O93, f. 67va; V630, f. 129rb; W411, f. 97v; V1341, f. 61ra; E97, f. 302rb

INCIPIT¹ VALENTINUM² CONCILIUM SEX EPISCOPORUM HABITUM ERA DXXXIII³.

TITULI⁴ EIUSDEM^{5 6} CONCILII INCIPIUNT

<V630. f. 129va> I Ut evangelium post apostolum legatur.

II Ut defuncto episcopo de rebus ipsius vel ecclesiae nullus quicquam praesumat.

III Ut propinqui morientis episcopi⁷ de rebus eius nihil usurpent sine metropolitani et⁸ comprovincialium⁹ conscientia.

IIII De exsequiis morientis episcopi et¹⁰ qualiter humetur¹¹.

<V1341, f. 61rb> V De vagis et inoboedientibus clericis.

VI Ut clericum alienum nullus ordinet, nec sit clericus, qui non spoponderit locum, ubi sit delegatus¹².

ANNO XV TEODORICI REGIS SUB DIE PRIDIE¹³ NON. DECEMBR.¹⁴

I¹⁵ Cum¹⁶ in nomine domini nostri Iesu Christi¹⁷ Valentino¹⁸ concilio¹⁹ congregati²⁰ ecclesiasticas^{21 22} regulas tractaremus antiquos canones relegentes inter cetera hoc²³ esse censuimus observandum, ut sacrosancta evangelia ante munerum²⁴ illationem²⁵ vel²⁶ missam²⁷ <W411, f. 98r> caticuminorum in ordine lectionum post²⁸ legantur, quatenus salutaria²⁹ praecepta domini nostri Iesu Christi vel sermones³⁰ sacerdotis non solum fideles, sed³¹ etiam caticumini³² ac poenitentes et³³ omnes, qui³⁴ e diverso sunt, audire licitum³⁵ habeant. Si³⁶ enim pontificum praedicatione audita nonnullos attractos³⁷ ad fidem evidenter scimus.

II³⁸ Hoc³⁹ etiam placuit, ut episcopo ab⁴⁰ hoc⁴¹ saeculo⁴² iubente domino arcessito⁴³ clerici⁴⁴ ab omni omnino supellectili⁴⁵ vel quaecumque sunt⁴⁶ in domo ecclesiae vel episcopi in libris, <E97, 302va> in speciebus, utensibilibus, vasculis, frugibus, gregibus, animalibus vel omni omnino re⁴⁷, rapaces manus abstineant et nihil latronum more⁴⁸ diripiant. Qui nisi⁴⁹ canonum auctoritate cohibiti fuerint omnia, quae pervaserint⁵⁰, metropolitani vel omnium comprovincialium⁵¹ sacerdotum districtione⁵² coacti⁵³ in pristinum statum⁵⁴ redintegrare⁵⁵ cogantur, ut nihil antistiti⁵⁶ vel dispensatori futuro necessariorum sub hac iusta constitutione <O93, f. 67vb> depereat. Quod ut confidentius⁵⁷ iustitia⁵⁸ manente servetur secundum Regiensis⁵⁹ synodi constituta episcopo a corpore recedente vicinior illi accedat episcopus, qui ex more⁶⁰ exsequiis celebratis, statim ecclesiae ipsius curam districtissime gerat, ne quid ante ordinationem futuri pontificis remanentium⁶¹ clericorum subversioni⁶² vel direptioni iam liceat, ita ut⁶³ perspectis omnibus⁶⁴ inspectio⁶⁵ certior descriptioque⁶⁶ fidelissima, si fieri potest, intra octavas⁶⁷ defuncti sub diligentia praesentis⁶⁸ episcopi peragatur⁶⁹. Dehinc⁷⁰ ad metropolitani notitiam⁷¹ habita ordinate⁷² descri<V630, f. 129vb>ptio deferatur, ut eius electione talis persona⁷³ ordinandae⁷⁴ domus⁷⁵ ecclesiasticae procuretur, quae vel⁷⁶ consueta clericis stipendia dispenset⁷⁷ et⁷⁸ creditarum sibi rerum, si forsitan⁷⁹ tarditas in⁸⁰ episcopo⁸¹ ordinando successerit, metropolitano congruis temporibus reddere possit⁸² rationem, ut sub⁸³ hac salubri constitutione clerici⁸⁴ stipendiis suis omnino contenti⁸⁵ labores <V1341, f. 61va> non⁸⁶ diripiant episcopi decedentis⁸⁷ et in⁸⁸ vacuam⁸⁹ ecclesiae domum futurus pontifex non sine dolore succedat, sed magis de praedecessoris⁹⁰ sui dimisso⁹¹ possit et ipse gaudere et aliis ministrare.

III Simili⁹² quoque⁹³ modo parentibus et⁹⁴ propinquis decedentis⁹⁵ episcopi, si intestatus obierit denuntietur⁹⁶, ut sine metropolitani vel comprovincialium sacerdotum conscientia nihil de rebus⁹⁷ defuncti occupare pertemptent, ne forte hereditariis rebus etiam aliqua ad ecclesiam pertinentia vel permixta usurpent, sed usque⁹⁸ ad ordinationem futuri exspectent antistitis⁹⁹ aut certe, si longum fuerit, ad¹⁰⁰ metropolitani, ut dictum est, ordinationem <W411, f. 98r> recurrant. Si quis <E97, f. 302va> autem immemor divini timoris contra haec sancta synodica clericus quisque¹⁰¹ vel laicus venire improba mente temptaverit et communione et consortio privetur ecclesiae, quia durum est¹⁰², ut ad illam conveniat, quam exspoliare non metuit¹⁰³, nisi forte spiritu meliori¹⁰⁴ correptus, dum a praesumptione cessaverit, recuperet¹⁰⁵ indulgentiam¹⁰⁶. Si autem rationabiliter modesteque unusquisque¹⁰⁷ repetit¹⁰⁸, quod sibi iure debetur, ei absque aliqua animadversione a metropolitano, vel cui iniunxerit, aut¹⁰⁹ res aut ratio non negetur. Hos¹¹⁰ etiam omnes canones constringunt¹¹¹, qui tam¹¹² in praeteritum quam¹¹³ in futurum res ecclesiae vel episcopi usurpantes diripuerint¹¹⁴.

IIII Illud¹¹⁵ etiam provido consilio decernentes¹¹⁶, ut, quia saepe¹¹⁷ sanctorum antistitum per abstinentiam¹¹⁸ commendatoris episcopi exsequiae differuntur, ita ut veneranda pontificis membra, dum tardius funerantur¹¹⁹, iniuriae¹²⁰ omnino subiaceant. Episcopus, qui post mortem fratris ad sepeliendum eum solet invitatus occurrere, infirmum magis et adhuc in corpore positum admonitus visitare non differat, ut¹²¹ aut de relevatione consacerdotis¹²² amplius gaudeat aut certe de ordinatione domus suae fratrem admoneat eiusque probabilem voluntatem in effectum¹²³ transmittat ac¹²⁴ recedentem a saeculo oblatum¹²⁵ in eius commendatione¹²⁶ sacrificium¹²⁷ deo, mox sepulturae tradat diligentissime et superius constituta canonice non differat adimplere. Si autem, ut fieri solet, antistes¹²⁸ obitu repentino discesserit et collimitanei sacerdotes de longinquo minime adesse potuerint, uno die tantum¹²⁹ cum sua¹³⁰ nocte exanimatum corpusculum sacerdotis maneat¹³¹, ne¹³² sine <V630, f. 130ra> fratrum ac¹³³ religiosorum frequentia vel psallentium excubatione <V1341, f. 61vb> servatum a presbyteris¹³⁴ cum omni diligentia in loculo¹³⁵ conditum seorsum non statim humetur, sed honorifice commendetur, donec sine mora invitato undecumque pontifice ab ipso, ut condecet, sollemniter tumuletur, ut et iniuriae tollatur occasio et mos antiquus in sepeliendis sacerdotibus observetur.

V Hoc¹³⁶ etiam placuit, ut vagus atque instabilis clericus <O93, f. 68r> sive etiam in diaconi¹³⁷ ministerio vel presbyteri¹³⁸ officio constitutus, si episcopi¹³⁹, a quo ordinatus est, praeceptis non oboedierit, ut in delegata¹⁴⁰ sibi ecclesia <E97, f. 303ra> officium dependat assiduum, quousque in vitio¹⁴¹ permanserit, et communione et honore privetur.

VI Ut¹⁴² nullus alienum clericum secundum decreta¹⁴³ canonum sine consensu episcopi sui audeat ordinare, sed nec ullum¹⁴⁴ sanctorum sacerdotum quispiam ordinet, qui localem se futurum primitus non spoponderit, ut per hoc nullus a regula vel disciplina <W411, f. 99r> ecclesiastica deviare permittatur impune¹⁴⁵.

Celsinus^{146 147} in Christi nomine episcopus¹⁴⁸ kk. subscripsi¹⁴⁹. Secabius episcopus subscripsi. Benagius episcopus subscripsi. Ampelius episcopus subscripsi. Salustius archidiaconus vicarius domini mei Marcelli episcopi subscripsi.

O93, f. 68ra; V630, f. 130ra; W411, f. 99r; V1341, f. 61vb; E97, f. 303ra