O93, f. 95rb; V630, f. 171vb; W411, f. 182r; V1341, f. 110ra; E97, f. 351rb

INCIPIT SYNODUS¹ BRACARENSIS SECUNDA².

<O93, f. 95va> Regnante domino nostro Iesu Christo currente aera DCX anno secundo regis Ariamiri³, die XVIII⁴ Kalendarum Ianuariarum, cum Galliciae⁵ provinciae episcopi tam⁶ ex Bracarensi⁷ quam ex Lucensi⁸ synodo⁹ cum suis metropolitanis¹⁰ praecepto praefati gloriosissimo¹¹ regis simul¹² in metropolitana¹³ Bracarensis ecclesia¹⁴ convenissent¹⁵, id est Martinus, Nitigis, Remisol, Andreas, Lucetius¹⁶, Adoric¹⁷, Vectimer¹⁸, Sardinarius, Viator, Anila, Polemus¹⁹, Mayloc, con<E97, f. 351va>sedentibus his²⁰ simul episcopis atque universo clero praesente²¹, Martinus Bracarensis ecclesiae episcopus dixit: Inspiratione hoc dei credimus provenisse, sanctissimi patres²², ut per ordinationem²³ domini²⁴ gloriosissimi filii²⁵ nostri regis ex utroque concilio conveniremus in unum, ut non solum de visione alterutra²⁶ gratulemur, sed etiam²⁷ ea, quae ad ordinationem²⁸ et disciplinam ecclesiasticam pertinent, pariter²⁹ colloquamur. Scriptum est enim in evangeliis dicente domino: Ubicumque fuerint duo vel tres in nomine meo congregati, ibi ero in medio eorum. Nitigis³⁰ Lucentius³¹ ecclesiae episcopus dixit: Nec aliud potest credi nisi ea, quae ad utilitatem nostram³² pertinent et³³ animarum divina inspiratione et inchoari et perfici oportere³⁴ et ideo unanimes³⁵ omnes³⁶ atque idipsum³⁷ in domino sentientes quaecumque ad instructionem³⁸ nostram pertinent, in medium <V1341, f. 110rb> prolata desideramus agnoscere. Martinus episcopus dixit: Arbitramur vestram <V630, f. 172ra> beatitudinem recordari, quia, cum primum in ecclesia Bracarensis³⁹ episcoporum concilium congregatum est, post multa, quae⁴⁰ ad concordiam⁴¹ fidei fuerant roborata, aliqua etiam, quae regularem⁴² sanctorum⁴³ canonum⁴⁴ continent, discretionem⁴⁵ firmavimus⁴⁶, quorum utilitas, ut possit evidentius in memoriam revocare⁴⁷, ipsa, si⁴⁸ vobis⁴⁹ placet, epistola vestra⁵⁰ in⁵¹ praesentia relegatur. Omnes episcopi dixerunt: Oportet omnimodis⁵², ut in omnium auribus⁵³, qui⁵⁴ hic assistunt, recitentur⁵⁵.

Recitatis⁵⁶ ergo capitulis, quae, ne⁵⁷ prolixitatem facerent, his gestis minime sunt inserta, <W411, f. 182v> Martinus episcopus dixit: Haec ergo, quae⁵⁸ modo sunt recitata, quae nobis tunc aut varia aut dubia aut inordinata sunt visa, auxiliante deo ordinentur⁵⁹ et⁶⁰ suam immobiliter obtineant firmitatem. Quae autem tunc in memoriam non venerunt aut onerosum⁶¹ fuit in primo⁶² illo concilio multa simul ingerere, necessarium videtur, modo ad notitiam sanctae vestrae caritatis deferri, eis^{63 64} specialiter prospectis, ut spiritali⁶⁵ ventilata examine purgentur. Sancti enim patres et⁶⁶ praecessores nostri aut generales synodos⁶⁷ undique colligi⁶⁸ pro unitate rectae fidei fecerunt, sicut⁶⁹ in Nicea⁷⁰ contra Arrium CCCXVIII et in Constantinopolim⁷¹ contra Macedonium CL et in Epheso contra Nestorium CC et in Calcedona contra⁷² Euticen DCXXX aut certe speciales synodos⁷³ per suas unusquisque provincias <E97, f. 351vb> pro retundendis⁷⁴ contentionibus⁷⁵ vel emendandis aliquorum neglegentiis⁷⁶ collegerunt⁷⁷, et prout eventus culparum aut qualiscumque excessus exegit, per singulas⁷⁸ quaeque divinas⁷⁹ canonum sententias mediante inter eos dei spiritu conscripserunt, quas oportet nos relegere et intellegere et tenere. Et quia opitulante Christi gratia de unitate et rectitudine fidei in hac provincia nihil est dubium, illud⁸⁰ nobis modo specialius est agendum, ut, si quid fortasse extra apostolicam disciplinam per ignorantiam aut per neglegentiam repraehensibile invenitur in nobis, recurrentes ad testimonia sanctarum scripturarum vel ad⁸¹ antiquorum canonum instituta, adhibito communi consensu omnia⁸², quae displicuerint rationabili iudicio corrigamus. Et primum, si placet, relectis⁸³ beati apostoli⁸⁴ Petri praeceptis, quae pro regula sacerdotum in sua⁸⁵ epistola evidenter⁸⁶ adscripsit, quicquid non eodem tenore sicut princeps apostolorum edocuit, agi videtur a nobis sine ulla cunctatione ad emendationem deducere <V1341, f. 110va> festinemus, <O93, f. 95vb> ne forte, dum⁸⁷ aliis praedicamus, ipsi reprobi effecti divino illo condemnemur eloquio dicente⁸⁸: Tu vero odisti disciplinam, et proiecisti sermones meos post⁸⁹ te. Omnes episcopi dixerunt: <V630, f. 172rb> Cupimus memoratam⁹⁰ apostoli Petri epistolam ad locum ipsum, ubi sacerdotes docet, audire. Tunc allato libro haec ex⁹¹ eadem epistola recitata sunt: Seniores obsecro consenior, pascite, qui est in vobis gregem⁹² dei, providentes non coacte⁹³ sed spontanee secundum deum, neque turpis⁹⁴ lucri gratia⁹⁵ sed voluntarie, neque⁹⁶ dominantes in cleris⁹⁷, sed forma⁹⁸ facti gregi⁹⁹ et ex animo, ut¹⁰⁰, cum apparuerit princeps pastorum, percipietis immarcescibilem¹⁰¹ gloriae¹⁰² coronam. His relectis¹⁰³ omnes episcopi dixerunt: Cognitis his, quae¹⁰⁴ ex¹⁰⁵ epistola beati Petri apostoli¹⁰⁶ recitata¹⁰⁷ sunt, desideramus auxiliante dei gratia divinis oboedire praeceptis et apostolicae¹⁰⁸ epistolae, quae nobis recitata est, in¹⁰⁹ omnibus formulam imitari¹¹⁰, ne forte in aliquibus inordinate ambulantes divino, quod¹¹¹ absit, iudicio condem<W411, f. 183r>nemur¹¹², sed¹¹³ sanctorum patrum vestigia subsequentes in ipsorum requie¹¹⁴ mereamur¹¹⁵ esse participes¹¹⁶ et immarcescibilem illam gloriae coronam, quae repromissa est, cum ipsis percipere¹¹⁷ mereamur¹¹⁸. Ob hoc ergo tuam <E97, f. 352ra> simul omnes deposcimus caritatem, ut has omnes causas singulis¹¹⁹ capitulis¹²⁰ breviter compraehensas¹²¹, vel qualiter corrigi debeant¹²², his gestis subter annectas¹²³. Quae cum studiosius¹²⁴ relecta et in notitiam omnium nostrum evidenter fuerint perducta, propria unusquisque¹²⁵ manu pro eorum emendatione et confirmatione subscribatur¹²⁶, ut non solum nobis, sed etiam successoribus nostris haec ad perfectionem episcopalis officii¹²⁷ decreta proficiant.

I¹²⁸ Placuit omnibus episcopis atque convenit, ut per singulas ecclesias episcopi et^{129 130} per dioceses¹³¹ ambulantes primum discutiant¹³² clericos, quomodo ordinem baptismi teneant^{133 134} vel missarum et qualiter¹³⁵ quaecumque¹³⁶ officia in ecclesia peragant¹³⁷ et, si recte quidem invenerint, deo gratias, sin autem minime, docere debent ignaros, et hoc modis omnibus praecipere¹³⁸, sicut antiqui canones iubent¹³⁹, ante dies¹⁴⁰ XX baptismi ad purgationem exorcismi caticumini currant, in¹⁴¹ quibus viginti diebus¹⁴² omnino caticumini^{143 144} symbolo¹⁴⁵, quod est: Credo in deum patrem omnipotentem¹⁴⁶, specialiter doceantur. Postquam¹⁴⁷ ergo haec suos clericos¹⁴⁸ discusserint vel docuerint episcopi, alia¹⁴⁹ die convocata plebe ipsius ecclesiae doceant¹⁵⁰ illos, ut errores fugiant¹⁵¹ idolorum vel diversa crimina, id est homicidium, adulterium, periurium, falsum testimonium et reliqua peccata mortifera et¹⁵², quod nolunt sibi fieri¹⁵³, alteri¹⁵⁴ non faciant, et¹⁵⁵ ut credant resurrecti<V630, f. 172va>onem omnium hominum et diem iudicii, in quo unusquisque secundum sua¹⁵⁶ opera recepturus sit. Et sic postea <V1341, f. 110vb> episcopus de ecclesia illa proficiscatur¹⁵⁷ ad aliam.

II¹⁵⁸ Placuit, ut nullus episcoporum¹⁵⁹ per¹⁶⁰ suas¹⁶¹ dioceses ambulans¹⁶² praeter honorem¹⁶³ cathedrae suae, id est solidos¹⁶⁴ duos, aliquid aliud¹⁶⁵ per ecclesias tollat neque tertiam partem ex quacumque oblatione¹⁶⁶ populi in ecclesiis parrochialibus requirat, sed illa¹⁶⁷ tertia pars pro luminaribus¹⁶⁸ ecclesiae vel recuperatione servetur¹⁶⁹ et singulis¹⁷⁰ annis episcopo inde ratio fiat. Nam si tertiam partem illam episcopus tollat, lumen et sacra¹⁷¹ tecta abstulit ecclesiae. Similiter et ut parrochiales¹⁷² clerici¹⁷³ servili¹⁷⁴ more in aliquibus operibus episcopi servire¹⁷⁵ non cogantur, quia scriptum est: Neque ut¹⁷⁶ dominantes in clero.

III¹⁷⁷ Placuit, ut de ordinatione clericorum episcopi <E97, f. 352rb> munera nulla suscipiant¹⁷⁸, sed, sicut scriptum est, quod gratis donante¹⁷⁹ deo accipiunt, gratis dent, non¹⁸⁰ aliquo pretio gratia dei¹⁸¹ et impositio manuum¹⁸² venundetur, quia antiqua definitio patrum ita de ecclesiasticis ordinationibus statuit, dicens: Anathema¹⁸³ sit¹⁸⁴ danti et accipienti¹⁸⁵. Propterea¹⁸⁶, quia aliquanti multis¹⁸⁷ sceleribus obruti¹⁸⁸, sancto altario¹⁸⁹ indigne ministrantes non hoc testimonium¹⁹⁰ bonorum actuum, sed profusione munerum obtinent¹⁹¹, oportet ergo¹⁹² non per gratiam munerum, sed per diligentem <W411, f. 183v> prius discussionem, deinde per multorum testimonium¹⁹³ clericos ordinare¹⁹⁴.

IIII¹⁹⁵ Placuit, ut modicum balsami, quod benedictum pro baptismi sacramento¹⁹⁶ per ecclesias datur, quia¹⁹⁷ singulis tremissos¹⁹⁸ pro ipso exigi solent, nihil ulterius exigatur, ne forte, quod pro salute animarum per invocationem sancti spiritus consecratur¹⁹⁹, sicut Simon magus donum dei pecunia voluit²⁰⁰ emere, ita nos venundantes²⁰¹ damnabiliter venundemur²⁰².

V²⁰³ Placuit, ut²⁰⁴, quoties ab²⁰⁵ aliquo fidelium ad consecrandas ecclesias episcopi invitantur²⁰⁶, non quasi ex debito munus aliquod a fundatore requirant, sed si²⁰⁷ ipse quidem aliquid ex suo voto obtulerint²⁰⁸, non respuatur. <O93, f. 96ra> Si vero aut paupertas illum aut necessitas retinet, nihil exigatur ab illo. Ac²⁰⁹ tantum unusquisque episcoporum meminerit²¹⁰, ut non prius dedicet ecclesiam, nisi antea dotem basilicae et obsequium ipsius per donationem chartulae confirmatum accipiat. Nam non levis²¹¹ est ista²¹² temeritas²¹³, sine luminariis vel sine <V630, f. 172vb> substantiali²¹⁴ sustentatione eorum, qui ibidem servituri sunt, tamquam domus privata consecretur²¹⁵ ecclesia.

VI²¹⁶ Placuit²¹⁷, si quis basilicam²¹⁸ non pro devotione fidei, sed pro quaes<V1341, f. 111ra>tu²¹⁹ cupiditatis aedificat, ut²²⁰ quicquid ibi²²¹ de oblatione populi colligitur, medium cum²²² clericis dividat eo, quod basilicam in terra²²³ sua quaestus²²⁴ causa condiderit, quod in aliquibus locis usque modo dicitur fieri. Hoc ergo de cetero observari debet, ut nullus episcoporum tam abominabili voto consentiat nec²²⁵ basilicam, quae non pro sanctorum patrocinio, sed magis sub tributaria condicione est condita²²⁶, audeat consecrare.

VII²²⁷ Placuit, ut unusquisque episcopus per ecclesias²²⁸ suas hoc praecipiat, ut hi²²⁹, qui infantes suos ad baptismum²³⁰ <E97, f. 352va> offerunt, si quid voluntarie²³¹ pro suo²³² offerunt voto, suscipiatur ab eis. Si vero per necessitatem paupertatis aliquid non habent, quod offerant²³³, nullum illis²³⁴ pignus violenter²³⁵ tollatur a clericis. Nam multi pauperes hoc timentes filios a²³⁶ baptismo retrahunt, qui forte, dum differunt, si²³⁷ sine gratia baptismi de hac vita recesserint, necesse est, ut ab illis eorum perditio requiratur, quorum spolia pertimescentes²³⁸ a²³⁹ baptismi gratia se retraxerunt.

VIII²⁴⁰ Placuit, ut, si quis aliquem clericorum in accusatione²⁴¹ fornicationis impetit²⁴², secundum praeceptum Pauli²⁴³ apostoli duo vel tria testimonia requirantur²⁴⁴ ab²⁴⁵ illo. Quod si non potuerit datis testimoniis approbari²⁴⁶, quod dixit, excommunicationem²⁴⁷ accusati accusator accipiat.

VIIII²⁴⁸ Placuit, ut, postquam²⁴⁹ omnia in consilio²⁵⁰ sacerdotum fuerint²⁵¹ ordinata²⁵², illud omnimodis²⁵³ observetur, ut superventurum ipsius anni pascha, quo²⁵⁴ Kalendarum die vel quota²⁵⁵ luna debet suscipi, a metropolitano episcopo nuntietur. Quod ceteri episcopi <W411, f. 184r> vel reliquus clerus breviculo subnotantes, unusquisque in sua ecclesia adveniente natalis domini die, adstante²⁵⁶ populo post lectionem evangelicam nuntiet. In cuius principio²⁵⁷ convenientes in unum vicinae ecclesiae per triduum cum psalmis per sanctorum basilicas ambulantes celebrent laetanias, tertio²⁵⁸ autem die celebratis hora nona sive X missis, demisso²⁵⁹ populo praecipiant quadragesimae servare²⁶⁰ ieiunia²⁶¹ et mediante quadragesima²⁶² ex²⁶³ diebus viginti baptizandos infantes ad exorcismi purgationem offerre.

X²⁶⁴ Placuit, ut, quia per stultitiam praesumpti nuper erroris aut certe ex vetere²⁶⁵ Priscillianae adhuc²⁶⁶ heresis fetore correptos²⁶⁷ cognovimus quosdam presbyteros <V630, f. 173ra> in huius praesumptionis audacia retineri²⁶⁸, ut missas²⁶⁹ mortuorum <V1341, f. 111rb> etiam post acceptum meritum²⁷⁰ oblationes²⁷¹ ausi sint²⁷² consecrare. Ideoque²⁷³ hoc praefixae evidentis sententiae admonitione²⁷⁴ servetur, ut, si quis presbyter post hoc edictum²⁷⁵ nostrum amplius in hac vesania fuerit depraehensus²⁷⁶, hoc est, ne²⁷⁷ ieiunus, sed quocumque²⁷⁸ cibo praesumpto²⁷⁹ oblationem con<E97, f. 352vb>secraverit in altari²⁸⁰, continuo ab officio suo privatus²⁸¹ a proprio deponatur episcopo.

His ita gestis placuit omnibus pro²⁸² confirmanda horum observantia²⁸³ unumquemque²⁸⁴ propria manu subscribere eo placitorum facto, ut si²⁸⁵ quis eorum²⁸⁶ capitulorum terminum transgressus ad inordinatas consuetudines reverti voluerit, totius concilii excommunicatione correptus verissimam²⁸⁷ sibi de sui ordinis inclinatione noverit²⁸⁸ imminere sententiam²⁸⁹.

Martinus Bracarensis metropolitanae ecclesiae episcopus his gestis subscripsi²⁹⁰. Remisol²⁹¹ Bisenis ecclesiae episcopus his gestis subscripsi. Lucetius Columbigensis²⁹² ecclesiae episcopus his gestis subscripsi²⁹³. Adorice²⁹⁴ Getanae ecclesiae episcopus his gestis subscripsi. Sardinarius²⁹⁵ Lamicensis ecclesiae episcopus his gestis subscripsi. Viator Magnetensis ecclesiae episcopus his gestis subscripsi. Item ex synodo Licensis²⁹⁶: Nitigis Lucensis metropolitanus²⁹⁷ ecclesiae²⁹⁸ episcopus his gestis subscripsi²⁹⁹. Andreas Heresis³⁰⁰ ecclesiae episcopus his gestis subscripsi³⁰¹. Witimer³⁰² Auriensis ecclesiae episcopus his gestis subscripsi. Anila Tudensis³⁰³ ecclesiae episcopus his gestis subscripsi. Pulemius³⁰⁴ Asturicensis ecclesiae episcopus his gestis subscripsi. Mayloc³⁰⁵ Brittanorum³⁰⁶ ecclesiae episcopus his gestis subscripsi³⁰⁷.

O93, f. 96ra; V630, f. 173ra; W411, f. 184r; V1341, f. 111rb; E97, f. 352vb