> urguentibus et inexcusabilibus negotiis liberi sunt⁶²⁸, licere eos fraternae caritatis admonitionibus corripi.

XX Clericos⁶²⁹ in singulis⁶³⁰ ecclesiis constitutos, sicut iam definivimus⁶³¹, non⁶³² licere in alterius civitatis ecclesiis ordinari, sed acquiescere in ea, in qua ab initio⁶³³ ministrare⁶³⁴ meruerunt, exceptis illis, qui proprias civitates perdiderunt et ex necessitate ad alias ecclesias migraverunt⁶³⁵. Si vero quicumque episcopus post <O93, f. 46vb> definitionem⁶³⁶ istam ad alium episcopum pertinentem clericum susceperit⁶³⁷, placuit sanctae synodo et⁶³⁸ hunc, qui suscepit, et eum, qui susceptus est, tamdiu excommunicatos⁶³⁹ manere, quamdiu ipse clericus ad propriam revertatur ecclesiam.

XXI Clericos^{640 641} sive laicos, qui accusaverint⁶⁴² episcopum⁶⁴³ aut clericos, temere atque indifferenter, non debere⁶⁴⁴ suscipi in accusationem⁶⁴⁵, nisi prius eorum opinio fuerit perscrutata⁶⁴⁶.

XXII Non⁶⁴⁷ licere clericis post mortem sui episcopi rapere pertinentes ad eum res, sicuti⁶⁴⁸ iam praecedentibus regulis statutum habetur⁶⁴⁹. Si vero haec fecerint, periclitari⁶⁵⁰ se noverint a⁶⁵¹ proprio gradu.

<E97, f. 265va> XXIII Pervenit⁶⁵² ad⁶⁵³ aures sanctae⁶⁵⁴ synodi, quia clerici quidam et monachi nihil sibi habentes iniunctum a proprio episcopo, interdum vero etiam illi, qui ab eo fuerant⁶⁵⁵ excommunicati, veniant⁶⁵⁶ ad⁶⁵⁷ regiam civitatem Constantinopolitanam et⁶⁵⁸ multis temporibus in ea consistentes perturbationes <V630, f. 94vb> tranquillitati ecclesiasticae ferant et diversorum domos corrumpant. Statuit⁶⁵⁹ sancta synodus hos quidem primum commonere per defensorem Constantinopolitanae sanctae ecclesiae, ut exeant <W411, f. 35r> de regia civitate. Si autem in eodem proposito improbe⁶⁶⁰ perduraverint, etiam invitos eos ipse⁶⁶¹ expellat defensor, ut ad sua loca perveniant.

XXIIII Quae^{662 663} semel consecrata fuerant⁶⁶⁴ monasteria cum iudicio⁶⁶⁵ sui episcopi maneant⁶⁶⁶ perpetuo et⁶⁶⁷ pertinentes ad ea⁶⁶⁸ res conservari ipsis⁶⁶⁹ monasteriis decrevimus⁶⁷⁰ nec⁶⁷¹ ulterius posse ea fieri saecularia habitacula. Qui vero permiserint⁶⁷² haec fieri, subiaceant⁶⁷³ his condemnationibus, quae per canones constitutae⁶⁷⁴ sunt.

XXV Quoniam⁶⁷⁵ quidam metropolitanorum, sicut ad nos perlatum est⁶⁷⁶, neglegunt creditum⁶⁷⁷ sibi gregem, et differunt⁶⁷⁸ ordinationes facere⁶⁷⁹ episcoporum, placuit sanctae synodo intra tres menses fieri ordinationes episcoporum, nisi forte inexcusabilis⁶⁸⁰ necessitas coegerit ordinationis tempus amplius propagari. Si autem quis episcoporum⁶⁸¹ haec non observaverit, <V1341, f. 26va> ipsum debere ecclesiasticae condemnationi⁶⁸² subiacere. Reditus⁶⁸³ vero eiusdem viduatae ecclesiae integros reservari apud⁶⁸⁴ oeconomum⁶⁸⁵ eiusdem ecclesiae placuit⁶⁸⁶.

XXVI Quia^{687 688} in quibusdam ecclesiis, sicut⁶⁸⁹ ad nos pervenit, sine oeconomo⁶⁹⁰ episcopi res ecclesiasticas tractant, placuit omnes ecclesias episcopos habentes habere et oeconomos de proprio clero, qui gubernent ecclesiae res cum arbitrio sui episcopi, ut non sine testimonio sit gubernatio ipsarum rerum ecclesiasticarum et ex hoc deveniat⁶⁹¹ dispergi eiusdem ecclesiae res et sacerdotali dignitati obtrectatio⁶⁹² generetur. Si vero quis haec non observaverit, divinis subiaceat regulis.

XXVII Eos⁶⁹³, qui sibi rapiunt uxores, vel eos, qui eis⁶⁹⁴ <E97, f. 265vb> auxilium praestiterint, statuit⁶⁹⁵ sancta synodus, siquidem clerici fuerint, cadere de proprio gradu, si vero laici fuerint⁶⁹⁶, anathema esse.

EXPLICIUNT REGULAE SECUNTUR SUBSCRIPTIONES⁶⁹⁷ EPISCOPORUM⁶⁹⁸

Paschasius episcopus civitatis Lautanae⁶⁹⁹, vicem agens beatissimi episcopi Leonis, definiens subscripsit. Lucensius⁷⁰⁰ episcopus civitatis Ausculitanae⁷⁰¹, idem vicem agens sanctissimi episcopi Leonis definiens subscripsit. Bonifacius presbyter urbis Romae vicem agens apostolicae sedis⁷⁰² definiens subscripsit. <V630. f. 95ra> Astonius⁷⁰³ episcopus Constantinopolitanae civitatis novae Romae definiens subscripsit. Maximus⁷⁰⁴ episcopus Antiochenus definiens subscripsit. Iuvenculus⁷⁰⁵ episcopus Hierosolymitanus definiens subscripsit. Quintilius⁷⁰⁶ episcopus Cappadociae Caesariensis definiens subscripsit. <W411, f. 35v> Calasindus⁷⁰⁷ episcopus Heracliae Macedoniensis⁷⁰⁸ vicem agens sanctissimi viri^{709 710} Anastasii civitatis⁷¹¹ Thessalonicensis⁷¹² definiens subscripsit. Stephanus⁷¹³ episcopus Ephesinus⁷¹⁴ definiens subscripsit. <O93, f. 47ra> Lucianus episcopus Bizensis⁷¹⁵ vicem agens sanctissimi episcopi Quiriaci⁷¹⁶ Heracliae⁷¹⁷ Thraciensis, definiens subscripsit. Eusebius episcopus Galaciae Anquirensis definiens subscripsit. Diogenes⁷¹⁸ episcopus Quizensis⁷¹⁹ definiens subscripsit. Petrus episcopus Coritensis definiens subscripsit. Florus episcopus Sardinensis⁷²⁰ definiens⁷²¹ subscripsit. Eunomius episcopus Nicomedensis⁷²² definiens subscripsit. Anastasius⁷²³ episcopus Nicensis definiens subscripsit. Eleutherius⁷²⁴ episcopus Calcidonensis definiens subscripsit. Idem omnes episcopi DCXXX definientes subscripserunt.

<V1341, f. 26vb> Postquam recitata est, piissimus imperator ad sanctum concilium dixit: Dicat⁷²⁵ sanctum concilium, si ex consensu omnium episcoporum definitio, quae nunc lecta est, prolata sit. Omnes reverentissimi episcopi responderunt⁷²⁶: Omnes sic⁷²⁷ credimus, una fides⁷²⁸, una sententia, omnino idem faciamus⁷²⁹, omnes consentientes subscripsimus, omnes orthodoxi sumus, haec fides patrum, haec fides apostolorum, haec recte credentium, haec est fides, quae orbem terrarum salvat⁷³⁰. Marciano, novo Constantino, novo Paulo, novo David, <E97, f. 266ra> imperator⁷³¹, piissimae dominae augustae⁷³², vita eius. Et post has voces piissimus et fidelissimus imperator ad sanctum⁷³³ synodum dixit: Veneranda catholica fides a sancta et universali⁷³⁴ synodo secundum patrum expositionem⁷³⁵ manifesta⁷³⁶ est. Et si laborem⁷³⁷ vestrae reverentiae et convicium⁷³⁸ fecimus, maximas gratias agimus omnipotenti deo⁷³⁹, salvatori nostro⁷⁴⁰, quia multorum errantium circa fidem amputata discordia in unam eandemque fidem omnes nunc convenimus⁷⁴¹ sperantes celebrem⁷⁴² vestris precibus et meliorem super omnes nos⁷⁴³ partem a deo donari⁷⁴⁴. Sancta synodus iterum exclamavit: Haec digna vestri imperii, haec^{745 746} propria vestri imperii, haec correctio vestri imperii, digna⁷⁴⁷ Christo, digna⁷⁴⁸ imperii fidei⁷⁴⁹, propterea pacificatur orbis terrae. Et post has voces piissimus et fidelis<V630, f. 95rb>simus imperator ad sanctam synodum dixit: Venerandam catholicam fidem sanctae⁷⁵⁰ universali⁷⁵¹ synodo⁷⁵² secundum patrum expositionem manifestam⁷⁵³ iuxta legem et convenientem esse vestra tranquillitas probet, omnem in posterum contentionis occasionem⁷⁵⁴ circa suam fidem amputari. Si quis igitur⁷⁵⁵ idiota vel militaris seu clericus publice⁷⁵⁶ turbam congregans sub obtentu dispositionis tumultum fecerit, siquidem idiota, praescriptus⁷⁵⁷ expellatur a regia urbe, militaris⁷⁵⁸ vero seu clericus gradus sui periculum sustinebit⁷⁵⁹ <W411, f. 37r> et aliis poenis subiacebit⁷⁶⁰.

INCIPIT EDICTUM⁷⁶¹ IMPERATORIS⁷⁶² IN CONFIRMATIONE⁷⁶³ CONCILII CALCIDONENSIS.

Imperatores Valentinus⁷⁶⁴ Marcianus⁷⁶⁵ augusti⁷⁶⁶ universis populis. Tandem aliquando, quod summis votis atque studiis optabamus venit⁷⁶⁷, remota est⁷⁶⁸ de orthodoxa⁷⁶⁹ christianorum lege contentio⁷⁷⁰, tandem remedia culpabilis erroris inventa sunt et discors populorum sententia in unum consensum concordiamque convenit. Ab⁷⁷¹ universis enim provinciis religiosissimi⁷⁷² sacerdotes Calcedona venerunt iuxta nostra praecepta, et quid observari in religione⁷⁷³ <V1341, f. 27ra> debeat perspicua⁷⁷⁴ definitione docuerunt. Discessit igitur iam profana contentio, nam vere impius atque sacrilegus est, qui post tot⁷⁷⁵ sacerdotum sententiam⁷⁷⁶ opinioni <E97, f. 266rb> suae^{777 778} aliquid tractandum reliquit. Extremae quippe dementiae⁷⁷⁹ est in medio et perspicuo⁷⁸⁰ die commenticium lumen inquirere. Quisquis enim post veritatem repertam aliquid ulterius discutit, mendacium quaerit. Nemo itaque⁷⁸¹ vel clericus vel⁷⁸² militans et alterius cuiuslibet condicionis de fide christiana publice⁷⁸³ terminata⁷⁸⁴ coadunatis⁷⁸⁵ et audientibus tractare conetur⁷⁸⁶ in posterum, ex hoc tumultus et perfidiae occasionem⁷⁸⁷ requirens. Nam iniuriam facit iudicio religiosissimae⁷⁸⁸ synodi, si quis semel iudicata^{789 790} recte disposita⁷⁹¹ revolvere et publice dispu<O93, f. 47rb>tare contendit, cum⁷⁹² ea, quae nunc de christiana fide statuta sunt, iuxta apostolicas expositiones⁷⁹³ et instituta sanctorum patrum CCCXVIII et centum quinquaginta definita esse noscantur⁷⁹⁴. Nam in contemptoribus⁷⁹⁵ huius legis poenam⁷⁹⁶ non deerit, quia non solum contra⁷⁹⁷ fidem bene compositam veniunt, sed etiam Iudaei et pagani et⁷⁹⁸ huiuscemodi certamina⁷⁹⁹ profanant veneranda mysteria. Igitur si clericus erit, <V630, f. 95va> qui publice tractare de religione ausus fuerit, a consortio clericorum removebitur, si vero militia⁸⁰⁰ praeditus⁸⁰¹ sit, cingulo exspoliabitur⁸⁰², ceteri etiam huius criminis rei de hac sanctissima urbe pellantur⁸⁰³ pro vigore iudiciario⁸⁰⁴, etiam competentibus suppliciis subiugandi. Constat enim⁸⁰⁵ hereticae insaniae exordia fomitemque⁸⁰⁶ nutriri, dum publice quidam disputant atque contendunt. Universa⁸⁰⁷ ergo, quae a sancto⁸⁰⁸ synodo Calcedone⁸⁰⁹ constituta sunt, custodiri⁸¹⁰ debebunt, nihil postea dubitaturi⁸¹¹. Hoc itaque nostrae⁸¹² commoniti⁸¹³ sinceritatis⁸¹⁴ edicto⁸¹⁵ obsistente profanis vocibus ulterius desinite⁸¹⁶ de divinis⁸¹⁷ disputare, quod nefas est, quia non solum divino iudicio peccatum hoc, prout credimus⁸¹⁸, punietur, verum etiam legum et iudicum⁸¹⁹ auctoritate coercebitur. EXPLICIT. PROPOSITA IIII⁸²⁰ KL. FEBRUARIAS CONSTANTINOPOLIM⁸²¹ CESPATRICIO⁸²² CONSULE.

<W411, f. 37v> <V1341, f. 27rb> INCIPIT⁸²³ SACRUM⁸²⁴ VALENTINI⁸²⁵ ET MARCIANI AUGUSTORUM POST CONCILIUM CALCIDONENSE EDICTUM⁸²⁶ IN AFFIRMATIONE⁸²⁷ EIUSDEM <E97, f. 266va> CONCILII ET DAMNATIONE⁸²⁸ HERETICORUM⁸²⁹.

<B132, f. 48va> IMPERATORES⁸³⁰ VALENTINIANUS⁸³¹ ET MARTIANUS AUGUSTI⁸³² PALLADIO PRAEFECTO PRAETORII.

Divinae semper potentiae referendae atque agendae sunt gratiae, quia⁸³³ auctores heresisque⁸³⁴ occulta nec latere concedit nec durare impunita permittit. Quorum unum malorum legendi⁸³⁵ habet plurimam facultatem, alterum praecavendi ceteris praestat⁸³⁶ exemplum. Curae igitur esse divinitati⁸³⁷ hominum actus et maxime reverentia⁸³⁸ religionis, proxime in confirmanda catholica fide evidenter⁸³⁹ apparuit, cum⁸⁴⁰ Euticen⁸⁴¹, sceleratorum dogmatum sectatorem, neglegere, quod⁸⁴² diu latuerat, sinit⁸⁴³, nec patefacto scelere passa est poenam sceleris evitare. Sententiis itaque divinis humanisque damnatus synodicum decretum, ut merebatur, excepit, reus divinitati, cui faciebat iniuriam, reus hominibus, quos decipere conabatur. Proxime etenim innumerabiles⁸⁴⁴ ex toto pene⁸⁴⁵ orbe beatissimi episcopi Calcedone congregati improba⁸⁴⁶ praedicti Euticetis una cum synodo eius causa habita expulere commenta, sicuti sanctorum definita maiorum, quae vel apud Niceam a trecen<V630, f. 95vb>tis decem et octo constituta sunt vel in hac postea alma urbe a⁸⁴⁷ centum quinquaginta sunt⁸⁴⁸ episcopis⁸⁴⁹ declarata vel apud Ephesum, cum Nestorii est⁸⁵⁰ error exclusus, praesidentibus Caelestino Romanae urbis et Cyrillo Alexandrinae civitatis episcopis⁸⁵¹. Ea igitur, quae sunt iuxta pristinam disciplinam a venerabili synodo Calcedonense⁸⁵² definita illa fide, qua deum colimus, per omnia servanda censuimus atque censemus, quia valde consequens est viginti⁸⁵³ sacerdotum pura mente deum colentium definita, quae pro orthodoxorum fide sacrosancta secundum patrum regulas praecesserunt⁸⁵⁴, una cum veneratione conservare. Quoniam principalis providentiae est omne malum inter initia opprimere et serpentem morbum legum⁸⁵⁵ medicina⁸⁵⁶ resecare, hac⁸⁵⁷ lege decernimus eos, qui Euticetis errore <E97, f. 266vb> decipiuntur ad exemplum Appollinariorum, <V1341, f. 27va> quos Eutices secutus est, quos venerabiles patrum regulae, id est ecclesiastici⁸⁵⁸ canones et dei⁸⁵⁹ forum principum sacratissimas^{860 861} sanctiones condemnant, nullum episcopum, nullum presbyterum, nullos⁸⁶² creare vel appellare clericos, ipsumque Euticen nomine presbyteri, quod⁸⁶³ indigne⁸⁶⁴ utens⁸⁶⁵ exspoliatus est, in totum carere. Si quis tamen <O93, f. 47va> contra definita nostra episcopos, presbyteros <W411, f. 38r> ceterosque⁸⁶⁶ clericos ausi fuerint ex⁸⁶⁷ his creare, tam factos⁸⁶⁸ quam facientes vel praesumentes sibi⁸⁶⁹ cleri<B132, f. 48vb>corum, bonorum amissione periculo⁸⁷⁰ subiacere exilii⁸⁷¹ perpetui praecipimus⁸⁷² congregandi autem⁸⁷³ monachos aut aedificandi monasteria nullum eorum⁸⁷⁴ iubemus habendi licentiam, loca, in qua forte ausi convenire aliquando temptaverint confiscari, si tamen domino⁸⁷⁵ loci sciente convenerint. Quod si ignorante⁸⁷⁶ auctore convenerint⁸⁷⁷ conductores⁸⁷⁸ loci fustibus caesos deportatione⁸⁷⁹ subire censemus, ipsos praeterea nihil ex testamento cuiusquam capere, nihil eis, qui eiusdem erroris sint⁸⁸⁰, relinquere⁸⁸¹ per⁸⁸² testamenta, ad nullam eos patimur spirare militiam, nisi forte ad cohortalinam vel limitaneam. Si quis etiam extra praedictam⁸⁸³ militiam inventi fuerint militare, vel quia ignorabatur⁸⁸⁴ eius in religione perversitas, vel quia post adeptum⁸⁸⁵ cingulum ad hunc⁸⁸⁶ devenit errorem⁸⁸⁷, solutus militia⁸⁸⁸ infidelitatis suae fructum hunc habeat, ut optimorum et palatii communione privetur, nec alibi quam⁸⁸⁹ in quo⁸⁹⁰ natus est vico vel civitate versetur. Quod si quis eorum in hac⁸⁹¹ alma urbe, quod credi nefas est, geniti sunt, tam⁸⁹² de hac civitate venerabili quam sacratissimo comitatu et omni excludantur metro<V630, f. 96ra>politana civitate. Et haec quidem generaliter⁸⁹³ circa omnes constituimus, qui⁸⁹⁴ hac clade pollutionis⁸⁹⁵ polluti sunt vel polluuntur⁸⁹⁶. Eos⁸⁹⁷ autem, qui ante hoc⁸⁹⁸ clerici orthodoxorum fidei et monachi quidem, qui Eutices habitavere diversorium, quod⁸⁹⁹ neque monasterium dicendum est eo⁹⁰⁰, quod⁹⁰¹ religionis habuit inimicos, qui adhuc usque in tantam insaniam⁹⁰² recesserunt⁹⁰³, ut⁹⁰⁴ relicto venerabilis religionis⁹⁰⁵ cultu et synodico decreto, quod totius pene orbis Calcedonico⁹⁰⁶ adunati⁹⁰⁷ definivere sacerdotes, infaustam Euticetis <E97, f. 267ra> secuti⁹⁰⁸ sunt assertionem, qui⁹⁰⁹ vera⁹¹⁰ luce deserta tenebras eligendas⁹¹¹ esse crediderunt, omnibus poenis, quae⁹¹² vel⁹¹³ praecedentibus⁹¹⁴ legibus adversus hereticos definita⁹¹⁵ sunt, iubemus teneri, immo extra Romanum expelli solum, sicut praecedentes⁹¹⁶ religiosissimae constitutiones de Manichaeis⁹¹⁷ constituere, ne⁹¹⁸ eorum venenatis⁹¹⁹ fraudibus sceleratisque commentis innocentum <V1341, f. 27vb> vel infirmorum animi decipiantur⁹²⁰. Comperimus praeterea quaedam eos⁹²¹ in contumeliam religionis et⁹²² invidiam venerabilis synodicae⁹²³ definitionis fuisse mentitos, conscriptisque libris et chartarum⁹²⁴ tomis plura finxisse⁹²⁵, quae⁹²⁶ eorum insaniam adversus veram fidem aperte <B132, f. 49ra> signarent, atque ideo praecipimus ubicumque huiusmodi scriptura reperta fuerit, ignibus concremari⁹²⁷, eos vero, qui vel scripserint⁹²⁸ vel aliis legenda tradiderint docendi⁹²⁹ <W411, f. 38v> studio vel discendi⁹³⁰ censemus deportatione⁹³¹ puniri. Delenda est enim haec infausta heresis⁹³², sicut⁹³³ pridem edictis⁹³⁴ serenitatis⁹³⁵ nostrae continetur. Omnibus⁹³⁶ adimimus⁹³⁷ facultatem, quia ultimo supplicio coercebuntur⁹³⁸, qui illicita docere temptaverint⁹³⁹, eos vero⁹⁴⁰, qui sequendi studio audierint sic⁹⁴¹ scelerata discernentem denarum librarum auri multatione compescimus. Ita enim materia subtrahetur erroris, si peccatorum⁹⁴² et doctor defuerit et auditor, Palladi⁹⁴³ parens carissime atque amantissime⁹⁴⁴. Illustris itaque⁹⁴⁵ et magnifica auctoritas tuae⁹⁴⁶ dilectis⁹⁴⁷ praepositis omnibus faciant⁹⁴⁸ nota, quae iussimus, ut⁹⁴⁹ cognoscentibus moderatoribus⁹⁵⁰ provinciarum eorumque officiis, defensoribus etiam civitatum. Quod sanctam⁹⁵¹ veramque fidem sancto proposito custodiendam⁹⁵² esse censemus, quam⁹⁵³, si neglexerint aut permiserint temerari, denarum librarum auri multatione percussi^{954 955}, ut religionis legumque proditores etiam de aestimatione laborabunt. Data XV⁹⁵⁶ Kal. Aug. Constantinopoli Aspirato⁹⁵⁷ et qui fuerit nuntiatus cons⁹⁵⁸.

INCIPIT ALIA MARTIANI AUGUSTI ADVERSUS SUPRA MEMO<V630, f. 96vb>RATOS HERETICOS.

IMPERATOR MARCIANUS AUGUSTUS PALLADIO⁹⁵⁹ PRAETORI.

Licet⁹⁶⁰ sacratissimam⁹⁶¹ constitutionem mansuetudinis <E97, f. 267rb> meae⁹⁶² cautum ac definitum sit⁹⁶³, quia⁹⁶⁴ in eos⁹⁶⁵ severitas⁹⁶⁶ exercenda sit, qui Euticetis vel Apollinaris⁹⁶⁷ hereticam perversitatem secuti⁹⁶⁸ a religione et fide catholica deviarunt, Alexandrinae tamen urbis cives atque habitatores <O93, f. 47vb> tantis Apollonaris⁹⁶⁹ infecti sunt⁹⁷⁰ venenis, ut necessarium fuerit ea, quae ante⁹⁷¹ sanximus⁹⁷², repetita etiam nunc lege⁹⁷³ decernere. Oportet enim, ut numerosa severitas sit⁹⁷⁴ sanctionum, ubi est licentia crebra culparum. Custodiendae⁹⁷⁵ praeterea orthodoxae fidei cura tanto a⁹⁷⁶ serenitate mea⁹⁷⁷ adhiberi impensior debet, quanto res humanas divina⁹⁷⁸ <V1341, f. 28ra> praecedunt⁹⁷⁹. Quicumque ergo vel in hac sacra urbe vel in Alexandrina civitate vel in omni Aegyptiaca diocesi⁹⁸⁰ <B132, f. 49rb> et⁹⁸¹ diversis aliis provinciis Euticetis profanam perversitatem secuntur et ita non credunt, ut⁹⁸² CCCXVIII⁹⁸³ sancti patres tradiderunt catholicam fidem in Nicea civitate fundantes⁹⁸⁴, vel⁹⁸⁵ ita ut centum quinquaginta alii venerabiles episcopi, qui in hac alma urbe Constantinopolitana⁹⁸⁶ postea convenerunt, sicut Athanasius et Theophilus⁹⁸⁷ et Cyrillus⁹⁸⁸ sanctae recordationis episcopi Alexandrinae civitatis credebant⁹⁸⁹, quos⁹⁹⁰ etiam Ephesiana⁹⁹¹ synodus, cui beatae memoriae Cyrillus⁹⁹² praefuit, in qua Nestorii error⁹⁹³ expulsus est, universos⁹⁹⁴ secuta est, quos⁹⁹⁵ et nuper venerabilis⁹⁹⁶ Calcedone synodus est secuta, prioribus conciliis⁹⁹⁷ sacerdotum ex omni prorsus^{998 999} parte consentientibus¹⁰⁰⁰, nihilque adimens¹⁰⁰¹ a sacrosancto¹⁰⁰² symbolo neque¹⁰⁰³ adiciens, sed Euticetis¹⁰⁰⁴ <W411, f. 39r> dogmata funesta condemnans, sciant¹⁰⁰⁵ se esse hereticos. Apollinaris¹⁰⁰⁶ enim facinorosissimam¹⁰⁰⁷ sectam¹⁰⁰⁸ Eutices¹⁰⁰⁹ et Dioscorus¹⁰¹⁰ mente sacrilega sunt¹⁰¹¹ consecuti¹⁰¹². Ideoque hi¹⁰¹³ omnes, qui Apollinaris¹⁰¹⁴ vel¹⁰¹⁵ Euticetis perversitatem sequuntur, illis poenis, quas divorum¹⁰¹⁶ retro principum constitutionibus contra Apollinaristas¹⁰¹⁷ <E97, f. 267va> vel serenitatis nostrae postmodum sanctio contra Euticianistas vel¹⁰¹⁸ hac ipsa¹⁰¹⁹ augustissima¹⁰²⁰ lege contra eosdem decreta sunt, noverint se esse plectendos. Idcirco Apollinaristas¹⁰²¹, hoc est Euticianistas¹⁰²², quibus, etsi est in appellatione diversitas, est tamen in heresis pravitate coniunctio et dispar quidem nomen, sed idem <V630, f. 96va> sacrilegium sive in hac alma urbe diversisque provinciis vel in Alexandrina civitate sive intra Aegyptiacam¹⁰²³ diocesim sunt¹⁰²⁴, neque ita credunt, sicut¹⁰²⁵ praedicti venerabiles patres¹⁰²⁶ credebant, neque viro¹⁰²⁷ reverentissimo Alexandrinae urbis antistiti¹⁰²⁸ Proterio¹⁰²⁹ fidem orthodoxam tenenti communicant, secundum sacratissimas¹⁰³⁰ divorum retro principum constitutiones, quae de Apollinaristis¹⁰³¹ promulgatae sunt, non habeant potestatem faciendi testamentum nec condendae ultimae voluntatis, neque id acquirant, quod¹⁰³² ipsis ex testamento cuiusquam fuerit derelictum, nihil etiam ex donatione aliqua consequantur¹⁰³³, sed si quid ipsis¹⁰³⁴ vel libera<B132, f. 49va>litate¹⁰³⁵ acciderit¹⁰³⁶ aut viventis vel morientis fuerit voluntate collatum, id protinus fisco nostro addicatur, ipsi¹⁰³⁷ vero in nullos aliquid ex facultatibus suis donationis titulo et iure transfundant. Episcopos¹⁰³⁸ vero¹⁰³⁹ vel presbyteros aliosque clericos illis creare et ha<V1341, f. 28rb>bere non liceat, scientes¹⁰⁴⁰ tam his¹⁰⁴¹ Euticianistis¹⁰⁴² vel Apollinaristis¹⁰⁴³, qui ausi fuerint cuiquam episcopi vel presbyteri¹⁰⁴⁴ vel clerici nomen imponere, quam his¹⁰⁴⁵, qui conati fuerint impositum nomen saccrdotale retinere, poenam se exilii cum facultatum suarum amissione subituros. Eos vero, qui¹⁰⁴⁶ de hac¹⁰⁴⁷ catholica Roma¹⁰⁴⁸ ecclesiarum clerici vel orthodoxae fidei monachi fuerant derelicto¹⁰⁴⁹ vero orthodoxo et omnipotentis dei cultu¹⁰⁵⁰, Apollinaris¹⁰⁵¹ vel Euticetis heresim et¹⁰⁵² dogmata¹⁰⁵³ abominanda sectati¹⁰⁵⁴ sunt vel post haec sectabuntur¹⁰⁵⁵, omnibus poenis, quae vel prioribus legibus adversus hereticos constitutae sunt, iubemus teneri et extra¹⁰⁵⁶ ipsum quoque Romani imperii solum pelli, sicut de Manichaeis praecedentium legum instituta¹⁰⁵⁷ sanxerunt. Universi praeterea Apollinaristae¹⁰⁵⁸ vel Euticianistae non ecclesias, non¹⁰⁵⁹ monasteria sibi construant¹⁰⁶⁰ neque¹⁰⁶¹ sinaxis¹⁰⁶² et con<E97, f. 267vb>venticula tam¹⁰⁶³ diurna quam¹⁰⁶⁴ nocturna¹⁰⁶⁵ contra<O93, f. 48ra>hant, neque¹⁰⁶⁶ ad domum neque ad possessionem cuiusquam neque ad¹⁰⁶⁷ monasterium vel ad quemcumque per¹⁰⁶⁸ alterius locum operatores¹⁰⁶⁹ sectae¹⁰⁷⁰ <W411, f. 39v> funestissimae congregentur¹⁰⁷¹. Quod si fecerint, et hoc factum fuisse domino volente constiterit¹⁰⁷², postremo¹⁰⁷³ in examinatione iudicis approbatum¹⁰⁷⁴ domus vel possessio, in qua convenerint, fisco sine dilatione societur, monasterium vero eius civitatis orthodoxae ecclesiae, in cuius territorio est, iubemus addici¹⁰⁷⁵. Si vero ignorante domino sciente vero, qui dispensationis^{1076 1077} domus exigit vel conductore <V630, f. 96vb> vel procuratore¹⁰⁷⁸ vel auctore¹⁰⁷⁹ praedii parasinaxis haec conventicula interdicta convenerint, conductor vel procurator sive auctor¹⁰⁸⁰ vel quicumque in domum vel possessionem vel monasterium receperint¹⁰⁸¹ ac passi¹⁰⁸² fuerint eo¹⁰⁸³ illicita¹⁰⁸⁴ parasinaxis¹⁰⁸⁵ conventusque celebrari, si vilis¹⁰⁸⁶ et abiectae¹⁰⁸⁷ condicionis sunt, fustibus publice et in poenam suam et in aliorum exerceantur exemplum. Si honestae vero personae sunt, decem libras¹⁰⁸⁸ auri multati¹⁰⁸⁹ nominis fisco nostro cogantur¹⁰⁹⁰ inferre. <B132, f. 49vb> Nullum praeterea Apollinaristam¹⁰⁹¹ vel Euticianistam ad aliquam iubemus aspirare militiam, nisi ad cohortalinam vel limitaneam¹⁰⁹². Si¹⁰⁹³ quis vero extra cohortalinam vel limitaneam¹⁰⁹⁴ inventi fuerint militare, soluto cingulo¹⁰⁹⁵ honestorum omnium¹⁰⁹⁶ et palatii¹⁰⁹⁷ communione privetur, nec in aliquam¹⁰⁹⁸ in ea, in qua nati sunt civitate vel vico ac regione versentur. Si quis¹⁰⁹⁹ vero in hac alma urbe nati sunt, tam¹¹⁰⁰ sacratissimo comitatu quam omni¹¹⁰¹ per provinciam metropolitana¹¹⁰² civitate pellentur¹¹⁰³. Nulli insuper Euticianistae¹¹⁰⁴ vel <V1341, f. 28va> Apollinaristae¹¹⁰⁵ publice vel privatim advocandi¹¹⁰⁶ coetus et circulos contrahendi¹¹⁰⁷ et¹¹⁰⁸ errore heretico disputandi aut perversitatem facinorosi dogmatis asserendi tribuatur facultas. Nulli etiam contra venerabilem Chalcedonensem synodum liceat aliquid vel dictare vel scribere vel legere atque emittere. Nemo huiusmodi habere libros et sacrilegas scripturas audeant¹¹⁰⁹ monumenta¹¹¹⁰ servare. Quod si qui¹¹¹¹ in his criminibus fuerint inventi, perpetua deportatione damnentur. Eos vero, qui discendi¹¹¹² studio audierint de infausta heresi disputantes, <E97, f. 268ra> decem librarum auri, quae¹¹¹³ fisco nostro inferendae sunt, iubemus subire dispendium. Omnes vero huiuscemodi chartae ac libri, qui funestum Euticetis¹¹¹⁴ hoc est Apollinaris¹¹¹⁵ fuerint dogma complexi, incendio concrementur¹¹¹⁶, ut facinorosa¹¹¹⁷ semper perversitatis¹¹¹⁸ vestigia ipsa flammis ambusta¹¹¹⁹ depereant. Aequum¹¹²⁰ namque est, ut immanissima¹¹²¹ sacrilegia par¹¹²² poenae magnitudo percellat, parens¹¹²³ carissime. Illustris igitur et magnifica auctoritas tua, quae hac¹¹²⁴ sacratissima constitutione decrevimus in hac alma urbe diversisque provinciis ac praecipua¹¹²⁵ in Alexandrina civitate et per universam Aegyptiacam diocesim edictis ex more propositis, ad omnium notitiam faciat pervenire, ut cuncta, <W411, f. 40r> quae statuimus in eos¹¹²⁶, qui rei fuerint depraehensi¹¹²⁷, severitas protinus exerceatur¹¹²⁸, scientibus moderatoribus provinciarum eorumque apparitoribus¹¹²⁹, qui legis <V630, f. 97ra> huius, quae¹¹³⁰ religiosissima¹¹³¹ sanctione custodienda decrevimus, aut neglexerit¹¹³² aut aliqua permiserit¹¹³³ temeritate violari, denarum <B132, f. 50ra> librarum auri multatus¹¹³⁴ fisco¹¹³⁵ cogantur inferre, insuper etiam existimationis suae periculum sustinebunt. Ea quoque, quae¹¹³⁶ de paganis per omne¹¹³⁷ Romanum imperium aequaliter valitura perennitatis nostrae elegimus¹¹³⁸, instantissime in eos exerceantur, quos constiterit profanos¹¹³⁹ ritus ac simulacrorum impios cultus et interdicta sibi sacrilegia celebrare. Data sub die Kal. Aug. Constantinopoli¹¹⁴⁰ divo¹¹⁴¹ Valentiniano¹¹⁴² VIII et Antemio¹¹⁴³ viris¹¹⁴⁴ consulibus¹¹⁴⁵.

INCIPIT EPISTOLA FORMATA ATTICI EPISCOPI CONSTANTINOPOLITANI

<O93, f. 48rb> Graeca elementa litterarum numeros¹¹⁴⁶ etiam exprimere nullus, qui vel tenuiter¹¹⁴⁷ Graeci sermonis notitiam habet, ignorat. Ne¹¹⁴⁸ igitur in faciendis epistolis canonicis, quas¹¹⁴⁹ mos latinus¹¹⁵⁰ formatas appellat, aliqua fraus falsitatis temere¹¹⁵¹ praesumeretur¹¹⁵², hoc a patribus CCCXVIII Nicea¹¹⁵³ congregatis saluberrime inventum est et constitutum, ut formatae epistolae hanc calculationis¹¹⁵⁴ seu supputationis¹¹⁵⁵ habeant rationem, id est, <E97, f. 268rb> ut¹¹⁵⁶ assumantur in supputationem¹¹⁵⁷ prima Graeca elementa, patris et filii et spiritus sancti, hoc est Π¹¹⁵⁸, Y, A: quae elementa octogenarium¹¹⁵⁹ et quadringentesimum¹¹⁶⁰ et primum significant numerum. Petri quoque apostoli prima littera, id est Π¹¹⁶¹, qui numerus octogenarium significat¹¹⁶², eius quoque, qui scripsit epistolam¹¹⁶³, prima littera, cui scribitur secunda littera¹¹⁶⁴, accipientis tertia littera, civitatis quoque, de qua scribitur, quarta¹¹⁶⁵ et indictionis quaecumque¹¹⁶⁶ est temporis, idem^{1167 1168}, qui fuerit numerus assumatur atque ita his omnibus Graecis litteris, quae, ut diximus, numeros¹¹⁶⁹ exprimunt in unum ductis¹¹⁷⁰, unam quaecumque collecta fuerit¹¹⁷¹ summam epistola¹¹⁷² teneat, hanc, qui suscipit, omni¹¹⁷³ cum¹¹⁷⁴ cautela requirat expresse^{1175 1176}, addat praeterea separatim¹¹⁷⁷ in epistola etiam¹¹⁷⁸ nonagenarium et nonum¹¹⁷⁹ numerum qui secundum Graeca elementa significat¹¹⁸⁰ valete^{1181 1182} in domino.

HUCUSQUE GRAECORUM CONCILIA.

O93, f. 48rb; V630, f. 97ra; W411, f. 40r; B132, f. 50ra; V1341, f. 28va; E97, f. 268rb