O93, f. 93vb; V630, f. 169ra; W411, f. 177v; B132, f. 29va; V1341, f. 107ra; E97, f. 348ra

IN NOMINE DOMINI INCIPIUNT GESTA SYNODALIA HABITA IN URBE¹ <B132, f. 29vb> TOLETANA SUB ERA DCCXXI² <E97, f. 348rb> ANNO³ REGNI DOMINI⁴ NOSTRI EXCELLENTISSIMI⁵ ERVIGII PRINCIPIS⁶.

<V1341, f. 107vb> Illibatae caritatis instinctu⁷ alternis visionum obtutibus redditi⁸ et in unum coetum factore⁹ deo pariter aggregati in ecclesia¹⁰ videlicet sanctorum¹¹ apostolorum Petri et Pauli, anno regni¹² IIIIto serenissimi Ervigii principis sub die pridie¹³ Non. Novembr. era DCCXXI¹⁴, cum unusquisque¹⁵ nostrum debitis locaretur in sedibus, adfuit idem princeps pleno fidei ardore subnixus et humilitatis gratia decoratus, qui synodo¹⁶ deliberationis suae vota commendans¹⁷ et, ut pro se domino¹⁸ instantissime deprecaretur¹⁹, expostulans²⁰, hoc praesertim est allocutus sufficienti exhortatione concilium, ut ecclesiasticae disciplinae, quae congruunt et corrigendis moribus, quae conveniunt, tractatus nostri evidentia²¹ sancirentur. Deinde religiosis^{22 23} votis suae clementiae, quibus subveniendum miseris definivit²⁴ synodali conventu²⁵ confirmanda commisit offerens videlicet sacris pontificibus donum²⁶ obsecrans pariter et obtestans, ut, quicquid illic²⁷ venustioris²⁸ esset²⁹ calami³⁰ respersione³¹ <V630, f. 169rb> congestum synodalis³² potentiae, conderetur ordine titulorum. Tunc nos pro³³ suscepto a principe tomo³⁴ gloriam dedimus deo³⁵ et eidem³⁶ principi benediximus glorioso. Idem tamen princeps, postquam votorum suorum actionem³⁷ peregit, a conventu³⁸ concilii gratiosus exivit³⁹. Tunc post praesentiae⁴⁰ principalis abscessum⁴¹ hoc in tomi⁴² ipsius allegatione⁴³ repperimus⁴⁴ exaratum.

IN NOMINE DOMINI FLAVIUS⁴⁵ ERVIGIUS⁴⁶ REX SANCTISSIMIS⁴⁷ PATRIBUS IN HAC SANCTA SYNODO⁴⁸ RESIDENTIBUS.

Ecce, sanctissimi⁴⁹ religiosa pietate excolendi pontifices et divini cultus instantissimi sectatores, coram coetus vestri⁵⁰ reverentia humilis devotusque prosternor, reclinis assisto, promptus⁵¹ adstipulor, primum de conventus vestri aggregatione⁵² patri luminum gratiarum copulam⁵³ solvens, deinde votorum meorum studia vestris iudiciis dirimenda committens. Nec⁵⁴ enim fas est quemquam, etiamsi⁵⁵ nondum⁵⁶ sit opus, <E97, f. 348va> sine consilio agere⁵⁷, cum multa^{58 59} tamen deus⁶⁰ promisit bona cum consilio bonorum egisse. Unde ut⁶¹ brevi <V1341, f. 107va> exhortatione⁶² perorem vota mea, quibus remedia pietatum exercere delector, sensibus paternitatis vestrae agnoscenda insinuo, quae tamen, ne obliti⁶³ quodam memoriam fugiant et relationi⁶⁴ propriae <O93, f. 94ra> curarum⁶⁵ intercapedo subducat, in huius tomi⁶⁶ complicatione accipite⁶⁷ annotata⁶⁸. Illud primum volenti mihi miseris parcere convenit intimare, quod⁶⁹ divulsam per tyrannidem nostri corporis partem in societatis nostrae gremium conamur reducere. Etenim retroactis divae memoriae⁷⁰ praecessoris nostri Wambae⁷¹ <W411, f. 178r> regis⁷² temporibus, quae in profanatoribus⁷³ patriae, qui⁷⁴ Paulo quondam tyrannidem assumpserunt, illata sit⁷⁵ sententia ultionum, qui⁷⁶ per iudicii⁷⁷ universalis edictum amisso^{78 79} testimonio rebusque propriis caruerunt, quae⁸⁰ cuncta vestrae sanctitudini nota sunt, quos tamen et in collegio⁸¹ societatis⁸² nostrae recipere et rebus, quibus fas fuerit, devovimus revestire⁸³. Nam et de accusatis modum volumus ponere iustissimae inquisitionis⁸⁴, quo sive de religiosis sive⁸⁵ de laicis quisque accusationis cuiusquam studio fuerit⁸⁶ propulsatus non occultis fraudibus vel violentiis⁸⁷ comprimatur⁸⁸ nec clam⁸⁹ professione⁹⁰ violenter artetur, sed in communi omnium examine iudicetur, quo⁹¹ secundum publicae professionis suae tenorem aut offensibilis debitas damnationis <V630, f. 169va> poenas⁹² excipiat aut innocens ex iudicio omnium comprobatus⁹³ clarescat. Nam quid iam⁹⁴ de tributorum⁹⁵ fiscalium exactionibus referam⁹⁶, quorum redhibitiones⁹⁷ tantis debitorum cumulis increverunt, ut, si⁹⁸ exigi penitus iubeantur⁹⁹, et status¹⁰⁰ subruat¹⁰¹ funditus populorum et fragmine collisionis¹⁰² eorum ultimum¹⁰³ terrae¹⁰⁴ sentiat propriae prolapsionis excidium? Unde talibus non¹⁰⁵ solum privatis, sed¹⁰⁶ etiam¹⁰⁷ fiscalibus servis¹⁰⁸ remedia pietatis praeoptans nostra gloria affluenter impendere, ut¹⁰⁹ omnes¹¹⁰ tributorum exactiones, quae apud illos de retroactis temporibus adiacent, usque ad¹¹¹ primum¹¹² annum mansuetudo¹¹³ nostra illis submittendas¹¹⁴ laxavit¹¹⁵ <E97, f. 348vb> et stilo propriae auctoritatis¹¹⁶ remittendas¹¹⁷ instituit, quas etiam auctoritas¹¹⁸ sacrosancto coetui vestro relegendas¹¹⁹ elegit. Illud quoque adiciens loquar, quod votis vestris¹²⁰ horribile¹²¹ et nimis¹²² exsecrabile semper est, cum¹²³ ignobilitatis¹²⁴ condicio libertorum vel servorum etiam¹²⁵ adaequata gentis nostrae¹²⁶ statum degenerat. Ob quam rem¹²⁷ nostrae gloriae <V1341, f. 107vb> animis placet, ut exceptis servis fiscalibus vel libertis abrasa deinceps huius malae praesumptionis licentia nullus¹²⁸, qui¹²⁹ ex servitute¹³⁰ quorumlibet¹³¹ servus sit vel libertus, ad palatina officia transeat. Quod si fecerit, illic serviturum procul dubio reducendum¹³² se noverit, ex¹³³ quo aut condicionis propriae originem sumpsit aut libertatis titulum reportavit¹³⁴. His votorum meorum¹³⁵ insinuationibus allegatis¹³⁶ quaeso, ut fortia paternitatis vestrae adiutoria praerogetis¹³⁷. Luce enim clarius¹³⁸ constat, quod aggregatio sacrosancta¹³⁹ pontificum, quicquid censuerit observandum, per sancti spiritus donum omnino¹⁴⁰ est¹⁴¹ ad aeternitatem¹⁴² praefixum. Et ideo universitatem paternitatis vestrae atque sublimium virorum nobilitatem, qui¹⁴³ ex aulae¹⁴⁴ regalis officio in hac sancta synodo vobiscum consensuri¹⁴⁵ praelecti¹⁴⁶ sunt, obtestor pariter et coniuro atque¹⁴⁷ ineffabile¹⁴⁸ illud sanctae trinitatis sacramentum convenio, ut quisquis¹⁴⁹ in medio vestri se iudicandum vel retractandum invexerit, tam quae per nos dicta, quam etiam cetera, quae nostris¹⁵⁰ auditibus se ingesserint¹⁵¹ audienda, communi¹⁵² vigore iustitiae <W411, f. 178v> et temperamento misericordiae dirimere¹⁵³ procuretis, quo cum omni reverentia patrum praecedentium regulis subditi totius¹⁵⁴ unanimitatis¹⁵⁵ vestrae sententia non aliunde quam ex veritatis fonte producat¹⁵⁶, sicque¹⁵⁷ et¹⁵⁸ his, quae praemissa¹⁵⁹ sunt, solidum deliberationis¹⁶⁰ stilum promptissime apponatis et¹⁶¹ reliqua adhuc, quae necessaria sunt <V630, f. 169vb> in peragendis ecclesiasticae¹⁶² regulae disciplinis, et dirimenda¹⁶³ tractetis et dirempta¹⁶⁴ religiosioribus¹⁶⁵ diligenter¹⁶⁶ conscribatis, qualiter¹⁶⁷, dum doctrinam¹⁶⁸ respergitis salutarem in populis, Christum dominum in cumulando¹⁶⁹ iustitiae capiatis, ut vobis praedicantibus et nobis implentibus et, quae divinis oculis complaceant¹⁷⁰, et¹⁷¹ quae nobis proficiant <E97, f. 349ra> semper¹⁷² agere valeamus sit utrisque parentibus¹⁷³ in hoc saeculo de lucro animarum ineffabile gaudium et in futuro de perventione aeternitatis¹⁷⁴ praemium inconvulsum.

Datum sub die pridie¹⁷⁵ Non. Novembr. anno feliciter quarto regni gloriae nostrae in dei nomine, Toleto.

Perlecto igitur coram¹⁷⁶ cunctis tomi¹⁷⁷ necessariae institutionis¹⁷⁸ exorsu¹⁷⁹ prius de fide sanctae trinitatis sermocinationis nostrae¹⁸⁰ coepit esse principium, profitentes pariter et credentes ea, quae de hac¹⁸¹ sancta trinitate et evangelia tradunt¹⁸² et apostolorum¹⁸³ sanctiones instituunt, sicut Nicena synodus hoc pietatis sacramentum¹⁸⁴ exposuit, sicut Constan<O93, f. 94rb>tinopolitana definitio sanxit <V1341, f. 108ra> vel primi¹⁸⁵ Efeseni¹⁸⁶ coetus atque Chalcedonensis evidens doctrina constituit¹⁸⁷, iuxta quod etiam sacrosancti symboli¹⁸⁸ elugubrata¹⁸⁹ professio claret, quae in missarum solemnitatibus patula cunctorum acclamatur fidelium¹⁹⁰ voce.

Credimus in unum deum patrem omnipotentem factorem caeli et terrae visibilium omnium et invisibilium conditorem et in unum dominum Iesum Christum filium dei unigenitum ex patre natum ante omnia saecula, deum ex deo, lumen ex lumine, deum verum ex deo vero, natum non factum¹⁹¹, homousion patri, hoc est eiusdem cum patre substantiae¹⁹², per quem omnia facta sunt, quae sunt^{193 194} in caelo et quae in terra, qui propter nos¹⁹⁵ et propter nostram salutem descendit et incarnatus est¹⁹⁶ de spiritu sancto et¹⁹⁷ Maria virgine¹⁹⁸, homo factus passus sub Pontio Pilato sepultus tertia die resurrexit, ascendit in caelos¹⁹⁹, sedet²⁰⁰ ad dexteram patris, iterum venturus in gloria iudicare vivos et mortuos, cuius regni non erit finis. Credimus²⁰¹ in spiritum sanctum dominum et vivificatorem²⁰² ex patre et filio²⁰³ adorandum et glorificandum, qui locutus est per prophetas²⁰⁴, unam catholicam atque apostolicam ecclesiam. Confitemur unum baptisma in remissionem²⁰⁵ peccatorum. Exspectamus resurrectionem mortuorum et²⁰⁶ vitam futuri saeculi. Amen.

Post huius sanctae fidei dispositam scripturam²⁰⁷, quasi²⁰⁸ super solidissimam petram ceterorum negotiorum²⁰⁹ sequentium construximus fabricam, ut firmitate inconvulsibili²¹⁰ durent, quae²¹¹ <E97, f. 349rb> super fundamentum verae fidei fuerint constructa perenne. Unde et has omnium²¹² in commune sententias, quas principis hortatu construendas accepimus²¹³, communi voto edidimus, quas etiam aeterno <W411, f. 179r> reveren<V630, f. 179ra>tiae vigore observandas²¹⁴ fore censemus.

DE REDDITO TESTIMONIO DIGNITATIS eorum, quos profanatio infidelitatis cum Paulo traxit in societatem tyrannidis.

Preconabile signum est, illis semper negotiis et²¹⁵ esse, quae et²¹⁶ pietate incipiunt et per²¹⁷ pietatis viscera temperantur. Pietas enim, ut ait apostolus ad omnia utilis est, cuius virtutis admirabili dono multa²¹⁸ proficiunt, et cetera²¹⁹.

O93, f. 94rb; V630, f. 170ra; W411, f. 179r; V1341, f. 108ra; E97, f. 349rb