O93, f. 78rb; V630, f. 145rb; W411, f. 127r; V1341, f. 79ra; E97, f. 319ra

INCIPIT¹ CONCILIUM TOLETANUM² VIGINTI QUATTUOR EPISCOPORUM HABITUM ERA DLXXXIIII³ ANNO⁴ PRIMO DOMNI⁵ CHINTILLANI REGIS.

INCIPIUNT^{6 7} TITULI EIUSDEM⁸ CONCILII.

I De institutione novarum⁹ laetaniarum.

II De custodia salutis regum et defensione prolis praesentium principum.

III De reprobatione personarum, quae prohibentur¹⁰ adipisci¹¹ regnum.

IIII De his, qui sibi regnum¹² blandiuntur spe rege superstite¹³.

<E97, f. 119rb> V De his, qui principes <W411, f. 127v> maledicere praesumunt.

VI Ut regum¹⁴ fideles a successoribus regum¹⁵ rerum iure non fraudentur pro servitutis¹⁶ mercede.

VII Quod in celebritate cunctorum conciliorum synodus Toletana temporibus Sisenandi¹⁷ habita per¹⁸ probationem vocis clarae ob custodiam sui cunctis debeat innotescere¹⁹.

<V1341, f. 79rb> Apud urbem Toletanam diversis ex provinciis Spaniae²⁰ sacerdotes domini, qui²¹ in uno pacis osculo²² in basilica²³ sanctae²⁴ martyris Leocadiae²⁵ secundum²⁶ gratiarum actiones omnipotenti domino persolvimus propter suam magnam²⁷ misericordiam, cuius nutu²⁸ in hanc convenimus concordiam et gloriosi²⁹ principis³⁰ nostri Chintalanae³¹ regis initia, ob cuius salutis et felicitatis constantiam supernam imploramus³² clementiam, qui se³³ in medio nostri³⁴ coetus ingressus cum optimatibus et senioribus palatii sui supplex³⁵ omnium orationibus commendavit suosque fideles ita facere sancta exhortatione coegit atque hanc³⁶ institutionem, quam ex praecepto eius et decreto³⁷ nostro sancimus, divina inspiratione praemisit³⁸.

DE³⁹ INSTITUTIONE NOVARUM LAETANIARUM

I Scilicet ut in cuncto regno a deo sibi concesso specialis et propria haec religiosa omni tempore teneatur observantia, ut a die Id. Decembr. laetaniae⁴⁰ triduo⁴¹ ubique annua successione peragatur⁴² et indulgentia delictorum lacrimis impetretur. Quod si dies dominica intercesserit, in sequenti hebdomada <V630, f. 145va> celebretur⁴³, ut, quoniam abundante⁴⁴ iniquitate efficitur⁴⁵, ut usquequaque⁴⁶ prolata⁴⁷ malicia⁴⁸ nova exerceantur⁴⁹ facinora, nova quoque haec ipsa surgat⁵⁰ consuetudo, quae possit ante omnipotentis oculos nostra esse purgatio.

DE⁵¹ CUSTODIA⁵² REGUM ET DEFENSIONE PROLIS PRAESENTIUM PRINCIPUM

II Summa autem nobis vigilantia et grandi religionis cura providendum est, ut mala⁵³, quae assidue prohibita perpetrantur, circumspecta⁵⁴ disciplina⁵⁵ ecclesiastica stirpentur⁵⁶. Non enim incassum scriptum est: Pestilente flagellato stultus⁵⁷ sapientior⁵⁸ erit. <O93, f. 78va> Quamobrem, quoniam praeponderante onere delictorum experientia pene semper ac saepe fieri discimus, quod magnopere⁵⁹ vitare <E97, f. 319va> debemus, quod⁶⁰ etiam custo<V1341, f. 79va>ditur⁶¹ cum hoc⁶², quod divinis sacramentis spopondimus⁶³, temeritate violamus. Ideoque frequenter est compescendum, quod crebro invenitur transgressum. Sed ne⁶⁴ succedentes praecedant⁶⁵ ac deinde sequentes invident⁶⁶ anterioribus et⁶⁷ cuncta quieta⁶⁸ et pacata⁶⁹ permaneant, haec <W411, f. 128r> in⁷⁰ concilio communiter considerata defertur sententia, ut servetis, quaecumque in universali et magna synodo provisa conscriptaque circa principum salutem⁷¹ et utilitatem⁷² sunt, haec quoque adiecta custodiantur, videlicet ut omni benignitate omnique firmitate circa omnem posteritatem⁷³ principis nostri Chintilani⁷⁴ regis teneatur dilectio et praebeatur rationabile defensionis adminiculum, ne res⁷⁵ iuste provisae aut etiam parentum digna provisione procuratae⁷⁶ ad⁷⁷ iuris proprietatem⁷⁸ pertinentes⁷⁹ iniuste fraudulenterve^{80 81} auferantur⁸² a quoquam causa⁸³ illicite exquisita⁸⁴ laedendi⁸⁵ eos⁸⁶, ne quocumque modo quibuslibet rebus spreta⁸⁷ dilectione⁸⁸ molestentur. Haec enim licentia efficit et principes⁸⁹ subiectis suspectos⁹⁰ et subiectos in bonis principum cupidos. Quocirca⁹¹ ne⁹² et praemissa contemnantur⁹³ et ut cupiditas radix omnium malorum auferatur, contestamur⁹⁴ omnes praesentes et absentes vel etiam futuris temporibus consequentes coram deo et angelis eius, quod, si quisquam nostrae contestationis temerator exstiterit⁹⁵ atque contemptor et quacumque argumentatione odiose eos molestari⁹⁶ aut in aliquo fuerit conatus laedere, sit anathema in christianorum omnium coetu atque superno condemnetur⁹⁷ iudicio, sit exprobabilis⁹⁸ omnibus catholicis et abominabilis sanctis angelis in ministerio dei constitutis, sit⁹⁹ hoc saeculo perditus et in futuro damnatus¹⁰⁰, qui¹⁰¹ tam¹⁰² rectae provisioni¹⁰³ noluit praebere consensum.

DE¹⁰⁴ REPROBATIONE PERSONARUM, QUAE PROHIBENTUR ADIPISCI¹⁰⁵ REGNUM

III Inexpertis nobis¹⁰⁶ moribus¹⁰⁷ novam decet invenire medelam. Quapropter quoniam sunt¹⁰⁸ inconsiderate quorundam mentes et se¹⁰⁹ minime capientes, quos nec origo ornat nec virtus decorat, <V1341, f. 79vb> qui¹¹⁰ passim putant¹¹¹ licenterque <V630. f. 145vb> ad regalia¹¹² maiestatis pervenire fastigia, huius rei causa nostra omnium cum invocatione <E97, f. 319vb> divina praebetur¹¹³ sententia, ut, si¹¹⁴ quis¹¹⁵ talia meditatus fuerit, quem nec lectio¹¹⁶ omnium praeficit¹¹⁷ nec¹¹⁸ Gothicae gentis nobilitas¹¹⁹ ad hunc honoris^{120 121} apicem trahit, sit¹²² consortio catholicorum privatus et divino anathemate condemnatus.

DE¹²³ HIS, QUI SIBI REGNI¹²⁴ BLANDIUNTUR SPE¹²⁵ REGE SUPERSTITE¹²⁶

IIII Ergo quia et religioni inimicum et hominibus constat esse perniciosum¹²⁷ futura illicite cogitare et casus principum exquirere ac sibi in posterum providere, cum scriptum sit: Non¹²⁸ est vestrum nosse tempora¹²⁹ vel momenta, quae pater posuit¹³⁰ in sua potestate, hoc decreto censemus, ut, quisquis inventus fuerit talia perquisisse et vivente principe <W411, f. 128v> in alium attendisse pro futura regni spe aut alios in se propter id attraxisse, a conventu catholicorum cum¹³¹ excommunicationis sententia expellatur¹³².

DE¹³³ HIS, QUI PRINCIPES MALEDICERE¹³⁴ PRAESUMUNT

V Sed et¹³⁵ hoc pro pestilentiosis hominum moribus salubri deliberatione censemus¹³⁶, ne quis in principem maledicta congerat, scriptum est enim¹³⁷ a legislatore¹³⁸: Principem populi tui ne maledixeris. Quod, si quis fecerit¹³⁹, excommunicatione ecclesiastica plectatur. Nam¹⁴⁰ si maledici regnum dei non possidebunt, quanto magis talis ab ecclesia necessario¹⁴¹ pellitur, qui divinae violator sententiae¹⁴² invenitur.

UT¹⁴³ REGUM¹⁴⁴ FIDELES A SUCCESSORIBUS REGNI¹⁴⁵ RERUM IURE NON FRAUDENTUR¹⁴⁶ PRO SERVITUTIS MERCEDE¹⁴⁷

VI Simili providentia pro fidelibus regum nostra datur sententia, ut, quisquis superstes¹⁴⁸ principum exstiterit, iuste in rebus profligatis¹⁴⁹ aut largitate principis acquisitis nullam debeat <O93, f. 78vb> habere iacturam. Nam si licenter et iniuste fidelium perturbentur mentes, nemo opta<V1341, f. 80ra>bit¹⁵⁰ proprium¹⁵¹ ac fidele praebere obsequium, dum cuncta nutant¹⁵² in incertum¹⁵³ et in futuro¹⁵⁴ discriminis formidant causam¹⁵⁵, sed saluti et rebus eorum principalis pietas¹⁵⁶ debeat¹⁵⁷ praebere suffragia; exemplis enim ceteri provocantur ad fidem, cum fideles non fraudantur mercede.

QUOD¹⁵⁸ IN CELEBRITATE CUNCTORUM CONCILIORUM SYNODUS TOLETANA TEMPORIBUS SISENANDI HABITA PRONUNTIATIONE¹⁵⁹ VOCIS CLARAE OB CUSTODIAM¹⁶⁰ SUI CUNCTIS DEBEAT INNOTESCI¹⁶¹

VII Propter malorum¹⁶² mentium facilitatem¹⁶³ et memoriae¹⁶⁴ oblivionem¹⁶⁵ hoc¹⁶⁶ sacratissima statuit synodus, ut in omni concilio episcoporum Spaniae¹⁶⁷ universalis concilii decretum, quod propter principum nostrorum est salutem¹⁶⁸ constitutum, peractis omnibus in synodo publica voce debeat pronuntiari, quatenus¹⁶⁹ <E97, f. 120ra> saepe replicatum¹⁷⁰ auribus vel assiduitate iniquorum¹⁷¹ mens territa corrigatur, quae ad praevaricandum et oblivione et facilitate¹⁷² perducitur.

DE¹⁷³ INDULGENTIA PRINCIPUM NOXIIS RESERVATA

VIII In his omnibus, quae praemisimus¹⁷⁴, potestatem indulgentiae in culpis delinquentium principi reservamus, ut iuxta bonitatis et¹⁷⁵ pietatis suae moderamen, ubi¹⁷⁶ emundationem¹⁷⁷ prospexerit¹⁷⁸ mentium, veniam tribuat culparum.

DE¹⁷⁹ FAVORE PRINCIPUM CONCILII ACCLAMATIONE¹⁸⁰ CONCESSO

VIIII His vero omnibus finem et robur¹⁸¹ subscriptione nostra facientes gloriam et laudem omnipotenti domino, in quantum mortalium valitudo sinit, reddimus. Post haec gratias excellentissimo et glorioso¹⁸² principe¹⁸³ nostro Chinti<V630, f. 146ra>lani¹⁸⁴ regi peragimus, <W411, f. 129r> cuius ardor fidei et studium bonae intentionis et unanimitatis concordiam nobis tribuit et fiduciam caritatis. Donet ei dominus et de inimicis triumphum et de beatitudine gaudium, custodiat eum protectione assidua et muniat bonae voluntatis suae circumspectione¹⁸⁵ tutis<V1341, f. 80rb>sima, cuius regnum manet in saecula saeculorum. Amen¹⁸⁶.

Ego Eugenius¹⁸⁷ Toletanae ecclesiae provinciae Carthaginensis¹⁸⁸ metropolitanus episcopus his communibus¹⁸⁹ decretis annuens subscripsi. Similiter et.alii episcopi¹⁹⁰ subscripserunt¹⁹¹ numero XX.

O93, f. 78vb; V630, f. 146ra; W411, f. 129r; V1341, f. 80rb; E97, f. 320ra