Capitula Martini

This page is no longer current. The current version of Capitula Martini can be found here

O93, f. 96ra; V630, f. 173ra; W411, f. 184r; V1341, f. 111rb; E97, f. 352vb

CAPITULA^¹ ^² EX ORIENTALIUM^³ PATRUM SYNODIS A MARTINO EPISCOPO ORDINATA ATQUE COLLECTA.

<O93, f. 96rb> Domino^⁴ beatissimo atque apostolicae sedis honore suscipiendo in Christo^⁵ fratri^⁶ Nitigesio^⁷ ^⁸ episcopo^⁹ vel^¹⁰ universo concilio Lucensis ecclesiae episcopus Martinus. Canones, qui^¹¹ in partibus Orientis ab^¹² antiquis patribus constituti sunt, Graeco^¹³ prius sermone conscripti sunt, postea^¹⁴ autem succedenti^¹⁵ tempore in Latina^¹⁶ lingua translati sunt. Et quia difficile^¹⁷ est, ut simplicius aliquid ex alia <W411, f. 184v> lingua transferatur in alteram^¹⁸ simulque^¹⁹ et illud accidit, ut in tantis temporibus^²⁰ scriptores aut non intellegentes aut dormitantes multa praetermittant^²¹, et propterea in ipsis^²² canonibus aliqua^²³ simplicioribus^²⁴ videantur obscura, ideo visum^²⁵ est, ut cum omni diligentia et^²⁶ ea, quae per translatores obscurius dicta sunt, et^²⁷ ea, quaeque^²⁸ <E97, f. 353ra> per^²⁹ scriptores sunt immutata^³⁰, simplicius et emendantius^³¹ restaurarem, id primum observans, ut <V630, f. 173rb> illa^³², quae ad episcopos <V1341, f. 111va> vel universum^³³ clerum pertinent, una^³⁴ parte conscripta sint^³⁵, similiter et quae ad laicos pertinent simul sint^³⁶ adunata, ut^³⁷, de quo capitulo aliquis scire voluerit, possit celerius invenire^³⁸.

Incipiunt^³⁹ ^⁴⁰ canones^⁴¹ ex^⁴² orientalium antiquorum patrum synodis a^⁴³ venerabili^⁴⁴ Martino episcopo^⁴⁵ vel ab omni Bracarensi^⁴⁶ synodo^⁴⁷ excerpti^⁴⁸ vel emendati, ubi clericorum et laicorum <E97, f. 353va> seorsum sententias restauravit^⁴⁹, ut, quod translatores a^⁵⁰ Graeco in Latino obscurius dixerunt vel scriptorum ignavia^⁵¹ depravaverat aut immutaverat, simplicius et emendatius^⁵² omnia uno hoc contineantur in loco, ut, de quo capitulo quid^⁵³ scire voluerit, possit^⁵⁴ celerius invenire.

INCIPIUNT^⁵⁵ TITULI^⁵⁶

I De electione episcopi.

II De ordinatione episcopi.

III De vacuanda^⁵⁷ ordinatione^⁵⁸, quae^⁵⁹ absente metropolitano fuerit facta.

IIII De primatu metropolitani.

V De eo^⁶⁰, qui per ambitionem^⁶¹ ^⁶² de inferiori^⁶³ civitate^⁶⁴ ad maiorem transire^⁶⁵ voluerint^⁶⁶.

VI De non mutandis^⁶⁷ parrochiis.

VII De praesumptione alienae diocesis^⁶⁸.

VIII De non constituendo^⁶⁹ episcopo successore.

VIIII De irruptione vacantis ecclesiae.

X De episcopo per necessitatem^⁷⁰ vacantem^⁷¹.

XI De contemptore episcopo.

XII^⁷² De seditioso^⁷³ episcopo.

XIII De senioribus^⁷⁴ iudicii^⁷⁵.

XIIII De praesumptione episcopi in rebus ecclesiae.

XV De rebus ecclesiasticis^⁷⁶ gubernandis.

XVI De rebus ecclesiae dispensandis^⁷⁷.

XVII De his, qui de ministerio^⁷⁸ ecclesiae aliquid vendiderint^⁷⁹.

XVIII De synodo^⁸⁰ facienda.

XVIIII De episcopo, qui noluerit^⁸¹ venire^⁸² ad synodum.

XX De legitima aetate ordinandi^⁸³ presbyteri.

XXI De eunuchis^⁸⁴, qui ab aliis fiunt, vel qui sibi^⁸⁵ naturalia abscidunt^⁸⁶.

XXII De neofitis^⁸⁷.

XXIII De poenitente non admittente^⁸⁸ ad clerum.

XXIIII De his, qui indiscussi^⁸⁹ aut presbyter^⁹⁰ aut diaconus ordinati^⁹¹ sunt.

XXV De presbyteris vel diaconibus, qui post ordinationem denotantur^⁹².

XXVI De his, qui viduas^⁹³ aut dimissas^⁹⁴ ducunt^⁹⁵.

XXVII De fornicatoribus^⁹⁶ clericis.

XXVIII De his, quorum uxores moechantur^⁹⁷.

XXVIIII De viduis clericorum.

XXX De filia^⁹⁸ episcopi vel presbyteri, quae^⁹⁹ fuerit^¹⁰⁰ devota et peccaverit.

XXXI De^¹⁰¹ devota peccante, vel quae^¹⁰² se maritaverit.

<V630, f. 173va> XXXII De subintroductis adoptivis^¹⁰³ mulieribus.

XXXIII De non recipiendis clericis^¹⁰⁴ et de infirmanda^¹⁰⁵ ordinatione^¹⁰⁶ eius, qui sine episcopi^¹⁰⁷ <E97, f. 353rb> sui licentia ab alio episcopo ordinatus est.

XXXIIII^¹⁰⁸ De clericis desertoribus^¹⁰⁹.

XXXV^¹¹⁰ De importunis clericis.

XXXVI^¹¹¹ De purganda^¹¹² opinione heresis.

XXXVII^¹¹³ De clericis excommunicatis^¹¹⁴.

<W411, f. 185r> XXXVIII^¹¹⁵ De presbyteris, ut^¹¹⁶ ad^¹¹⁷ secundas^¹¹⁸ non vadant^¹¹⁹ nuptias^¹²⁰.

XXXVIIII^¹²¹ De his, qui ad diaconium^¹²² eliguntur.

XL De eo^¹²³, quod non licet^¹²⁴ diaconum^¹²⁵ iniussum sedere^¹²⁶.

<V1341, f. 111vb> XLI^¹²⁷ De eo, quod non licet^¹²⁸ quemlibet sacra^¹²⁹ mysteria^¹³⁰ tangere.

XLII^¹³¹ Ut mulieres^¹³² in sacrario^¹³³ non intrent.

XLIII^¹³⁴ Si lector alterius^¹³⁵ viduam duxerit.

XLIIII^¹³⁶ Si subdiaconus^¹³⁷ secundam duxerit uxorem.

XLV^¹³⁸ Ut non ascendat in pulpitum nisi lector.

XLVI^¹³⁹ De condicionabilibus^¹⁴⁰ non ordinandis, nisi^¹⁴¹ cum consensu patronorum^¹⁴².

XLVII^¹⁴³ De non suscipiendis servis alienis in clero^¹⁴⁴.

XLVIII^¹⁴⁵ De non celebrandis nataliciis martyrum in quadragesima^¹⁴⁶.

XLVIIII^¹⁴⁷ Non suscipi^¹⁴⁸ ^¹⁴⁹ debere^¹⁵⁰ ante^¹⁵¹ duas ebdomadas paschae, sed ante tres infantes^¹⁵² baptismum.

L^¹⁵³ De non solvendo ieiunio in quinta feria paschae.

LI^¹⁵⁴ De chrisma^¹⁵⁵ ^¹⁵⁶ conficienda.

LII^¹⁵⁷ Non liceat^¹⁵⁸ ^¹⁵⁹ presbyterum^¹⁶⁰ praesente^¹⁶¹ episcopo chrismare^¹⁶².

LIII^¹⁶³ Non^¹⁶⁴ licet^¹⁶⁵ presbyterum^¹⁶⁶ ante episcopum in baptisterium introire.

LIIII^¹⁶⁷ De praegnantibus^¹⁶⁸ baptizandis.

LV^¹⁶⁹ Quae^¹⁷⁰ in altari^¹⁷¹ offerri oportet^¹⁷².

LVI^¹⁷³ De presbyteris foresticis^¹⁷⁴.

LVII^¹⁷⁵ De non ieiunando in die dominica^¹⁷⁶ neque^¹⁷⁷ genua^¹⁷⁸ flectendo.

<O93, f. 96va> LVIII^¹⁷⁹ De gustandis carnibus et non exsecrandis^¹⁸⁰.

LVIIII^¹⁸¹ ^¹⁸² De^¹⁸³ eo, ut^¹⁸⁴ non liceat sacerdotibus^¹⁸⁵ vel clericis incantatorias^¹⁸⁶ et^¹⁸⁷ contrarias ligaturas^¹⁸⁸ facere.

LX^¹⁸⁹ De^¹⁹⁰ eo^¹⁹¹ quod^¹⁹² non liceat sacerdotibus^¹⁹³ vel clericis spectaculis^¹⁹⁴ interesse.

LXI^¹⁹⁵ De^¹⁹⁶ eo, quod non^¹⁹⁷ liceat convivia facere de confertis.

LXII^¹⁹⁸ De usuris vel negotiorum lucris.

LXIII^¹⁹⁹ De clericis, qui ad matutinum vel ad^²⁰⁰ vespertinum^²⁰¹ non conveniunt^²⁰².

LXIIII^²⁰³ De^²⁰⁴ eo, quod non liceat^²⁰⁵ clericis^²⁰⁶ die dominico^²⁰⁷ ab ecclesia absentari^²⁰⁸.

LXV^²⁰⁹ De^²¹⁰ eo^²¹¹, quod non liceat clericos^²¹² ante horam tertiam prandere.

LXVI^²¹³ De attondenda^²¹⁴ ^²¹⁵ coma^²¹⁶ clericorum vel habitu ornato^²¹⁷.

LXVII^²¹⁸ De^²¹⁹ eo, quod non liceat psalmos poeticos in ecclesia dicere^²²⁰ vel libros apocrifos^²²¹ legere^²²².

LXVIII^²²³ De^²²⁴ eo^²²⁵, quod non liceat^²²⁶ super monumenta mortuorum missas tenere^²²⁷.

<E97, f. 356ra> LXVIIII^²²⁸ ^²²⁹ De^²³⁰ eo, quod non liceat christianis prandia ad monumenta portare.

LXX^²³¹ De^²³² eo, quod non^²³³ liceat clericis^²³⁴ vel laicis catholicis ab hereticis eulogias accipere aut cum ipsis vel^²³⁵ schismaticis orare.

LXXI^²³⁶ De^²³⁷ eo, quod non liceat christianis observationes^²³⁸ diversas attendere.

LXXII^²³⁹ De^²⁴⁰ eo, quod non liceat christianis tenere traditiones gentilium <V630, f. 173vb> vel^²⁴¹ observare lunas^²⁴² aut stellarum cursus.

LXIII^²⁴³ De^²⁴⁴ eo, quod non liceat kalendas^²⁴⁵ observare.

LXXIIII^²⁴⁶ De^²⁴⁷ eo, quod non liceat medicinales herbas^²⁴⁸ aliqua observatione colligere^²⁴⁹.

LXXV^²⁵⁰ De^²⁵¹ eo, quod non liceat mulieres^²⁵² christianas in laneficiis^²⁵³ aliquid observare.

LXXVI^²⁵⁴ De adulteris^²⁵⁵.

LXXVII^²⁵⁶ De mulieribus fornicariis et^²⁵⁷ aborsum facientibus.

<V1341, f. 112ra> LXXVIII^²⁵⁸ De homicidio voluntario vel non voluntario.

<W411, f. 185v> LXXVIIII^²⁵⁹ De muliere, quae^²⁶⁰ duos fratres in^²⁶¹ coniugio, vel viro, qui duas sorores habuerit.

LXXX^²⁶² De his, qui nuptias^²⁶³ iteraverint^²⁶⁴.

LXXXI^²⁶⁵ De his, qui se cum animalibus commiscuerunt^²⁶⁶.

LXXXII^²⁶⁷ De his, qui usque ad finem vitae in peccatis perdurant et in exitu^²⁶⁸ communionem^²⁶⁹ petunt.

<E97, f. 356rb> LXXXIII^²⁷⁰ De his, qui intrantes^²⁷¹ ecclesiam^²⁷² et^²⁷³ propter^²⁷⁴ nimiam^²⁷⁵ luxuriam^²⁷⁶ sacramento se^²⁷⁷ abstinent.

LXXXIIII^²⁷⁸ De excommunicatis^²⁷⁹.

<E97, f. 353va> DE^²⁸⁰ ELECTIONE EPISCOPI

I^²⁸¹ Non licet^²⁸² populo electionem facere eorum, qui ad sacerdotium provocantur^²⁸³, sed iudicium sit^²⁸⁴ episcoporum, ut ipsi eum, qui ordinandus est, comprobent^²⁸⁵, si in sermone et fide et in spiritali^²⁸⁶ vita edoctus sit^²⁸⁷.

DE^²⁸⁸ ORDINATIONE EPISCOPI

II^²⁸⁹ Episcopum oportet maxime quidem ab omni concilio constitui, sed si hoc aut pro^²⁹⁰ necessitate aut pro^²⁹¹ longinquitate^²⁹² itineris difficile fuerit, ex omnibus tres colligantur^²⁹³ et omnium praesentium vel absentium subscriptiones teneantur et sic postea ordinatio fiat. Huius autem rei potestas in omni provincia ad metropolitanum pertinet^²⁹⁴ episcopum.

DE^²⁹⁵ EVACUANDA^²⁹⁶ ORDINATIONE, QUAE^²⁹⁷ ABSENTE^²⁹⁸ METROPOLITANO^²⁹⁹ FUERIT FACTA

III Non debet ordinari^³⁰⁰ episcopus absque consilio et^³⁰¹ praesentia metropolitani episcopi. Adesse autem oportet omnes^³⁰², qui sunt in provincia sacerdotes, quos^³⁰³ per suam debet^³⁰⁴ epistolam convocare, et^³⁰⁵ quidem^³⁰⁶ si^³⁰⁷ omnes occurrerint, bene^³⁰⁸, si^³⁰⁹ autem^³¹⁰ hoc difficile^³¹¹ fuerit, pluriores^³¹² oportet occurrere. Qui autem^³¹³ non convenerit^³¹⁴, praesentiam sui^³¹⁵ suas epistolas faciant et sic omnium facto consensu ordinationem episcopi fieri oportet. Si autem^³¹⁶ aliter, praeter quod a nobis terminatum est, fuerit factum, talem ordinationem nihil praevalere decernimus. Si autem secundum canones ordinatio episcopi fuerit facta et aliquis cum sua^³¹⁷ malicia in aliquo condixerit^³¹⁸, plurimorum consensus^³¹⁹ obtineat.

DE^³²⁰ PRIMATU METROPOLITANI^³²¹

IIII Per singulas provincias oportet episcopos^³²² cognoscere^³²³ metropolitanum episcopum et ipsum primatus^³²⁴ curam suscipere. Nihil^³²⁵ autem agere reliquos episcopos praeter eum, secundum quod antiquitus^³²⁶ a patribus <V630, f. 174ra> nostris constitutum continetur in canone^³²⁷, propter quod et metropolitanus episcopus nihil^³²⁸ <E97, f. 353vb> praesumptive assumat absque^³²⁹ consilio^³³⁰ ceterorum.

DE^³³¹ HIS^³³², QUI PER AMBITIONEM DE INFERIORI CIVITATE AD MAIOREM TRANSIRE^³³³ VOLUNT

V Si quis in parte^³³⁴ alicuius fuerit ambitior^³³⁵ inventus sive episcopus sive presbyter vel diaconus, de inferiori civitate non transeat ad maiorem^³³⁶. Quod^³³⁷ si quis contra haec magni concilii constituta importunus exstiterit, omnimodo evacuetur huiusmodi factum et suae iterum restauretur ec<W411, f. 186r>clesiae^³³⁸, cui^³³⁹ episcopus aut presbyter aut diaconus prius fuerat^³⁴⁰ constitutus.

DE^³⁴¹ NON MUTANDA PARROCHIA

VI Episcopum a propria parrochia non liceat transire in aliam neque sua sponte introire neque invitatus^³⁴² neque ab episcopo^³⁴³ coactus^³⁴⁴, sed permaneat in loco, in^³⁴⁵ quo a deo est ordinatus, et in ea^³⁴⁶, quam sortivit^³⁴⁷, <O93, f. 96vb> ecclesiam^³⁴⁸ secundum <V1341, f. 112rb> antiquum canonum^³⁴⁹ constitutum.

DE^³⁵⁰ PRAESUMPTIONE ALIENAE DIOCESIS^³⁵¹

VII Si quis episcopus non per scripturam metropolitani episcopi aut, qui cum eo sunt, rogatus de alia povincia in aliam venerit, sed^³⁵² praesumptive^³⁵³ irruens ad^³⁵⁴ ordinationem et constitutionem clericorum, qui ad illum non pertinent, importunus exsistat, vacua sint et inania omnia, quae ab eo fuerint constituta. Ipse^³⁵⁵ autem digna increpatione excommunicetur et abominetur^³⁵⁶ a sancto concilio.

DE^³⁵⁷ NON CONSTITUENDO EPISCOPO SUCCESSORE

VIII Episcopum^³⁵⁸ non liceat^³⁵⁹ ante finem vitae alium in^³⁶⁰ loco suo constituere successorem. Si quis autem^³⁶¹ usurpare temptaverit, talis constitutio irrita erit. Non ergo aliter fieri oportet nisi cum consilio et iudicatu^³⁶² episcoporum, qui post exitum praecessoris potestatem habent^³⁶³ dignum eligere^³⁶⁴.

DE^³⁶⁵ IRRUPTIONE VACANTIS^³⁶⁶ ECCLESIAE

VIIII Si quis episcopus vacans in ecclesiam non habentem episcopum subripiens populos^³⁶⁷ sine concilio^³⁶⁸ integri ordinis irruerit, etiam^³⁶⁹ si populus, quem seduxit, desideret illum, alienum eum ab ecclesia esse oportet. Integrum autem et perfectum concilium dicimus illud^³⁷⁰, in quo metropolitanus episcopus fuerit.

DE^³⁷¹ EPISCOPO PER NECESSITATEM^³⁷² VAGANTEM

X Si quis^³⁷³ ordinatus pro^³⁷⁴ contentione^³⁷⁵ populi aut pro aliqua ratione^³⁷⁶, non pro sua culpa in parrochia^³⁷⁷, quae ei fuerit data, non ierit^³⁷⁸, hunc oportet honorem sacerdotii tantummodo contingere^³⁷⁹, ita^³⁸⁰ ut de rebus ecclesiae, in qua convenit, sibi^³⁸¹ nihil praesumat. Sustineat autem, quid^³⁸² de eo sanctum concilium iudicare voluerit.

DE^³⁸³ CONTEMPTORE EPISCOPO

XI Si quis episcopus^³⁸⁴ ab^³⁸⁵ episcopo^³⁸⁶ ordinatus noluerit^³⁸⁷ agere sacerdotium neque consenserit in^³⁸⁸ sibi commissa^³⁸⁹ ecclesia <E97, f. 354ra> ambulare, istum talem excommunicari^³⁹⁰ oportet. Quod si coactus consenserit, sanctum concilium, quod placet de eodem^³⁹¹, terminet.

DE^³⁹² SEDITIOSO^³⁹³ EPISCOPO

XII Si quis episcopus ordinatus fuerit et non vult ipsam par<V630, f. 174rb>rochiam suscipere, in qua^³⁹⁴ nominatus est, sed alibi vult ordinari et vim facit ac^³⁹⁵ seditiones^³⁹⁶ concitat contra eos, qui illum ordinaverunt, hunc ab honore oportet removeri. Si^³⁹⁷ autem in pristino honore presbyterii vult stare, non vetetur, ut gradum, quem habuit^³⁹⁸, retineat^³⁹⁹. Quod si reluctatus fuerit, etiam de honore presbyterii^⁴⁰⁰ deponatur.

DE^⁴⁰¹ DISSENSIONE^⁴⁰² IUDICII

XIII Si quis episcopus in aliquibus causationibus iudicatur et viderit ipsos episcopos^⁴⁰³, qui in provincia sunt, inter se iudicio discrepare, ut^⁴⁰⁴ alii videantur eum, qui iudicatur^⁴⁰⁵, iustificare, alii condemnare pro definitione huius dissensionis hoc placuit sancto concilio, ut de provincia^⁴⁰⁶ vicina alter metropolitanus convocetur episcopus, ut per eum confirmetur, quod secundum rectum placuerit canonem.

DE^⁴⁰⁷ PRAESUMPTIONE EPISCOPI IN RES^⁴⁰⁸ ECCLESIAE

XIIII Si quis episcopus nulla ecclesiasticae rationis necessitate compulsus in^⁴⁰⁹ suo clero^⁴¹⁰ aut, ubi forte non est presbyter, de rebus ecclesiasticis aliquid praesumpserit <V1341, f. 112va> vendere, res ipsa^⁴¹¹ ecclesiae propriae, restaurari^⁴¹² cogatur et in iudicio episcoporum deiciatur auditus et tamquam furti^⁴¹³ aut latrocinii^⁴¹⁴ reus a^⁴¹⁵ suo privetur honore.

DE^⁴¹⁶ REBUS ECCLESIASTICIS^⁴¹⁷ GUBERNANDIS

XV Quae sunt ecclesiae, conservari communi^⁴¹⁸ diligentia et bona^⁴¹⁹ conscientia et fide^⁴²⁰ dei, qui omnia videt^⁴²¹ et iudicat, gubernari^⁴²² oportet cum^⁴²³ iudicio et potestate^⁴²⁴ episcopi, cui etiam omnis populus et congregatio^⁴²⁵ commissa est animarum. Manifesta autem debent esse, quae ad ecclesiam pertinent in conscientia eorum, qui circa episcopos sunt^⁴²⁶ presbyter^⁴²⁷ et diaconus, ut^⁴²⁸ hi^⁴²⁹ omnes sciant^⁴³⁰, quae sunt ecclesiae propria^⁴³¹, ut^⁴³², si episcopo^⁴³³ ^⁴³⁴ contigerit^⁴³⁵ transitus, eos^⁴³⁶ nihil latere^⁴³⁷ possit ex his, quae ad ecclesiam pertinent, ut nullo modo possint minui et perire. Neque res propriae^⁴³⁸ episcopi debent importunitatem pro rebus ecclesiae pati. Dignum vero^⁴³⁹ et iustum est apud deum et homines, ut ea, quae^⁴⁴⁰ episcopi propria sunt, cui voluerit derelinquat, et quae^⁴⁴¹ ecclesiae sunt, eidem conserventur ecclesiae, ut nec^⁴⁴² ecclesia^⁴⁴³ patiatur^⁴⁴⁴ damnum neque episcopus^⁴⁴⁵ pro rebus ecclesiae in^⁴⁴⁶ suis proscribatur^⁴⁴⁷, ne^⁴⁴⁸ post eius^⁴⁴⁹ obitum in causas^⁴⁵⁰ incidant^⁴⁵¹, qui^⁴⁵² ad eum^⁴⁵³ pertinent, nec^⁴⁵⁴ ipse in maledictum incidere^⁴⁵⁵ videatur^⁴⁵⁶.

DE^⁴⁵⁷ REBUS ECCLESIAE DISPENSANDIS

XVI <E97, f. 354rb> Episcopus habeat^⁴⁵⁸ potestatem in rebus ecclesiae, ut dispenset necessitatem habentibus cum omni reverentia et timore dei. Participare et^⁴⁵⁹ eum oportet, quae necessaria^⁴⁶⁰ sunt. Si tamen ipse aut, qui cum eo sunt fratres, indiguerint^⁴⁶¹ aliquid^⁴⁶², necessitatem nullo modo patiantur <O93, f. 97ra> secundum sanctum apostolum dicentem: Victu^⁴⁶³ et tegumento his contenti sumus^⁴⁶⁴. Si autem res ecclesiasticas episcopus in suas voluntates usurpare voluerit^⁴⁶⁵ et loca ecclesiae vel^⁴⁶⁶ fructus^⁴⁶⁷ agrorum non cum presbyterorum^⁴⁶⁸ vel diaco<V630, f. 174va>norum^⁴⁶⁹ consilio contaminaverit^⁴⁷⁰ aut fratribus vel filiis^⁴⁷¹ vel quibuscumque propinquis suis dederit potestatem^⁴⁷², ut per eos latenter res laedantur ecclesiae, hunc oportet obnoxium^⁴⁷³ esse concilio. Sin^⁴⁷⁴ ^⁴⁷⁵ aliter^⁴⁷⁶ episcopus vel, qui cum eo sunt presbyteri aut diaconi^⁴⁷⁷, accusentur, quia, quae^⁴⁷⁸ ex reditu vel ex quolibet actu ecclesiae veniunt, in suos sinus colligunt et pauperibus^⁴⁷⁹ fraudant et fame conficiunt, <W411, f. 187r> hos^⁴⁸⁰ enim^⁴⁸¹ corripi oportet, secundum quod ordinatum fuerit a sancto concilio.

DE^⁴⁸² HIS, QUI DE^⁴⁸³ MINISTERIO ECCLESIAE ALIQUID VENDIDERINT

XVII Si quis presbyter aut diaconus inventus fuerit aliquid de ministeriis ecclesiae venundasse, quia sacrilegium commisit, placuit eum in ordinatione ecclesiastica non haberi. In iudicio tamen episcopi dimittendus est, sive^⁴⁸⁴ indignus in suo^⁴⁸⁵ recipi^⁴⁸⁶ debeat^⁴⁸⁷ gradu^⁴⁸⁸, qua^⁴⁸⁹ multoties^⁴⁹⁰ hoc ipsum^⁴⁹¹, quod de sacrosancto^⁴⁹² altario contaminatum^⁴⁹³ est, in^⁴⁹⁴ episcopi potestate^⁴⁹⁵ ^⁴⁹⁶ dimissum est.

DE^⁴⁹⁷ SYNODO^⁴⁹⁸ FACIENDA^⁴⁹⁹

XVIII Propter ecclesiasticas curas et altercationum solutiones bene^⁵⁰⁰ placuit per singulas provincias bis in anno concilium fieri, convocante metropolitano episcopo omnes provinciales^⁵⁰¹ episcopos^⁵⁰², ita ut ad^⁵⁰³ concilium praecedant^⁵⁰⁴ omnes presbyteri et^⁵⁰⁵ diacones^⁵⁰⁶ vel hi^⁵⁰⁷, qui^⁵⁰⁸ se laesos existimant, ut^⁵⁰⁹ in concilio^⁵¹⁰ causae examinatae^⁵¹¹ ad iustum iudicium perducantur, <V1341, f. 112vb> et, si qui^⁵¹² manifeste^⁵¹³ episcopi vel presbyteri aut^⁵¹⁴ diacones^⁵¹⁵ inventi fuerint in offensa, secundum rationem excommunicentur, quamdiu communi^⁵¹⁶ consensu de his placuerit dare^⁵¹⁷ sententiam. Nulli autem episcopo liceat propria apud semetipsum^⁵¹⁸ concilia facere praeter eos, quibus^⁵¹⁹ metropoles^⁵²⁰ sunt creditae.

DE^⁵²¹ EPISCOPO, QUI NOLUERIT^⁵²² VENIRE^⁵²³ AD SYNODUM

XVIIII Ad concilium convocatus episcopus non debet contemnere, sed ire et ea, quae ad utilitatem ecclesiae vel ceterorum pertinent aut docere, si novit, aut doceri^⁵²⁴, si^⁵²⁵ nescit, nam si extra aegritudinem^⁵²⁶ <E97, f. 354va > contempserit ire, reus^⁵²⁷ erit fraterni concilii.

DE^⁵²⁸ LEGITIMA^⁵²⁹ AETATE ORDINANDI PRESBYTERI

XX Si quis XXX aetatis suae non impleverit annos, nullo modo^⁵³⁰ presbyter ordinetur, etiam^⁵³¹ si valde sit dignus, quia et^⁵³² ipse dominus tricesimo^⁵³³ anno baptizatus est et sic coepit docere. Oportet ergo eum, qui ordinandus est, usque ad hanc aetatem legitimam conservari^⁵³⁴.

DE^⁵³⁵ EUNUCHIS^⁵³⁶, QUI AB ALIIS FIUNT^⁵³⁷ VEL QUI IPSI SIBI NATURALIA^⁵³⁸ ABSCIDUNT^⁵³⁹

XXI Si quis pro^⁵⁴⁰ aegritudine^⁵⁴¹ naturalia^⁵⁴² a medicis habuerit secta, similiter et qui a barbaris aut dominis stultis fuerint castrati et moribus digni fuerint visi, hos canon admittit^⁵⁴³ ad clericatus^⁵⁴⁴ officium promoveri. Si quis autem sanus non per disciplinam religionis et abstinentiae, sed per abscisionem plasmati^⁵⁴⁵ a deo corporis, existimant^⁵⁴⁶ <V630, f. 174vb> posse^⁵⁴⁷ a se carnales concupiscentias amputari, castraverit se, non eum admitti decernimus ad^⁵⁴⁸ aliquod clericatus officium. Quod si iam ante^⁵⁴⁹ fuerat promotus ad clerum, prohibitus^⁵⁵⁰ a suo ministerio deponatur.

DE^⁵⁵¹ NEOFITIS^⁵⁵²

XXII Qui^⁵⁵³ baptizatus fuerit, iam aetate legitima, non continuo liceat eum ad ecclesiasticum^⁵⁵⁴ ordinem promoveri, quia oportet illum^⁵⁵⁵ prius doceri, quod^⁵⁵⁶ possit docere et multo tempore post baptismum probari, ut bene probatus veniat ad clerum secundum praeceptum apostoli <W411, f. 187v> dicentis^⁵⁵⁷: Non neofitum^⁵⁵⁸, ne forte in superbiam elatus^⁵⁵⁹ in iudicium incidat et laqueum diaboli^⁵⁶⁰. Si autem succedenti tempore in aliquo gravi peccato a duobus vel tribus fuerit^⁵⁶¹ devictus, depositus de gradu suo cesset a clero. Si quis contra hanc regulam facere praesumpserit, quod si^⁵⁶² contrarius magni concilii^⁵⁶³ proiciatur a clero.

DE^⁵⁶⁴ POENITENTE^⁵⁶⁵ NON ADMITTENDO AD^⁵⁶⁶ CLERUM

XXIII Poenitens^⁵⁶⁷ tantum, si necessitas aut usus exigerit^⁵⁶⁸, inter ostiarios prius deputetur vel inter lectores, ita ut evangelia^⁵⁶⁹ vel apostolum non legat. Si quis autem ante ordinatus^⁵⁷⁰ est, inter subdiacones^⁵⁷¹ habeatur^⁵⁷², ita ut manus non imponat^⁵⁷³ aut^⁵⁷⁴ sacra contingat^⁵⁷⁵. Ex^⁵⁷⁶ poenitente enim dicimus de^⁵⁷⁷ eo, qui post baptismum pro homicidio aut pro diversis <V1341, f. 113ra> criminibus aut gravissimis peccatis publicam poenitentiam sub cilicio^⁵⁷⁸ gerens divino fuerit reconciliatus altario.

DE^⁵⁷⁹ HIS, QUI SINE DISCUSSIONE AUT PRESBYTERI^⁵⁸⁰ AUT DIACONES ORDINATI SUNT

XXIIII <O93, f. 97rb> Si quis presbyter aut diaconus sine aliqua examinatione ordinati sunt aut certe, cum discuterentur criminosa peccata sua^⁵⁸¹, aut^⁵⁸² <E97, f. 354vb> post ordinationem ab aliis sunt detecti^⁵⁸³, abiciantur ex clero. Similiter vero^⁵⁸⁴ et de universo ordine clericorum servetur. Nam hoc sibi, quod repraehensibile^⁵⁸⁵ est, sancta^⁵⁸⁶ catholica defendit^⁵⁸⁷ ecclesia.

DE^⁵⁸⁸ PRESBYTERIS ET DIACONIBUS, QUI POST ORDINATIONEM^⁵⁸⁹ DENOTANTUR

XXV Si quis presbyter ante ordinationem^⁵⁹⁰ peccaverit et post ordinationem peccatum confessus fuerit, quod^⁵⁹¹ ante erraverit^⁵⁹², non offerat, sed tantum pro religione^⁵⁹³ nomen presbyteri portet^⁵⁹⁴. Si autem non ipse confessus, sed ab^⁵⁹⁵ alio publice fuerit convictus, nec hoc ipsum^⁵⁹⁶ habeat potestatem, ut nomen presbyteri portet. Similiter^⁵⁹⁷ et de^⁵⁹⁸ diaconibus^⁵⁹⁹ observandum est, ut, si ipse confessus fuerit, ordinem^⁶⁰⁰ subdiaconi^⁶⁰¹ accipiat.

DE^⁶⁰² HIS, QUI VIDUAS^⁶⁰³ AUT DIMISSAS^⁶⁰⁴ DUCUNT AUT IN MALIS CONSILIIS MIXTI SUNT

XXVI Si quis viduam aut ab^⁶⁰⁵ alio^⁶⁰⁶ dimissam duxerit, non admittatur^⁶⁰⁷ ad clerum. Quod^⁶⁰⁸ si oppressit^⁶⁰⁹, deiciatur. Similiter si homicidii aut facto aut praecepto aut consilio aut defensione^⁶¹⁰ <V630, f. 175ra> post baptismum conscius fuerit et per aliquam^⁶¹¹ subreptionem ad clericatum venerit, deiciatur et in finem vitae suae communionem accipiat^⁶¹².

DE^⁶¹³ FORNICATORIBUS CLERICIS

XXVII Si quis presbyter aut diaconus fuerit fornicatus aut moechatus, proiciatur et agat poenitentiam.

DE^⁶¹⁴ HIS, QUORUM UXORES MOECHANTUR

XXVIII Si laici^⁶¹⁵ uxor in adulterio fuerit depraehensa, hic talis ad ministerium ecclesiasticum nullo modo adducatur. Si autem post ordinationem alicuius clerici uxor^⁶¹⁶ adulterata^⁶¹⁷ fuerit, <W411, f. 188r> dimittat eam. Si^⁶¹⁸ autem cum ipsa voluerit permanere, a^⁶¹⁹ ministerio alienus sit.

DE^⁶²⁰ VIDUIS CLERICORUM

XXVIIII Si qua^⁶²¹ vidua episcopi vel^⁶²² presbyteri aut diaconi maritum acceperit, nullus clericus, nulla religiosa cum ea convivium sumat, numquam communicet; morienti^⁶²³ tantum ei sacramentum^⁶²⁴ subvenient^⁶²⁵.

DE^⁶²⁶ FILIA EPISCOPI VEL PRESBYTERI, QUAE DEVOTA^⁶²⁷ FUERIT ET PECCAVERIT

XXX De^⁶²⁸ filia episcopi vel presbyteri sive diaconi, si^⁶²⁹ devota fuerit et maritum duxerit, si eam pater vel mater in affectum receperint, a communione habeantur alieni. Pater vero causas in concilio se noverit praestaturum^⁶³⁰, mulier vero non admittatur ad communionem, nisi marito defuncto egerit poenitentiam. Sin^⁶³¹ autem vivente eo secesserit et poenituerit vel^⁶³² petierit communionem, in ultimo fine^⁶³³ vitae deficiens <V1341, f. 113rb> accipiat communionem.

DE^⁶³⁴ DEVOTA PECCANTE, VEL QUAE^⁶³⁵ SE MARITAVERIT

XXXI Devotam peccantem non recipiendam in ecclesia^⁶³⁶, <E97, f. 355ra> nisi peccare desierit et^⁶³⁷ desinens egerit^⁶³⁸ aptam poenitentiam decem annis et^⁶³⁹ recipiat communionem^⁶⁴⁰. Prius autem, quam in ecclesia admittatur ad orationem, ad nullius convivium christianae^⁶⁴¹ mulieris accedat. Quod si admissa fuerit^⁶⁴², etiam^⁶⁴³ haec, quae^⁶⁴⁴ eam receperit, habeatur^⁶⁴⁵ absens^⁶⁴⁶. Corruptorem etiam par^⁶⁴⁷ poena constringat. Quae autem maritum acceperit, non admittatur^⁶⁴⁸ ad poenitentiam^⁶⁴⁹, nisi adhuc vivente ipso^⁶⁵⁰ marito caste vixerit, aut postquam ipse de hac vita discesserit.

DE^⁶⁵¹ SUBINTRODUCTIS ADOPTIVIS^⁶⁵² MULIERIBUS

XXXII Nullus episcopus neque presbyter neque diaconus neque omnino aliquis ex clero licentiam habeat intromittendi ad se quasi adoptivam aliquam^⁶⁵³ mulierem quasi in loco filiae aut sororis aut matris, nisi forte sororem matris vel patris et illas solas personas, quae ab omni mala suspicione alienae sunt. Similiter et religiosis feminis laicorum alienorum familiaritatem et consortium prohibemus eorum^⁶⁵⁴ scilicet^⁶⁵⁵, qui nec in^⁶⁵⁶ dei timore subiecti sunt nec continentiae^⁶⁵⁷ retinent disciplinam.

DE^⁶⁵⁸ NON ACCIPIENDIS^⁶⁵⁹ CLERICIS VAGIS ET DE^⁶⁶⁰ INFIRMANDA ORDINATIONE EIUS, QUI SINE CONSENSU EPISCOPI SUI AB ALIO EPISCOPO ORDINATUS EST^⁶⁶¹

XXXIII Si quis in contemptu^⁶⁶² positus presbyter aut diaconus vel quicumque ex clero recesserit ab ecclesia sua, <V630, f. 175rb> nullo modo in alia suscipiatur <O93, f. 97va> ecclesia, sed omnimodo compellatur^⁶⁶³, ut ad^⁶⁶⁴ suam revertatur^⁶⁶⁵ ecclesiam. Si^⁶⁶⁶ autem^⁶⁶⁷ permanserit in superbia^⁶⁶⁸ et reverti noluerit, excommunicetur et proiciatur. Si quis autem episcopus ausus fuerit illum in sua^⁶⁶⁹ ecclesia ordinare, non consentiente episcopo suo, a quo recessit^⁶⁷⁰, ordinatio^⁶⁷¹ eius vacua deputetur^⁶⁷².

DE^⁶⁷³ CLERICIS DESERTORIBUS

XXXIIII Si quis presbyter aut diaconus^⁶⁷⁴ vel^⁶⁷⁵ aliquis^⁶⁷⁶ de clero propriam ecclesiam derelinquens <W411, f. 188v> ad alteram ecclesiam vadit et ibi multo tempore demoratur, omnino numquam ministret in clero^⁶⁷⁷. Et si^⁶⁷⁸ admonuerit eum episcopus suus, ut ad^⁶⁷⁹ suam redeat parrochiam et redire noluerit^⁶⁸⁰, ubi est, ibi de suo officio deponatur, ita ut numquam in suum^⁶⁸¹ revertatur gradum^⁶⁸² propter dissolutionis^⁶⁸³ peccatum. Si autem episcopus alter illum susceperit, qui de reatu^⁶⁸⁴ eius est^⁶⁸⁵ conscius, oportet ipsum episcopum sine increpatione in^⁶⁸⁶ communi concilio non admitti, ut ecclesiasticum canonem ultra non solvat.

DE^⁶⁸⁷ IMPORTUNIS CLERICIS

XXXV Si quis episcopus^⁶⁸⁸, presbyter aut^⁶⁸⁹ diaconus excommunicatus in concilio iniuste se quaeritur^⁶⁹⁰ condemnatum, <E97, f. 355rb> ad maiorem^⁶⁹¹ episcoporum concilium revertatur, ut^⁶⁹² eorum inquisitionem et iudicium exspectans, si quas^⁶⁹³ se iustas causas habere^⁶⁹⁴ putat, illis^⁶⁹⁵ exponat. Si autem contempserit et importunans se palatio aures principum inquietare^⁶⁹⁶ voluerit, hic ad nullam veniam poterit pervenire^⁶⁹⁷ neque^⁶⁹⁸ spem futurae <V1341, f. 113va> reconciliationis habebit.

DE^⁶⁹⁹ PURGANDA OPINIONE HERESIS

XXXVI Si quis episcopus sive alicuius episcopi presbyter aut diaconus in alicuius heresis opinionem^⁷⁰⁰ offenderit^⁷⁰¹; et ob^⁷⁰² hanc causam fuerit excommunicatus, nullus episcopus in^⁷⁰³ communionem eum recipiat, nisi prius in communi^⁷⁰⁴ concilio porrecto fidei suae^⁷⁰⁵ libello^⁷⁰⁶ satisfaciat^⁷⁰⁷ omnibus, et ita liberam teneat suam purgationem: Hoc idem et de fidelibus laicis^⁷⁰⁸ sit decretum, si^⁷⁰⁹ in aliquam heresis opinionem fuerint nominati.

DE^⁷¹⁰ CLERICIS EXCOMMUNICATIS

XXXVII Si quis episcopus in^⁷¹¹ concilio excommunicatus fuerit sive presbyter aut^⁷¹² diaconus a^⁷¹³ suo episcopo et post excommunicationem praesumpserit sive episcopus ille aut presbyter vel^⁷¹⁴ diaconus facere oblationem vel matutinum aut^⁷¹⁵ vespertinum sacrificium quasi in officio suo agere sicut prius, non liceat ei nec in alio concilio spem reconciliationis habere, nec ultra reconciliari^⁷¹⁶, sed etiam eos, qui ei communicaverint, omnes ab ecclesia respui, maxime eos, qui sciebant eum esse deiectum. <V630, f. 175va> Si autem permanserit turbans et concitans ecclesiam, per forasticam^⁷¹⁷ potestatem oportet eum sicut seditionarium ab omni plebe expelli.

DE^⁷¹⁸ PRESBYTERIS, UT IN SECUNDIS NUPTIIS NON VADANT^⁷¹⁹

XXXVIII Presbyteri^⁷²⁰ ad secundas nuptias convivam^⁷²¹ fieri non oportet^⁷²², quod^⁷²³ hi^⁷²⁴, qui ad secundas^⁷²⁵ nuptias veniunt, poenitentiam postulent. Quomodo potest^⁷²⁶ presbyter ille esse, qui propter convivium interest tali coniugio?

DE^⁷²⁷ ^⁷²⁸ HIS, QUI AD DIACONIUM^⁷²⁹ ELIGUNTUR^⁷³⁰

XXXVIIII^⁷³¹ Diaconus^⁷³², qui eligitur, si^⁷³³ contestatus fuerit pro accipiendo^⁷³⁴ matrimonio et dixerit non posse^⁷³⁵ in castitate permanere, hic non ordinetur. Quod si in ordinatione tacuerit et ordinatus fuerit et postea matrimonium desideraverit^⁷³⁶, alienus sit a ministerio^⁷³⁷ et vacet a clero.

XL Non liceat diaconum ante presbyterum^⁷³⁸ sedere, nisi cum iussione presbyteri.

<W411, f. 189r> XLI Non liceat quemlibet^⁷³⁹ ministeria^⁷⁴⁰ tangere, nisi subdiacono^⁷⁴¹ aut acolito in secretario^⁷⁴² ^⁷⁴³ <E97, f. 355va> vasa dominica.

XLII Non liceat mulieres in secretarium^⁷⁴⁴ ingredi.

XLIII Lector, si viduam alterius uxorem acceperit, in lectorato^⁷⁴⁵ permaneat aut, si forte necessitas sit, subdiaconus^⁷⁴⁶ fiat, nihil autem supra. Similiter et si bigamus^⁷⁴⁷ fuerit.

XLIIII Si subdiaconus secundam duxerit uxorem, inter lectores vel ostiarios habeatur, ita ut apostolum non legat.

XLV Non liceat^⁷⁴⁸ in pulpito psallere aut legere, nisi qui^⁷⁴⁹ ab episcopo lectores sunt ordinati.

XLVI Si quis obligatus^⁷⁵⁰ tributo servili vel aliqua condicione vel patrocinio cuiuslibet domus, non est ordinandus clericus, nisi probatae vitae fuerit et patroni consensus accesserit.

XLVII Si quis servum alienum causa religionis doceat contemnere^⁷⁵¹ dominum suum et recedere a servitio eius, durissime^⁷⁵² in^⁷⁵³ omnibus arguatur.

XLVIII Non liceat^⁷⁵⁴ in quadragesima^⁷⁵⁵ natales martyrum celebrare^⁷⁵⁶, sed tantum <V1341, f. 113vb> sabbato et dominica^⁷⁵⁷ pro commemoratione^⁷⁵⁸ eorum oblationes^⁷⁵⁹ offerre^⁷⁶⁰, sed nec natalitia^⁷⁶¹ nec nuptias liceat^⁷⁶² in quadragesima^⁷⁶³ celebrari^⁷⁶⁴.

<O93, f. 97vb> XLVIIII Non liceat ante duas septimanas paschae, sed ante tres, ad^⁷⁶⁵ baptismum suscipere aliquem. Oportet autem, ut^⁷⁶⁶ in ipsis diebus, qui baptizandi^⁷⁶⁷ sunt, symbolum discant et in quinta feria novissimae septimanae episcopo vel presbytero reddant.

<V630, f. 175vb> L Non liceat^⁷⁶⁸ quinta feria fratres^⁷⁶⁹ novissimae septimanae ieiunium solvere et omnem exhonorare quadragesimam^⁷⁷⁰, sed sincere^⁷⁷¹ abstinentes totam quadragesimam^⁷⁷² perexire.

LI Omni tempore episcopo^⁷⁷³ liceat chrisma conficere et per suas dioceses destinare^⁷⁷⁴, ita ut ad dirigendum chrisma diaconus aut subdiaconus ante diem paschae de singulis ecclesiis ad episcopum destinetur^⁷⁷⁵.

LII Presbyter praesente episcopo non signet infantes, nisi forte ab episcopo fuerit illi praeceptum.

LIII Non liceat presbytero prius^⁷⁷⁶ episcopo introire in baptisterium, sed cum episcopo, nisi forte aut absens^⁷⁷⁷ fuerit aut aegrotus.

LIIII Si qua mulier praegnans desideraverit gratiam baptismi percipere, quando voluerit, habeat potestatem. Nam nihil in hoc participat mater infanti, qui nascitur, propterea^⁷⁷⁸ quod unicuique^⁷⁷⁹ propria^⁷⁸⁰ voluntas in confessione monstretur.

LV <E97, f. 355vb> Non oportet aliquid aliud in sanctuario offerri praeter panem et vinum et aquam, quae in typo^⁷⁸¹ Christi benedicuntur^⁷⁸², quia dum in cruce penderet^⁷⁸³, de corpore eius sanguis effluxit et aqua. Haec tria^⁷⁸⁴ unum sunt in Christo Iesu, haec hostia et oblatio dei in odorem suavitatis.

LVI Forasticis^⁷⁸⁵ presbyteris^⁷⁸⁶ praesente episcopo vel presbyteris^⁷⁸⁷ civitatis^⁷⁸⁸ offerre non liceat^⁷⁸⁹ neque ministrare in populo nisi forte illis absentibus.

<W411, f. 189v> LVII Si quis presbyter^⁷⁹⁰ publicam poenitentiam a sacerdote acceptam aut aliqua^⁷⁹¹ necessitate die dominica^⁷⁹² pro quadam religione ieiunaverit, sicut Manichaei, anathema sit. Similiter^⁷⁹³ et quod^⁷⁹⁴ ab^⁷⁹⁵ apostolis traditum canon tenet, antiquus placuit, ut^⁷⁹⁶ per^⁷⁹⁷ omnes dominicas et^⁷⁹⁸ per omnes dies paschae usque ad quinquagesimam^⁷⁹⁹ non prostrant^⁸⁰⁰ se^⁸⁰¹ in^⁸⁰² oratione humilitatis, sed recto vultu ad dominum orationis^⁸⁰³ fungantur officio^⁸⁰⁴, quia in his diebus gaudium resurrectionis domini celebramus.

<V1341, f. 114ra> LVIII Si quis non pro abstinentia, sed pro exsecratione escarum^⁸⁰⁵ abstinet^⁸⁰⁶, placuit sancto concilio, ut praegustet et^⁸⁰⁷ sic, si vult abstinere^⁸⁰⁸, abstineat. Si autem spernit, ita ut olera cocta cum carnibus non degustet, iste^⁸⁰⁹ non oboediens nec suspicionem heresis a se removens deponatur de ordine^⁸¹⁰ clericatus^⁸¹¹.

LVIIII^⁸¹² Non liceat sacerdotibus vel clericis aliqua spectacula^⁸¹³ in nuptiis^⁸¹⁴ vel in conviviis spectare^⁸¹⁵, sed oportet, <V630, f. 176ra> antequam ingrediantur ipsa spectacula, surgere et redire^⁸¹⁶ inde.

LX^⁸¹⁷ Non liceat clericos^⁸¹⁸ incantatores esse et ligaturas facere, quod est colligatio animarum. Si quis haec facit, de ecclesia^⁸¹⁹ proiciatur.

LXI Non liceat sacerdotes vel clericos, sed nec religiosos laicos convivia facere^⁸²⁰ de^⁸²¹ confertis.

LXII Si quis^⁸²² oblitus^⁸²³ timorem^⁸²⁴ domini et sanctarum^⁸²⁵ scripturarum, quae dicit pecuniam suam non dedit ad usuram, post hanc cognitionem magni^⁸²⁶ concilii feneraverit et centesimam^⁸²⁷ exegerit^⁸²⁸, aut^⁸²⁹ ex quolibet negotia^⁸³⁰ ^⁸³¹ turpis^⁸³² lucri^⁸³³ quaesierit aut per diversas species vini vel frugis^⁸³⁴ vel cuiuslibet rei emendo vel vendendo^⁸³⁵ aliqua incrementa susceperit^⁸³⁶, de gradu suo alienus habeatur a clero.

LXIII Si quis presbyter aut diaconus vel quilibet^⁸³⁷ clericus ecclesiae deputatus, si^⁸³⁸ intra civitatem^⁸³⁹ <E97, f. 356ra> fuerit aut in quolibet loco, in quo ecclesia est, et ad cotidianum psallendi^⁸⁴⁰ sacrificium^⁸⁴¹ matutinis vel vespertinis horis ad ecclesiam non convenit, deponatur a clero, si tamen castigatus veniam ab episcopo per satisfactionem noluerit promereri.

LXIIII Non liceat quemlibet clericum die dominico ab ecclesia absente^⁸⁴² esse, sed missarum solemnibus interesse et^⁸⁴³ ieiunio^⁸⁴⁴.

LXV Non oportet clericos vel laicos religiosos ante sacram horam diei tertiam inire convivia, neque aliquando clericos nisi hymno dicto edere panem et post cibos^⁸⁴⁵ gratias auctori deo referre^⁸⁴⁶.

LXVI Non oportet clericis^⁸⁴⁷ comam^⁸⁴⁸ nutrire et sic ministrare, sed attonso^⁸⁴⁹ capite patentibus auribus et secundum Aaron talarem vestem induere, ut sint in habitu ornato^⁸⁵⁰.

LXVII Non oportet psalmos compositos et^⁸⁵¹ vulgares^⁸⁵² in ecclesia dicere neque libros, qui sunt extra canonem^⁸⁵³ legere nisi solos canonicos novi et veteri^⁸⁵⁴ testamenti.

<W411, f. 190r> LXVIII Non oportet clericos ignaros et praesumptores super monumenta in campum^⁸⁵⁵ ministeria^⁸⁵⁶ portare aut^⁸⁵⁷ distribuere^⁸⁵⁸ sacramenta, sed aut <O93, f. 98ra> in ecclesia aut in basilica, ubi martyrum <V1341, f. 114rb> reliquiae sunt^⁸⁵⁹ depositae, ibi^⁸⁶⁰ pro defunctis oblationem offerri.

<E97, f. 356rb> LXVIIII^⁸⁶¹ ^⁸⁶² Non liceat christianis prandia ad defunctorum sepulchra deferre et sacrificare mortuis^⁸⁶³.

LXX^⁸⁶⁴ Non liceat clericis vel laicis ab hereticis eulogias^⁸⁶⁵ accipere, quia^⁸⁶⁶ maledictiones sunt magis quam benedictiones, neque liceat aut cum hereticis aut^⁸⁶⁷ schismaticis orare.

LXXI^⁸⁶⁸ Si quis paganorum consuetudinem sequens divinos et sortilegos^⁸⁶⁹ in domum^⁸⁷⁰ suam introduxerit, quasi ut malum foras mittant aut maleficia inveniant vel lustrationes <V630, f. 176rb> paganorum faciant, quinque annis poenitentiam agant^⁸⁷¹.

LXXII^⁸⁷² Non liceat christianis tenere traditiones gentilium et observare vel colere elementa^⁸⁷³ aut lunae aut stellarum cursus^⁸⁷⁴ aut inanem signorum fallaciam^⁸⁷⁵ pro domo facienda vel propter^⁸⁷⁶ segetes^⁸⁷⁷ vel arbores plantandas vel coniugia socianda. Scriptum est enim: Omnia, quae facitis aut^⁸⁷⁸ in verbo aut in opere, omnia in nomine domini nostri Iesu Christi facite gratias agentes deo.

LXXIII^⁸⁷⁹ Non liceat^⁸⁸⁰ agere diem^⁸⁸¹ Kalendarum et otiis vacare gentilibus^⁸⁸², neque lauro aut viriditate arborum cingere^⁸⁸³ domos. Omnis^⁸⁸⁴ haec observatio paganissima^⁸⁸⁵ est.

LXXIIII^⁸⁸⁶ Non liceat in herbarum^⁸⁸⁷ collectionibus, quae medicinales sunt, aliquas observationes aut incantationes attendere, nisi tantum cum symbolo divino aut^⁸⁸⁸ oratione dominica, ut tantum deus creator omnium et dominus honoretur.

LXXV^⁸⁸⁹ Non liceat mulieres christianas^⁸⁹⁰ vanitatem^⁸⁹¹ in suis laneficiis observare, sed deum invocent adiutorem, qui eis sapientiam texendi donavit.

LXXVI^⁸⁹² Si cuius uxor^⁸⁹³ adulterium fecerit aut vir in alienam uxorem^⁸⁹⁴ irruit^⁸⁹⁵, VII annis poenitentiam agat.

LXXVII^⁸⁹⁶ Si qua mulier fornicaverit^⁸⁹⁷ et infantem, qui exinde fuerit natus, occiderit, <E97, f. 356va> et quae studuerit abortum facere, et quod conceptum est, necare^⁸⁹⁸ aut certe, ut non concipiat^⁸⁹⁹, elaborare^⁹⁰⁰ sive ex adulterio^⁹⁰¹ sive ex legitimo^⁹⁰² coniugio, has tales mulieres in morte^⁹⁰³ recipere^⁹⁰⁴ communionem priores canones decreverunt, nos tamen pro misericordia sive tales mulieres sive conscias^⁹⁰⁵ scelerum ipsarum decem annis agere poenitentiam iudicamus^⁹⁰⁶.

LXXVIII^⁹⁰⁷ Si quis voluntarie homicidium fecerit, ad ianuam ecclesiae catholicae semper subiaceat, et communionem in exitu vitae suae recipiat. Si autem non voluntate, sed casu aliquo^⁹⁰⁸ homicidium^⁹⁰⁹ fecerit^⁹¹⁰, <W411, f. 190v> prior canon VII annis agere^⁹¹¹ poenitentiam iussit, secundus^⁹¹² canon^⁹¹³ V mandavit^⁹¹⁴.

LXXVIIII^⁹¹⁵ Si qua^⁹¹⁶ mulier duos fratres aut si quis vir duas^⁹¹⁷ sorores habuerit, a communione abstineant^⁹¹⁸ usque ad mortem. In morte <V1341, f. 114va> autem^⁹¹⁹ eis communio^⁹²⁰ pro misericordia detur. Si vero^⁹²¹ supervixerint^⁹²² communione accepta et^⁹²³ de infirmitate convaluerint^⁹²⁴, agant^⁹²⁵ plenam poenitentiam tempore constituto.

<V630, f. 176va> LXXX^⁹²⁶ Si quis multis^⁹²⁷ nuptiis fuerit copulatus, poenitentiam agat, conversatio autem et fides poenitentis^⁹²⁸ compendit^⁹²⁹ tempus.

LXXXI^⁹³⁰ Si quis^⁹³¹ cuiuslibet animalis^⁹³² commixtione^⁹³³ peccaverit, XV annis in humilitate^⁹³⁴ subiaceat ad ecclesiae ianuam et post hos aliis quinque annis in orationis communione^⁹³⁵ receptus poenitentiam agat et sic gratiam sacramenti suscipiat. Interrogentur autem^⁹³⁶ alii de eo, qualem vitam in poenitentia^⁹³⁷ egerit, et sic communionis misericordiam consequatur^⁹³⁸. Si quis autem post XX annos habens uxorem huic^⁹³⁹ peccato irruerit, XXV annis habens^⁹⁴⁰ uxorem huic peccato irruerit viginti et quinque annis humilitati^⁹⁴¹ subiaceat et quinque annis orationibus^⁹⁴² tantum communicans, postea recipiat sacramentum. Quod si et hanc mensuram aliquis transgressus fuerit, sacramentum in exitu consequatur, oportet enim tales inter daemoniosos orare.

LXXXII^⁹⁴³ Si quis de corpore exiens novissimum et necessarium communionis viaticum expetit, non^⁹⁴⁴ ei denegetur. Quod si in desperatione^⁹⁴⁵ positus post perceptam communionem iterum sanus fuerit factus, tantum oratione^⁹⁴⁶ particeps^⁹⁴⁷ sit. Nam non accipiat sacramentum, donec constitutum poenitentiae impleat tempus. Qui ergo in exitu mortis sunt <E97, f. 356vb> et desiderant accipere sacramentum, cum^⁹⁴⁸ consideratione et probatione episcopi accipere debent^⁹⁴⁹.

LXXXIII^⁹⁵⁰ Si quis intrat in^⁹⁵¹ ecclesiam dei^⁹⁵² et sacras scripturas audit, et pro luxuria^⁹⁵³ sua avertit se a communione sacramenti et in observandis mysteriis declinat constitutam regulam disciplinae, istum talem proiciendum de ecclesia catholica esse decernimus, donec poenitentiam agat et ostendat^⁹⁵⁴ fructum poenitentiae suae, ut possit communione^⁹⁵⁵ percepta^⁹⁵⁶ indulgentiam^⁹⁵⁷ promereri.

LXXXIIII^⁹⁵⁸ Non liceat communicare excommunicatis, neque in domos eorum^⁹⁵⁹ <O93, f. 98rb> introeuntes orare cum eis; neque liceat cum eis in alia^⁹⁶⁰ ecclesia segregari^⁹⁶¹. Si autem aliquis episcopus aut presbyter aut diaconus aut quilibet ecclesiasticus excommunicato communicaverit, quasi perturbans omnem disciplinam ecclesiasticam excommunicetur^⁹⁶².

O93, f. 98rb; V630, f. 176vb; W411, f. 190v; V1341, f. 114va; E97, f. 356vb

1 CAPITULA EX] CAPITULAE W411

2 Überschrift] EPISTOLA MARTINI BRACARENSIS EPISCOPI AD LUCENSES EPISCOPOS E97

3 ORIENtALIUM korr. aus ORIENALIUM V1341

4 Domino] Domino meo V630; V1341; Domno meo W411

5 christo korr. aus christi V630

6 fratri Nitigesio] fraternitati gesio W411

7 nitigisio V1341

8 Nitigesio episcopo] nitigi coepiscopo E97

9 episcopus W411

10 et E97

11 qui in] quam W411

12 ab fehlt W411

13 Graeco prius] crebrius W411

14 postea korr. aus poste O93; post W411

15 secedenti W411; succedenti korr. aus succedente V1341

16 Latina lingua] latinam linguam V630; V1341; E97

17 difficile korr. aus difficele V630

18 alterum W411

19 simulque] simul quoque E97

20 temproibus] temporibus hii W411

21 pretermittunt W411

22 ipsis canonibus] ipsos canones W411

23 aliqua] aliqua post W411

24 simpliciores W411

25 visum est ut] queso istud W411

26 et] et ea W411

27 et ea quae] atque W411

28 quę V630; V1341; E97

29 pro W411

30 inmotata W411

31 emendatius E97

32 illa quae] illam V1341

33 universum clerum pertinent] universo pertinent clero W411

34 una] una in V630; V1341

35 sint korr. aus sunt V630; sunt W411; V1341

36 sunt W411

37 et W411

38 venire W411

39 Incipiunt fehlt W411

40 Incipiunt canones ex orientalium antiquorum patrum synodis a venerabili Martino episcopo vel ab omni Bracarensi synodo excerpti vel emendati ubi clericorum et laicorum seorsum sententias restauravit ut quod translatores a Graeco in Latino obscurius dixerunt vel scriptorum ignavia depravaverat aut immutaverat simplicius et emendatius omnia uno hoc contineantur in loco ut de quo capitulo quid scire voluerit possit celerius invenire unmittelbar vor c. 1 E97

41 canones] CAPITULA CANONUM E97

42 ex orientalium antiquorum patrum synodis fehlt E97

43 ac V1341

44 venerabile W411; venerabili fehlt E97

45 episcopo vel ab omni Bracarensi synodo excerpti vel emendati ubi clericorum et laicorum seorsum sententias restauravit ut quod translatores a Graeco in Latino obscurius dixerunt vel scriptorum ignavia depravaverat aut immutaverat simplicius et emendatius omnia uno hoc contineantur in loco ut de quo capitulo quid scire voluerit possit celerius invenire INCIPIUNT TITULI] Bracarense episcopo collectorum ad episcopos scilicet pertinentium vel ad clerum E97

46 bracaresi W411

47 concilio E97

48 excepti W411

49 restaurabit W411

50 a fehlt W411

51 ignavia depravaverat] depravaberat ignabia W411

52 emendantius W411

53 quod E97

54 possit W411

55 INCIPIUNT TITULI fehlt W411

56 TITULI] TITULI Canonum a MARTINO Bracarense episc opo collectorum ad episcopos scilicet pertienentium vel ad clerum E97

57 evacuanda V630; W411; V1341; E97

58 ordinatione] ordinatione episcopi E97

59 quia W411; qui E97

60 his E97

61 ambitione W411

62 ambitionem de korr. aus ambitionem V1341

63 inferiori civitate] civitate inferiori E97

64 civitati W411

65 transire voluerint] transeunt E97

66 voluerit V630; V1341; volunt W411

67 mutandis parochiis] mutandas parrocias

68 diocesi W411; dioceses V1341

69 custodiendo O93; constituendo] constituendo sibi ab E97

70 necessitate W411

71 vacante korr. aus vacantem V630; vacante E97

72 Rubrik marginal W411

73 seditioso korr. aus sidioso V630; siditioso W411; sidioso V1341

74 senioribus iudicii] dissensione iudicum E97

75 iudicii fehlt W411

76 ecclesiasticis gubernandis] ęcclesię vel episcopi E97

77 dissipandis V630; dispensandis korr. aus dissipandis V1341

78 ministerio korr. aus ministeri V630; ministris V1341

79 vendiderint korr. aus vendiderit V630; vindiderint W411; vendiderit V1341

80 sinado W411

81 noluerit venire ad synodum] ad synodum venire distulerit E97

82 venire ad synodum] ad sinodum venire V1341

83 ordinanda V630

84 eunacis W411

85 ipsi W411

86 abscidunt fehlt W411 (siehe nächste Rubrik)

87 neofitis] neofitis abscidunt W411 (siehe vorige Rubrik)

88 admittente korr. aus admittende V630; admittendo E97

89 discussa W411

90 presbyter aut diaconus] presbyteri aut diaconi V630; V1341; E97

91 ordinati sunt] ordinantur E97

92 denotatur W411

93 duas W411

94 dismissas W411

95 ducunt] ducunt aut homicidii vel facto vel pręcepto vel consilio vel defensione sunt conscii E97

96 fornicationibus W411

97 mechantur korr. aus mochantur V630

98 filia korr. aus vidua O93; viduę V630; vidua V1341

99 quae fuerit devota et peccaverit] qui fuerint devote et peccaverint W411

100 fuerit devota] devota fuerit E97

101 De fehlt W411

102 qui W411

103 adobtibis W411

104 clericis] clericis vagis E97

105 infirmanda fehlt E97

106 ordine V1341; E97

107 episcopi sui licentia] consensu episcopi sui W411

108 XXXV V630

109 desertoribus] desertoribus et episcopis eos suscipientibus E97

110 XXXVI V630

111 XXXVII V630

112 purgando V630

113 XXXVIII V630; XXXVI V1341

114 excommunicantis korr. aus excommunicandis V630

115 XXXVIIII V630

116 ut fehlt W411

117 in W411

118 secundis W411

119 vadunt W411

120 nuptias fehlt W411

121 X korr. aus XL V630

122 diaconum V630

123 eos O93; his W411

124 liceat E97

125 diaconum] diaconem ante presbyterum E97

126 sedere] sedere ante presbyterum korr. aus sedere V1341

127 XLI korr. aus XLII V630

128 liceat W411; E97

129 sacra fehlt W411

130 ministeria W411; V1341; E97

131 XLII korr. aus XLIII V630

132 mulieres korr. aus mulieres non E97

133 sacrarium E97

134 XLIII korr. aus XLIIII V630

135 alterius fehlt E97

136 XL korr. aus XLV V630

137 diaconus W411

138 XLV korr. aus XLVI V630

139 XLVI korr. aus XLVII V630

140 condicionalibbus korr. aus condicionabilibus V630; V1341

141 nisi korr. aus nis E97

142 paternorum W411

143 XLVII korr. aus XLVIII V630

144 clerum E97

145 XLVIII korr. aus XLVIIII V630

146 quadragensima W411

147 L V630

148 suscipere V630

149 sauscipi debere] debere suscipi E97

150 debere ante duas ebdomadas paschae, sed ante tres infantes ad] infantes debere W411

151 ante korr. aus an O93

152 infantes korr. aus infante O93; infantes] infantes ad E97

153 LII V630

154 LIII V630

155 krisma V630; crima W411

156 chrisma conficienda] chrismate conficiendo E97

157 LIIII V630

158 licere E97

159 liceat presbyterum korr. aus liceat O93

160 presbiterorum V630

161 presente korr. aus presentem V630; presente LIII W411

162 krismare V630; scismare W411

163 LV V630; LIIII W411

164 Non] Quia non W411

165 licere E97

166 presbytero V630; W411; V1341

167 LVI V630; LV W411

168 pregantibus W411

169 LVI W411

170 Quid W411

171 altario V630; W411; V1341; sacrificio E97

172 oporteat E97

173 LVII W411

174 forasticis W411; E97

175 LVIII W411

176 dominico V630; V1341

177 neque genua flectendo] vel quo tempore genua flecti liceat E97

178 ieiunia W411

179 LXVIIII O93; LVIIII W411

180 etsegrandis W411

181 LX O93

182 Rubriken zu zu c. 59 und zu c. 60 vertauscht E97

183 De eo ut] Quod E97

184 quod V630

185 sacerdotes V630

186 incantaturas W411

187 et contrarias fehlt E97

188 litiguturas O93

189 LXI O93

190 De eo fehlt E97

191 eo fehlt W411

192 ut V630; V1341

193 sacerdotibus vel clericis] sacerdotes vel clericos E97

194 expectaculis W411

195 LXII O93; W411

196 De eo fehlt E97

197 non fehlt W411

198 LXIII O93; W411

199 LXIIII O93; W411

200 ad fehlt E97

201 vespertinum korr. aus spernum V630

202 conveniunt] conveniunt cotidianum officium E97

203 LXV O93; W411

204 De eo fehlt E97

205 licet W411

206 clericos W411; E97

207 domico W411

208 abtari W411

209 LXVI O93; W411

210 De eo fehlt E97

211 eo korr. aus o V630

212 clerico W411

213 LXVII O93; W411

214 adtendendam W411

215 attondenda coma] tonsura E97

216 comam W411

217 ordinatu W411; ornato fehlt E97

218 LXVIII O93; W411

219 De eo fehlt E97

220 dici E97

221 apocritis W411; apocrifos korr. aus apofrifos V1341

222 legi E97

223 LXVIIII O93; W411

224 De eo fehlt E97

225 eo fehlt W411

226 licet W411

227 teneri E97

228 LXX O93; W411; ITEM CAPITULA CANONUM AD LAICOS PERTINENTIUM I E97

229 Rubriken zu c. 69 bis c. 84 in besonderer Capitulatio vor dem Text von c. 69 E97

230 De eo fehlt E97

231 LXXI O93; W411; II E97

232 De eo fehlt E97

233 non fehlt V630

234 clericis vel laicis fehlt E97

235 vel] vel cum E97

236 LXXII O93; W411; III E97

237 De eo fehlt E97

238 observationes korr. aus observatione O93; observationes korr. aus observationis V630

239 LXXIII O93; W411; IIII E97

240 De eo fehlt E97

241 et W411

242 lune W411

243 LXXIIII O93; W411; V E97

244 De eo fehlt E97

245 kalendas oservare] observare kalendas V630; V1341

246 LXXV O93; W411; VI E97

247 De eo fehlt E97

248 herbas] herbas cum V630; V1341

249 collegare W411

250 LXXVI O93; W411; VII E97

251 De eo fehlt E97

252 feminas E97

253 laneficiis] laneficiis suis E97

254 LXXVII O93; VIII E97

255 adulteriis W411; adulteris] adulteriis viris vel mulieribus E97

256 LXXVIII O93; IX E97

257 et aborsum facientibus] quę partus suos occiderint (occiderint korr. aus occiderit E97) vel abortum fecerint aut ne concipiant laboraverint E97

258 LXXVIIII O93; X E97

259 LXXX O93; LXXVIIII korr. aus LXXX V630; XI E97

260 qui W411

261 in fehlt V630; V1341; sine W411

262 LXXXI O93; LXXX korr. aus LXXXI V630; XII E97

263 nuptiis W411

264 iteraverit V630; V1341; inruunt W411

265 LXXXII O93; LXXXI korr. aus LXXXII V630; XIII E97

266 commiscuerint W411; E97; commiscuerit V1341

267 LXXXIII O93; LXXXII korr. aus LXXXIII V630; XIIII E97

268 exitum V1341

269 communioni W411; communione V1341

270 LXXXIIII O93; LXXXIII korr. aus LXXXIIII V630; XV E97

271 intrantes] intrantes in V1341; E97

272 ecclesiam] ęcclesiam et audientes sacram scripturam E97

273 et fehlt W411; E97

274 per W411; praeter V1341

275 nimiam luxuriam] suam incontinentiam a E97

276 luxoriam V630; luxuriam] luxoriam a W411

277 se fehlt E97

278 LXXXV O93; LXXXIIII korr. aus LXXXV V630; LXXX W411; XVI E97

279 excommunicatis] his qui cum excommunicatis communicaverint ut et ipsi excommunicentur EXPLICIUNT CAPITULA INCIPIUNT CANONES AD LAICOS PERTINENTES E97

280 Rubrik fehlt V630; E97

281 I fehlt O93; W411

282 liceat W411; licet korr. aus liceat V1341

283 promoventur E97

284 sit episcoporum] episcoporum est V630; V1341

285 probent V630; W411; V1341; E97

286 spiritala V630; spirituali E97

287 est W411

288 Rubrik fehlt V630; E97

289 II fehlt O93

290 p W411

291 pro] pro non W411

292 longitudine E97

293 eligantur E97

294 pertinet episcopum fehlt W411 (siehe Rubrik zu c. 3)

295 Rubrik fehlt V630; E97

296 EVACUANDO W411; VACUANDA V1341

297 ATQUE W411

298 ABSENTE] ABSENTE pertinet episcopum W411 (siehe Schluss von c. 2)

299 METROPOLITANA O93

300 ordinare W411

301 vel E97

302 homines W411

303 quod W411

304 debet fehlt V1341

305 et fehlt W411; et] et si V630

306 quidem si] si quidem E97

307 si fehlt W411

308 melius W411

309 sin V630; V1341

310 autem] autem si W411

311 difficile korr. aus difficele W411

312 plures E97

313 ūt W411

314 convenerint V630; V1341; E97

315 sui] sui per V630; V1341; E97

316 autem aliter] auctorum W411

317 sua malicia] suam malitiam W411

318 conduxerit V630; V1341; contradixerit E97

319 sensus V630; V1341

320 Rubrik fehlt V630; E97

321 METROPOLITANO W411

322 episcopum W411

323 cognoscere] cognoscere primatum W411

324 primatus fehlt W411

325 nec W411

326 antiquus W411

327 canonice V630

328 nihil] nihil sibi W411

329 asque O93

330 concilio W411

331 Rubrik fehlt V630; E97

332 EO W411

333 TARNSIRE VOLUNT] transiens vult agere clericatum W411

334 partem E97

335 ambitiosus E97

336 maiora W411

337 Sed V630; V1341

338 ecclesia W411

339 cuius W411

340 fuerat korr. aus fuera V630; fuerit V1341

341 Rubrik fehlt V630; E97

342 incivitatus W411; invitatum E97

343 poopulo E97

344 coactum E97

345 in korr. aus a O93

346 eam V630; W411; V1341

347 sortivit] sortitus est E97

348 ecclesia W411; E97

349 canonem V630; W411; V1341

350 Rubrik fehlt V630; E97

351 DIOCESES W411

352 de W411

353 praesentive W411

354 in W411

355 ipsi W411

356 alienetur V630; V1341

357 Rubrik fehlt V630; E97

358 Episcopo E97

359 licet W411

360 in loco suo constituere] constituere in loco suo W411

361 autem] autem hoc V630; V1341

362 iudicio V1341

363 habent] habent quem W411

364 elegerint W411; eligere] eligere successorem E97

365 Rubrik fehlt V630; E97

366 VACANTIS korr. aus VAGANTIS O93

367 populo E97

368 consilio W411

369 etiam si korr. aus etiam O93

370 illum W411

371 Rubrik fehlt V630; E97

372 NECESSITATEM VAGANTEM] NECESSITATE VACANTE W411; V1341; NECESSITATE VACANTEM V1341

373 quis] quis episcopus E97

374 pro contentione] per contentionem V630, V1341

375 contemptione W411

376 ratione] ratione et V630; W411, V1341

377 parrochiam E97

378 eierit W411, erit V1341

379 continere E97

380 ita ut] et W411

381 sibi nihil] nichil sibi E97

382 quod V630

383 Rubrik fehlt V630; E97

384 episcopus ab episcopo] episcopus korr. aus episcopus ab eo V630

385 ab episcopo fehlt E97

386 eo V1341

387 noluit V1341

388 in fehlt V1341

389 commissa ecclesia] commissam aecclesiam E97

390 excommunicare W411; V1341

391 eodem terminet] eo determinet E97

392 Rubrik fehlt V630; E97

393 SEDITIOSO] SEDICIO NOSTRO W411

394 quam E97

395 ac fehlt W411

396 seditiosus V1341

397 Si] Si quis V1341

398 abicere W411

399 teneat W411

400 presbyterii] presbiterii ab honore proprio W411

401 Rubrik fehlt V630; E97

402 DISCESSIONE W411

403 episcopus W411

404 et W411

405 iudicantur W411

406 provincia vicina] vina provintia W411

407 Rubrik fehlt V630; E97

408 REBUS W411; V1341

409 in suo] inscio E97

410 clerico E97

411 ipsas V630; W411; V1341; E97

412 restaurare W411; V1341; E97

413 furtu W411

414 latrocini W411

415 a fehlt E97

416 Rubrik fehlt V630; E97

417 ECCLESIAE V1341

418 communi] cum nihil W411; cum omni E97

419 vana W411

420 fide dei korr. aus fide E97

421 vidit W411

422 gubernari] gubernari ergo W411; gubernari fehlt E97

423 cu W411

424 potestatem V630

425 cura E97

426 sunt] sunt et W411

427 presbyter et diaconus] presbyteri et diacones E97

428 ut fehlt W411

429 ii E97

430 sciunt V1341

431 propriae W411; V1341

432 aut W411

433 episcopi V630; V1341

434 episcopo contigerit korr. aus contigerit episcopo O93; episcopo contigerit] contigerit episcopo E97

435 contingerit W411

436 eos nihil] nihil eos W411

437 latet W411

438 propria W411

439 vera W411

440 quod V630

441 quae ecclesiae sunt, eidem conserventur ecclesiae, ut fehlt W411

442 neque W411

443 ecclesia] ęcclesia pro rebus episcopi E97

444 perpetim W411

445 episcopum W411

446 in suis fehlt W411

447 condemnet W411; scribantur V1341

448 aut W411

449 eius obitum] obitum eius W411

450 causis V630; V1341

451 incidant fehlt W411

452 quae W411

453 eum] eum non W411

454 nec ipse] aut W411

455 incidere] incedere W411

456 videatur fehlt W411

457 Rubrik fehlt V630; E97

458 habet W411

459 et fehlt W411

460 necessariae W411

461 indiguerint korr. aus indiguerit V1341

462 aliquid] aliquid ut V630; W411; V1341; E97

463 Victum V1341

464 simus W411

465 noluerit W411

466 et V1341

467 frugus V1341

468 presbyterorum vel korr. aus presbyterorum O93; presbyterum W411

469 diacorum W411

470 intaminaverit W411

471 filii V1341

472 potestem W411

473 obnoxium esse] esse obnoxium E97

474 Sin] Sin autem E97

475 Sin aliter] similiter id si W411

476 taliter E97

477 diaconus W411; diacones E97

478 qui W411

479 puaperes W411

480 Hoc V630

481 enim fehlt W411; E97

482 Rubrik fehlt V630; E97

483 DE MINISTERIO] EX CAUSA MINISTERII W411

484 sive] sive dignus sit sive E97

485 suum E97

486 recipi korr. aus recepi O93

487 debeat fehlt W411; E97

488 gradum E97

489 quia V630; W411; V1341; E97

490 multoties] multo totiens pro W411

491 ipsut W411

492 sancto E97

493 contaminatum est] intaminaverint id W411

494 in episcopi] cum episcopo W411

495 poteste W411

496 potestate dimissum est] est potestate dimissum E97

497 Rubrik fehlt V630; E97

498 SINADO W411

499 FACIENDO W411

500 bene placuit] placuit bene V1341

501 provinciae W411

502 episcopus W411; episcopos korr. aus episcopus V1341

503 ad fehlt O93; ad] in his W411

504 procedant E97

505 vel W411

506 diaconi V1341

507 ii E97

508 qui se laesos existimant, ut in fehlt W411

509 ut in korr. aus ut O93

510 conciliorum W411

511 examinante W411

512 quem W411

513 manifesti V1341

514 vel V1341

515 diaconi V1341

516 commune W411

517 dari E97

518 semetipsum] semetipsa in W411

519 quibus korr. aus quis O93; qui W411

520 metropoles sunt] sunt metropolis W411

521 Rubrik fehlt V630; E97

522 NOLUERI W411

523 VENIRE AD SYNODUM] AD SINODUM VENIRE W411

524 discere E97

525 se W411

526 egritudine W411

527 reos W411

528 Rubrik fehlt V630; E97

529 LECUTIMA W411

530 modis V1341

531 et W411

532 et fehlt W411; E97

533 trigesimo V630; V1341; E97; tricensimo W411

534 reservari E97

535 Rubrik fehlt V630; E97

536 ENUCHIS W411

537 FUERUNT W411

538 NATURALI V1341

539 EXCIDUNT W411

540 p W411

541 egritudinis W411

542 naturali korr. aus naturalia V630

543 amittit W411

544 clericatum W411

545 plasmati korr. aus plasmasti V630

546 existimat V630; V1341; eximant W411; existimans E97

547 posse] post se W411

548 ad korr. aus dad V1341

549 ante fehlt V630

550 prohibitus a suo] prohibitus ad suo korr. aus prohibitus W411

551 Rubrik fehlt V630; E97

552 NEOFINIIS korr. aus NEOFINIS W411

553 Qui fehlt W411

554 ecclesiasticam V1341

555 eum V1341

556 quod korr. aus quos V630

557 dicentes V1341

558 offitum W411

559 elatus korr. aus electus O93; V630; electus V1341

560 diabuli W411

561 fuerit devictus] convictus fuerit E97

562 sit E97

563 concili V630

564 Rubrik fehlt V630; E97

565 PENITENTIAE W411

566 A W411

567 Expoenitens E97

568 exegerit V630; V1341; E97; exierit W411

569 evangelica W411

570 ordinatus est] ordinati sunt W411

571 subdiaconos korr. aus subdiacones E97

572 habeantur W411

573 inponant korr. aus ponant W411

574 nec E97

575 contingant W411

576 Ex poenitente] Expoenitentem E97

577 de eo] eum E97

578 concilio W411

579 Rubrik fehlt V630; E97

580 PRESBYTER W411

581 sua] sunt confessi E97

582 eet W411

583 detati W411

584 sive W411

585 inrepraehensibile W411; E97

586 sancta] sancta et W411

587 defendet W411

588 Rubrik fehlt V630; E97

589 ORDINATIONE O93

590 ordinatione W411

591 quia W411

592 erravit W411

593 legione W411

594 portet korr. aus oportet V630

595 ab fehlt V1341

596 ipsut W411

597 similiter] similiter similiter W411

598 de fehlt W411

599 diacono E97

600 ordine W411

601 subdiaconi korr. aus subdianconi V630; subdiaconati W411

602 Rubrik fehlt V630; E97

603 DUAS W411

604 DIMISSAS ducunt korr. aus DIMISSAS O93

605 ab alio dsimissam] dimissam ab alio W411

606 aliam V630

607 admittantur W411

608 ut W411

609 obressit O93; obrepsit W411; E97; oppresserit V1341

610 confensione W411

611 aliquem V630; V1341; aliam W411

612 recipiat V630; W411; V1341

613 Rubrik fehlt V630; E97

614 Rubrik fehlt V630; E97

615 laicus W411

616 uxor adulterata] adulterata uxor E97

617 adultera W411

618 sin W411

619 ad W411

620 Rubrik fehlt V630; E97

621 quis V1341

622 aut W411; V1341; E97

623 morienti korr. aus moriente W411

624 sacramenta V630; W411; V1341; E97

625 subveniat W411; subveniant V1341; subveniant, interlinear vel e E97

626 Rubrik fehlt V630; W411; V1341; E97

627 VOTA O93

628 De fehlt E97

629 si] si deo V630; V1341

630 pręstiturum E97

631 Si E97

632 et E97

633 fine fehlt W411

634 Rubrik fehlt V630; E97

635 qui W411

636 ecclesiam W411

637 et] Et si E97

638 erit W411

639 et fehlt E97

640 communionem korr. aus communconem V630

641 christian W411

642 fuerat W411

643 etia V1341

644 qui V1341

645 habeantur W411

646 absenta W411; abstenta E97

647 pari W411

648 amittatur W411

649 paenitentia W411

650 ipse W411

651 Rubrik fehlt V630; E97

652 ADOPTIVIS MULIERIBUS] MULIERIBUS ADOPTIVIS V1341

653 aliquam korr. aus aliquem E97

654 eorum] et quorum W411

655 scilicet qui fehlt W411

656 in fehlt V630; V1341

657 continentiam V1341

658 Rubrik fehlt V630; E97

659 RECIPIENDIS W411; V1341

660 DE fehlt W411

661 EST fehlt V1341

662 contemptu positus korr. aus contemptu O93

663 conpellantur W411

664 ad fehlt W411

665 revertantur W411

666 sin W411

667 aut O93

668 superbiam W411

669 sua ecclesia] suam ecclesiam W411

670 recesserit W411; E97

671 ornatio W411

672 reputetur W411

673 Rubrik fehlt V630; E97

674 laicus V1341

675 aut W411

676 aliqui W411

677 claero korr. aus eclaero V1341

678 si fehlt W411

679 ad fehlt W411

680 voluerit W411

681 suo W411

682 grad W411

683 dissolutiones W411

684 reatu] reatu suo W411

685 est fehlt V1341

686 a E97

687 Rubrik fehlt V630; E97

688 episcopus] episcopus aut W411

689 et V630; V1341

690 queraut W411

691 maiorum V1341; E97

692 et W411

693 qua W411

694 habere putat korr. aus habere V630

695 illis fehlt W411

696 inquiare W411

697 advenire W411

698 neque] neque hii W411

699 Rubrik fehlt V630; E97

700 opinione E97

701 effenderit W411

702 ob hanc causam] ab ac causa W411

703 in communionem eum] eum in communionem V630; W411; V1341; E97

704 communi korr. aus communioni V630

705 sive O93

706 bello V1341

707 satis V1341

708 lacis W411

709 si in korr. aus sin V630

710 Rubrik fehlt V630; E97

711 a E97

712 sive W411

713 a suo episcopo fehlt W411

714 aut E97

715 vel W411

716 recolligi W411

717 forasticum W411

718 Rubrik fehlt V630; E97

719 vadunt W411; V1341

720 Presbyterum korr. aus Presbyteru V630; presbyterum W411; E97; Presbyter V1341

721 convivam korr. aus conviviam O93

722 oportet] oportet pro W411

723 quod] quod si hi korr. aus quod hi V630; Quia dum E97

724 ii E97

725 secudas W411

726 potest presbyter] presbyter potest E97

727 Rubrik fehlt V630; E97

728 DE HIS] SI QUIS W411

729 DIACONIUM] MINISTERIUM DIACONATUS W411; DIACONUM V1341

730 ELEIGITUR W411

731 XL V1341

732 Diaconus qui eligitur fehlt W411

733 si contestatus korr. aus sic testatus E97

734 acipiendo W411

735 posse] posse se E97

736 desideraverat V1341

737 misterio O93

738 presbyterem W411

739 cuilibet E97

740 ministrorum E97

741 subdiacono korr. aus subdicacono V630

742 secretorio O93

743 secretario] secretario tangere W411

744 secretorium O93; V1341; secretarium korr. aus secretorium V630; secretario W411

745 lectoratu E97

746 diaconus V630

747 bigamus fuerit] bi W411

748 licet V630; V1341

749 qui fehlt W411

750 obligatus] alligatus est E97

751 condemnere W411

752 duris W411

753 ab E97

754 LICET W411

755 quadragesima korr. aus quadragesimas V630; QUADRAGENSA W411; quadragesimas V1341

756 celebrari E97

757 dominico W411

758 commemorationem W411

759 oblationem W411

760 offerri W411; E97

761 natalicio W411

762 liceat korr. aus leceat V1341

763 quadragesimo korr. aus quadragensimo W411

764 cęlebrari korr. aus cęlebrare V630; celebrare W411; V1341

765 ad fehlt W411

766 ut in ipsis diebus] in ipsis diebus ut hii W411

767 baptizati W411

768 liceat] liceat in E97

769 fratres fehlt W411; E97

770 quadragensimam W411

771 sincera W411

772 quadragensimam W411

773 EPISCOPUS W411

774 distinare O93

775 destinentur W411

776 prius] PRIUS AB W411

777 absens korr. aus absensus V630

778 propter W411

779 uniuscuiusque E97

780 propria] propria a posce W411

781 tupo W411

782 benedicuntur korr. aus benedicentur V1341

783 penderit W411; penderet] penderet et E97

784 trina W411

785 Forasticis presbyteris] FORASTICI PRESBITERES W411

786 prbsbiteris V1341

787 presbyter W411

788 civitatis] hoc ibi tantis W411

789 licet E97

790 propter korr. aus presbyter V630; pręter E97

791 aliqua necessitate] aliquam necessitatem E97

792 dominica korr. aus dominico V630

793 Similiter] LVIII Similiter V1341

794 quod ab korr. aus quod V630

795 ab fehlt W411

796 tam W411

797 super W411

798 quam W411

799 quinquagensimam W411; quinquagesimum V1341

800 prosternant V630; V1341; E97; prostant W411

801 se fehlt W411

802 in oratione] hec W411

803 orationum W411

804 officium W411

805 escarum] ab esu carnium E97

806 abstinent W411; abstineat E97

807 et si korr. aus et O93

808 abstinere fehlt W411

809 si W411

810 orne W411

811 clericorum E97

812 LX W411 (Text von c. 59 und c. 60 vertauscht)

813 expectacula W411

814 nuptiis vel in conviviis] nuptias vel in convivias W411

815 pectare W411; expectare V1341

816 redire korr. aus reddire V630; redere W411

817 LVIIII W411 (Text von c. 60 und c. 59 vertauscht)

818 CLERICIS W411

819 ecclesie W411; ecclesięsia V1341

820 facere de korr. aus facere E97

821 de confertis fehlt W411

822 quis] quis clericus E97

823 obliti O93

824 timore W411

825 sanctarum scripturarum] sanctam scripturam E97

826 magni korr. aus multi O93

827 centesimas W411

828 exegrita W411

829 ut W411

830 negotio E97

831 negotia turpis] negociator pia W411

832 turpis lucri] turpia lucria E97

833 lucra W411

834 frigus V630; fruges W411

835 vendo W411

836 susceperit] susceperit depositus V630; W411; V1341; E97

837 QUELIBET W411

838 si fehlt E97

839 civitate W411

840 psallendis W411; psallendi korr. aus psallendo E97

841 officium E97

842 absentem W411; V630; V1341; E97

843 et fehlt O93; E97; et] et in W411

844 ieiunum E97

845 cibum E97

846 referri W411

847 CLERICOS W411; V1341; E97

848 comam korr. aus omam V1341

849 attonso korr. aus attonsio V630

850 ordinato W411

851 e W411

852 vulgales W411

853 canonem korr. aus canones V630

854 veteris korr. aus veteri V630; veteris E97

855 campo W411

856 misteria V1341

857 ac E97

858 distrubuere korr. aus distrubeere O93

859 sunt depositae] depositę sunt E97

860 ubi O93

861 Vor LXVIIII] Capitulatio (s. oben zur Capitulatio c. 69 -84) E97

862 LXVIIII] I cap. E97

863 mortuorum W411

864 II E97

865 eulogias korr. aus eologias V630; V1341; eologias W411

866 quę E97

867 aut] aut cum V630; W411; V1341

868 III E97

869 sortilogos V630; V1341; E97

870 domum suam] domo sua W411

871 agat E97

872 IIII E97

873 elimenta W411

874 cursum W411

875 falliciam W411

876 propter fehlt W411

877 segestes W411

878 aut fehlt E97

879 V E97

880 liceat] liceat iniqua observationes W411

881 diem fehlt W411; dies E97

882 bus W411

883 cincere O93; W411; cincęre V1341

884 Omnis] Omnis enim E97

885 paganissimi W411; paganismi E97

886 VI E97

887 herbarum collectionibus] COLLECTIONES ERBARUM W411

888 et W411

889 VII E97

890 christianas] christianas aliquam V630; V1341

891 vanitatem in suis korr. aus vanitatem O93; unitatem W411

892 VIII E97

893 uxorem W411

894 uxore W411

895 irruerit E97

896 IX E97

897 fornicaverit] fornicata fuerit E97

898 negare W411

899 concipiat korr. aus cipiat V630

900 elaborat W411; elaboraverit E97

901 adulterium W411

902 legitimo coniugio] legitimum coniugium W411

903 mortem W411

904 concipere W411

905 scias W411

906 iudicavimus E97

907 X E97

908 aliquod W411

909 homidium W411

910 fecerit] fuerit factor W411

911 agat W411

912 secundus korr. aus secundum V630

913 canon fehlt E97

914 mandavit korr. aus manducavit V630

915 LXXVIIII fehlt V1341; XI E97

916 quis W411

917 duos V630

918 abstineantur W411

919 autem fehlt W411

920 communio pro misericordia detur. Si vero supervixerint fehlt V630; V1341

921 autem E97

922 supervinxerint O93

923 si korr. aus et V630

924 convalerint W411

925 cogant W411

926 XII E97

927 inultis W411

928 pęnitendis V1341

929 conpendiat W411; E97

930 XIII E97

931 quis] quis ante viginti annis in W411

932 animali W411

933 commixtionem W411

934 humilitati V1341

935 communionem W411; E97

936 autem fehlt W411

937 paenitentiam W411; V1341

938 consequantur V630; consequuntur V1341

939 uio W411

940 habens uxorem huic peccato irruerit viginti et quinque annis fehlt E97

941 humiliat W411

942 orationi E97

943 XIIII E97

944 non ei denegetur] nos ne idem negetur W411

945 disperatione W411; V1341

946 orationi E97

947 particeps korr. aus particep V630

948 cum fehlt W411

949 debeant W411

950 LXXXIII fehlt W411; XV E97

951 in fehlt E97

952 dei et sacras scripturas] dicit sacitis non W411

953 luxuria korr. aus luxoria V630

954 ostedat W411

955 communionem W411

956 praecepta W411

957 indulgentia W411

958 LXXXIII W411; XVI E97

959 eorum fehlt W411

960 aliqua W411

961 segregatur W411

962 excommunicetur] excommunicetur EXPLICIUNT CANONES EX ORIENTALIUM PATRUM SYNODIS A MARTINO EPISCOPO EXCERPTI E97

© 2004, 2005 Karl-Georg Schon
Dieser Text ist urheberrechtlich geschützt. Er steht unter der GNU Free Documentation License.
Demnach dürfen Sie ihn frei weiter verbreiten und bearbeiten, vorausgesetzt Sie nennen den Namen des ursprünglichen Autors und Sie geben auch anderen das Recht den von Ihnen bearbeiteten oder verbreiteten Text unter den gleichen Bedingungen weiter zu verbreiten. Im einzelnen finden Sie Bestimmungen der GNU Free Documentation License unter dem Menüpunkt Lizenz.

[Home]
[Überblick]
Handschriftenverzeichnis

Handschriftenbeschreibungen
[Text]
[Übersetzungen]
[Capitula Angilramni]
[Collectio Danieliana]
[Lizenz]
[Kontakt]
[Links]
[Impressum]
[Inhalt]

[Home] [Überblick] Handschriftenverzeichnis

Handschriftenbeschreibungen [Text] [Übersetzungen] [Capitula Angilramni] [Collectio Danieliana] [Lizenz] [Kontakt] [Links] [Impressum] [Inhalt]

[Home]
[Überblick]
Handschriftenverzeichnis

Handschriftenbeschreibungen
[Text]
[Übersetzungen]
[Capitula Angilramni]
[Collectio Danieliana]
[Lizenz]
[Kontakt]
[Links]
[Impressum]
[Inhalt]